พลวัตสาเหตุการขาดเสถียรภาพมูลค่าทุเรียนไทย การวิเคราะห์เชิงประจักษ์ช่วงปี พ.ศ. 2548–2566
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ทุเรียนเป็นสินค้าเกษตรส่งออกที่มีการขยายตัวอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะหลังปี พ.ศ. 2558 ส่งผลให้พื้นที่เพาะปลูก ปริมาณผลผลิต และราคาทุเรียนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่เกษตรกรส่วนใหญ่ยังอยู่ในสถานะผู้รับราคา ทำให้รายได้มีความผันผวนตามการเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์และอุปทาน ขณะที่งานวิจัยที่ผ่านมาได้ศึกษาปัญหาดังกล่าวในบริบทโครงสร้างตลาดเดิม จึงอาจไม่สามารถอธิบายความผันผวนในช่วงที่ตลาดทุเรียนไทยพึ่งพาการส่งออกไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีนเป็นหลักได้อย่างครอบคลุม ดังนั้นเพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายที่เหมาะสมในการลดความเสี่ยงด้านรายได้ของเกษตรกร การศึกษานี้จึงมุ่งวิเคราะห์และเปรียบเทียบสาเหตุของการขาดเสถียรภาพของมูลค่าทุเรียนระหว่างช่วงก่อนและหลังการขยายตัวของตลาดส่งออกจีน โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิแบบอนุกรมเวลาด้านราคาที่เกษตรกรได้รับ ปริมาณผลผลิต และมูลค่าผลผลิต ระหว่างปี พ.ศ. 2548-2566 จากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรและกรมศุลกากร การวิเคราะห์ใช้ดัชนีการขาดเสถียรภาพ (Instability Index) ร่วมกับสัมประสิทธิ์การตัดสินใจ (R²) เพื่อระบุสาเหตุของการขาดเสถียรภาพ ผลการวิจัยพบว่า ในช่วงปี พ.ศ. 2548-2557 การขาดเสถียรภาพมูลค่าผลผลิตมีสาเหตุหลักจากการเปลี่ยนแปลงเส้นอุปทาน ภายใต้สภาวะที่เส้นอุปสงค์มีความยืดหยุ่นน้อย ในขณะที่ช่วงปี พ.ศ. 2558-2566 การขาดเสถียรภาพมีสาเหตุหลักจากการเปลี่ยนแปลงเส้นอุปสงค์ ภายใต้สภาวะที่เส้นอุปทานมีความยืดหยุ่นมาก การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนการปรับตัวของอุตสาหกรรมทุเรียนไทยภายใต้อิทธิพลของตลาดโลก โดยเฉพาะตลาดจีนที่เติบโตอย่างรวดเร็วภายหลังข้อตกลงเขตการค้าเสรี
1-3 คณะวิทยาการจัดการ, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี, จันทบุรี
Faculty of Management Science, Rambhai Barni Rajabhat University, Chanthaburi, Thailand
*Corresponding author: E-mail: thongchai.s@rbru.ac.th
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและข้อคิดเห็นของบทความที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้เป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กรมศุลกากร. (2567). สถิติการค้าระหว่างประเทศของไทย รายสินค้า ปีงบประมาณ 2566. [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ 12 ตุลาคม 2566 จาก https://www.customs.go.th/statistic_report.php
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2567). รายละเอียดภาวะเศรษฐกิจการเกษตร: ส่งออกสินค้าเกษตรไทยยังขยายตัวสวย สศก. โชว์ตัวเลขปี 66 เกินดุลกว่า 5 แสนล้าน ภายใต้ความตกลง FTA. [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ 25 มีนาคม 2567 จาก https://www.oae.go.th/view/1/รายละเอียดภาวะเศรษฐกิจการเกษตร/44137/TH-TH
จงกล สุวรรณไศละ. (2547). การวิเคราะห์องค์ประกอบของการขาดเสถียรภาพในราคาและรายได้ของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาล. วิทยานิพนธ์ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
