การจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐานในสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดและกลยุทธ์การจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน Brain-Based Learning BBL สำหรับสถานศึกษา ท่ามกลางบริบทการปฏิรูปการศึกษาไทยที่มุ่งเปลี่ยนกระบวนทัศน์ไปสู่การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและมุ่งสร้างทักษะแห่งอนาคต แนวคิด BBL ถือเป็นสะพานสำคัญที่เชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านประสาทวิทยาศาสตร์สู่การปฏิบัติจริงในห้องเรียน
ผลการสังเคราะห์พบว่า BBL ไม่ใช่ทฤษฎีการสอนเดี่ยว แต่เป็น กรอบแนวคิด ที่ประยุกต์ใช้หลักการทำงานตามธรรมชาติของสมองเป็นพื้นฐาน โดยมีหัวใจสำคัญ คือ การออกแบบการสอนต้องสอดคล้องกับวิธีที่สมองเรียนรู้ ไม่ใช่การบังคับให้สมองเรียนรู้ตามวิธีที่ครูสอน การประยุกต์ใช้ BBL ในสถานศึกษาประกอบด้วย 4 กลยุทธ์หลัก ได้แก่ 1) การสร้างสภาวะแวดล้อมที่ใช่สำหรับสมอง โดยเน้นพื้นที่ปลอดภัยทั้งทางกายและทางใจ ปราศจากความเครียดและความกลัว 2) การออกแบบกิจกรรมที่โดนใจสมอง โดยใช้อารมณ์เชิงบวก ความแปลกใหม่ และความสนุกสนานเป็นประตูสู่ความจำ 3) การจัดกระบวนการเรียนรู้ที่ท้าทายสมอง ผ่านการลงมือปฏิบัติ การเคลื่อนไหวร่างกาย และการใช้พหุประสาทสัมผัส และ 4) การช่วยสมองจัดระเบียบและสร้างความหมาย โดยเชื่อมโยงความรู้ใหม่กับประสบการณ์เดิม ผ่านการใช้ผังกราฟิกและการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน นอกจากนี้ ปัจจัยสำคัญคือการเลือกใช้สื่อที่เหมาะสม โดยเฉพาะ สื่อของจริงและสถานที่จริง ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงสุดในการสร้างองค์ความรู้ รวมถึงการใช้สื่อที่ทำให้ข้อมูลนามธรรมกลายเป็นรูปธรรมที่มองเห็นได้ คือ BBL ไม่ใช่สูตรสำเร็จตายตัว แต่เป็นกรอบความคิดที่เปลี่ยนบทบาทครูจากผู้ถ่ายทอดเนื้อหาไปสู่สถาปนิกผู้ออกแบบการเรียนรู้เพื่อปลดล็อกศักยภาพสูงสุดของผู้เรียนอย่างแท้จริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
ชนาธิป พรกุล. (2554). การออกแบบการสอน หลักการและแนวทาง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัยยงค์ พรหมวงศ์. (2556). การทดสอบประสิทธิภาพสื่อหรือชุดการสอน. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 5(1), 7-20.
ณัฐพงศ์ แตงเพ็ชร์. (2556). การพัฒนาแนวคิดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เรื่องการรับรู้และการตอบสนองของสิ่งมีชีวิต ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐานการวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นิราศ จันทรจิตร. (2553). การเรียนรู้ด้านการคิด. มหาสารคาม: สำนักงานมหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์. (2561). เลี้ยงลูกให้ได้ดี 1-100. กรุงเทพมหานคร: แพรวเพื่อนเด็ก.
ประหยัด จิระวรพงศ์. (2549). การเรียนรู้ตามการการพัฒนาของสมอง (Brain-Based-Learning: BBL).เทคโนโลยีการศึกษาวิทยาลัยบูรพา, 2(1), 6-12.
ปวีณา วิชนี. (2558). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาเรื่องอาณาจักรของสิ่งมีชีวิตด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (BBL) ร่วมกับการใช้เทคนิคเกม สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พรพิไล เลิศวิชา. (2558). Roadmap การพลิกโฉมโรงเรียน ป.1 อ่านออกเขียนได้ ใน 1 ปี. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2557). คิดใหม่เรื่องการศึกษา การศึกษาเพื่อสร้างสรรค์และนวัตกรรม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เลขา มากสังข์. (2556). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐานที่มีต่อความสามารถในการเขียนเชิง สร้างสรรค์ภาษาไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปี ที่ 3 โรงเรียนบ้านทุ่งนารี อำเภอป่าบอน จังหวัดพัทลุง. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
วิมลรัตน์ สุนทรโรจน์. (2550). นวัตกรรมตามแนวคิดแบบ Backward Design. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุ สภาลาดพร้าว.
วิโรจน์ ลักขณาอดิศร. (2548). การเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
สถาบันวิทยาการเรียนรู้. (2548). หลักสูตรการเรียนรู้แบบ Brain–Based Learning ระดับประถมศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิทยาการเรียนรู้.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2558). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรพินท์ ตันเมืองใจ. (2556). ความสามารถในการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ที่เรียนโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบใช้สมองเป็นฐาน. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อัครภูมิ จารุภากร และ พรวิไล เลิศวิชา. (2550). สมองเรียนรู้. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิทยาการการเรียนรู้.
อัญชลี เฟื่องชูชาติ. (2552). การส่งเสริมทักษะการเขียนภาษาไทย โดยใช้การเรียนรู้ที่ใช้สมองเป็น ฐานสำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อามีเนาะ ตารีตา. (2560). ผลของการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐานร่วมกับกลวิธี POE ที่มีต่อ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์ ทักษะขั้นตอนการทางวิทยาศาสตร์ และความพึงพอใจต่อ การจัดการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
