พฤติกรรมผู้บริโภคยุคดิจิทัล การยอมรับและนำเทคโนโลยีประกันภัยเข้ามาใช้งานปัญญาประดิษฐ์กับการเปลี่ยนผ่านของการถ่ายภาพศิลปะในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การพัฒนาของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยเฉพาะ Generative AI ได้เปลี่ยนแปลงแนวคิดและกระบวนการสร้างสรรค์ภาพถ่ายศิลปะในยุคดิจิทัลอย่างลึกซึ้ง แม้ว่างานวิจัยระดับนานาชาติจะกล่าวถึงปรากฏการณ์ดังกล่าวอย่างกว้างขวาง แต่บริบทของประเทศไทยยังขาดการศึกษาเชิงลึก โดยเฉพาะประเด็นอัตลักษณ์ของศิลปินไทย การรับรู้คุณค่าทางสุนทรียศาสตร์ของผู้ชมไทย และความท้าทายด้านความจริงเชิงภาพถ่าย (photographic truth) ที่เกิดขึ้นเมื่อ AI สามารถผลิตภาพได้โดยไม่ต้องอาศัยประสบการณ์จริงของมนุษย์ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของ AI ต่อการถ่ายภาพศิลปะในบริบทร่วมสมัยของไทย ผ่านการศึกษาเอกสารเชิงลึกและการวิเคราะห์กรณีศึกษา โดยใช้กรอบแนวคิด post-photography แนวคิด aura ของ Benjamin (Benjamin, 1968)แนวคิด simulacrum ของ Baudrillard (Baudrillard, 1994) และแนวคิด author-function ของ Foucault (Foucault, 1984)
ผลการศึกษาพบว่า AI ทำให้ขอบเขตของความจริงทางภาพถ่ายสั่นคลอน เปิดพื้นที่ให้เกิด “ภาพที่ไม่เคยถูกถ่าย” (untaken photographs) ซึ่งลดทอนความเป็นต้นฉบับของงานศิลปะ และเปลี่ยนบทบาทของศิลปินไทยจากผู้สร้าง ไปเป็นผู้กำกับความหมายและผู้ควบคุมระบบ (system designer) นอกจากนี้พบว่าผู้ชมชาวไทยยังให้ความสำคัญกับเจตจำนงและประสบการณ์ของมนุษย์มากกว่าความงามที่สร้างโดยอัลกอริทึม บทความเสนอแนวนโยบายในบริบทไทย ได้แก่ การจัดทำมาตรฐาน AI Disclosure ในการประกวดภาพ การพัฒนาหลักสูตรด้าน AI–Art และการจัดทำแนวทางลิขสิทธิ์สำหรับผลงานภาพถ่ายที่สร้างด้วย AI
1,2อาจารย์ สาขาวิชาออกแบบดิจิทัลอาร์ต, คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, นครปฐม
*Corresponding author: nopparat@webmail.npru.ac.th
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและข้อคิดเห็นของบทความที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้เป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กิตสุรณ สังขสุวรรณ์. (2567). ปัญญาประดิษฐ์และผู้สร้างสรรค์ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์. วารสารกฎหมายนิติพัฒน์ นิด้า, 13(2), 29-52.
ธิติรัตน์ สมบูรณ์. (2566). AI วาดรูป เทรนด์การสร้างผลงานศิลปะ แทนที่ หรือเติมเต็ม ฝีมือและจินตนาการของมนุษย์. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เหมือนฝัน คงสมแสวง สริยาภา คันธวัลย์ และอังศุมาริน สุชัยรัตนโชค. (2565). การรับรู้ของผู้ชมต่องานศิลปะก่อนและหลังทราบว่าเป็นผลงานจากปัญญาประดิษฐ์. วารสารศิลปะและการออกแบบร่วมสมัย, 4(1), 23–40.
ณปภัช อโรชาสิริ. (2567). ปัญญาประดิษฐ์ในฐานะทรัพยากรเชิงคุณค่าสำหรับความคิดสร้างสรรค์. วารสารศิลปกรรมปริทรรศน์, 9(1), 12–27.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (2566). รายงานทิศทางเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI ของประเทศไทย. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2566). รายงานภัยคุกคามดิจิทัลและ Deepfake ในประเทศไทย. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
Bangkok Art and Culture Centre. (2567–2568). แค็ตตาล็อกนิทรรศการ Synthetic Muse 2.0. หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร.
Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). University of Michigan Press. (Original work published 1981)
Benjamin, W. (1968). The work of art in the age of mechanical reproduction. In H. Arendt (Ed.), Illuminations: Essays and reflections (H. Zohn, Trans., pp. 217-251). Schocken Books. (Original work published 1935)
Chan, S. (2021). Human–machine authorship: Rethinking creativity in the age of AI. Digital Creativity, 32(4), 241–256.
Cotton, C. (2020). The photograph as contemporary art (4th ed.). Thames & Hudson.
Fontcuberta, J. (2014). The post-photographic condition. Museu d’Art Contemporani de Barcelona.
Foucault, M. (1984). What is an author? In P. Rabinow (Ed.), The Foucault reader (pp. 101-120). Pantheon Books. (Original work published 1969)
Hertzmann, A. (2020). Computers do not make art, people do. Communications of the ACM, 63(5), 45-48. https://doi.org/10.1145/3382039
McCormack, J., Gifford, T., & Hutchings, P. (2019). Authenticity and authorship in computational art. Digital Creativity, 30(2), 123–139. https://doi.org/10.1080/14626268.2019.1604600
O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown.
OECD. (2019). OECD principles on artificial intelligence. Organisation for Economic Co-operation and Development.
Ritchin, F. (2020). Bending the frame: Photojournalism, documentary, and the citizen. Aperture.
Ritchin, F. (2024). Artificial intelligence and the future of the image. International Center of Photography (ICP).
Royal Photographic Society. (2023). AI and the future of photography: Public attitudes survey report. RPS Publishing.
Rubinstein, D., & Sluis, K. (2013). The digital image in photographic culture. Journal of Visual Culture, 12(3), 257–271. https://doi.org/10.1177/1470412913509226
UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. UNESCO Publishing.
Zhang, H., & Liu, Y. (2022). Teaching Reform and Innovation of Economics Program in the Era of Digital Economy. China Higher Education Research, 39, 78-84. (In Chinese).