นิศานาถ สุคนธปฏิภาค. (2528). การส่งเสริมการส่งออกและเสถียรภาพในรายได้สินค้าอุตสาหกรรมส่งออกของประเทศไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บรรลุ พุฒิกร, ศานิต เก้าเอี้ยน, และเอื้อ สิริจินดา. (2549). เศรษฐศาสตร์การผลิตทางการเกษตร. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พลเทพ ตัณธวัชชารมณ์. (2540). การวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบของความไม่เสถียรของการส่งออกสินค้าไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ฤดีวรรณ ยิ่งยง, สุรีย์พร พานิชอัตรา, และธงชัย ศรีเบญจโชติ. (2556). รายงานวิจัยเรื่อง การวิเคราะห์ช่องทางการตลาดของมังคุดและการขาดเสถียรภาพทางด้านมูลค่า. จันทบุรี : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
วาฐิณี ตันศรีสวัสดิ์. (2545). การศึกษาปัญหาการขาดเสถียรภาพในรายได้จากการส่งออกสินค้าเกษตรของประเทศไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศูนย์ข้อมูลเกษตรแห่งชาติ. (2565). สินค้าเกษตรไม้ผล 6 สินค้า ปริมาณ มูลค่า ส่งออกและนำเข้า (รายเดือน รายประเทศ ย้อนหลัง). [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ 20 เมษายน 2567 จาก https://nabc-catalog.oae.go.th/dataset/oae0014
สาคร บัวบาน. (2546). การศึกษาความเคลื่อนไหวของราคาทุเรียนที่เกษตรกรได้รับ: กรณีศึกษาจังหวัดจันทบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2567). ราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ ณ ไร่นา. [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ 12 กรกฎาคม 2567 จาก https://www.oae.go.th/assets/portals/1/files/price/monthly_pricedurian.pdf
Coppock, J. D. (1962). International economic instability. McGraw-Hill.
Damayani, C., Ekowati, T., & Prasetyo, E. (2021). Analisis kesediaan konsumen membayar durian di Gerai Ucok Durian Medan. Jurnal Agrifarm, 10(2), 65–70. https://doi.org/10.24903/ajip.v10i2.1072
Jittamai, P., Toek, S., Sathaporn, P., Kongkanjana, K., & Chanlawong, N. (2025). Risk mitigation in durian cultivation in Thailand using the House of Risk (HOR) method: A case study of Pak Chong GI durian. Sustainability, 17(1), 222. https://doi.org/10.3390/su17010222
Koomsup, P. (1978). Export instability and export diversification: A case study of Thailand. Doctoral dissertation. Yale University.
Limprapat, P. (1971). Export instability and concentration of Thailand 1956–1968. Master’s dissertation. Thammasat University.
Limprapat, P. (1979). Major Causes and Effect of Thailand’s Export Instability: 1961–1975. Doctoral dissertation. University of Illinois.
Massel, B. F. (1964). Export Concentration Fluctuation in Export Earning: A Cross-section Analysis. American Economic Review. 54, 47 – 63.
Massel, B. F. (1970). Export instability and economic structure. American Economic Review, 60(4), 618–630.
Naya, S. (1973). Fluctuation in export earnings and economic patterns of Asian countries. Economic Development and Cultural Change, 21(4), 629–641. https://doi.org/10.1086/450645
Nida, K., Ekowati, T., & Santoso, S. (2018). Price sensitivity analysis on purchasing decision process of durian in Jepara Regency and Semarang City, Central Java. Agroland: The Agriculture Science Journal, 5(1), 9–15. https://doi.org/10.22487/j24077593.2018.v5.i1.10452
Sangdang, P., Suwanmaneepong, S., Khermkhan, J., & Kerdsriserm, C. (2025). Factors affecting consumer purchasing decisions for quality durian in Rayong Province, Thailand. International Journal of Agricultural Technology, 21(3), 1139–1148. https://doi.org/10.63369/ijat.2025.21.3.1139-1148
Wonghanchao, W. (1970). Impact of foreign trade and government policies on economic growth and development of Thailand 1955–1967. Doctoral dissertation. Cornell University.
