ศักยภาพในการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเขตพื้นที่ยากจนของแขวงหลวงพระบาง: กรณีศึกษาเมืองโพนไซ

บทคัดย่อ

      โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเมืองโพนไซ แขวงหลวงพระบาง และ 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเมืองโพนไซ แขวงหลวงพระบาง การศึกษานี้ใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed-methods approach) โดยใช้เทคนิคการวิจัยเชิงปริมาณในการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพื้นฐานเพื่อคำนวณค่าเฉลี่ยและร้อยละ ตลอดจนสมการการถดถอยพหุคูณ (Multiple regression) ด้วยแบบจำลองโลจิต (Logit model)
      ผลการศึกษาพบว่า ประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ยากจนของแขวงหลวงพระบางมีที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยและมั่นคง โดยมีรายได้เฉลี่ย 34,994,000 กีบต่อครอบครัวต่อปี รายได้ดังกล่าวสูงกว่าเส้นความยากจนที่รัฐบาลลาวกำหนด ซึ่งหมายความว่าครอบครัวเหล่านี้กำลังมีสถานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นหรือสามารถพึ่งพาตนเองทางการเงินได้ รายได้ส่วนใหญ่ของครอบครัวมาจากการทำเกษตรกรรมและการรับราชการ และค่าใช้จ่ายที่สูงที่สุดของครอบครัวคือ ค่าอาหาร เสื้อผ้า และค่าสาธารณูปโภค เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าโทรศัพท์ อาชีพที่สามารถสร้างรายได้ให้กับครอบครัวส่วนใหญ่คือเกษตรกรและข้าราชการ และรายได้ส่วนใหญ่ที่นำมาจุนเจือครอบครัวนั้นมาจากหัวหน้าครอบครัวเป็นหลัก ครอบครัวส่วนใหญ่มีค่าใช้จ่ายหลักในด้านอาหารและเครื่องดื่ม เครื่องแต่งกาย และสาธารณูปโภค (น้ำ ไฟฟ้า และโทรศัพท์) การเปรียบเทียบรายรับและรายจ่ายของครอบครัวพบว่า จากกลุ่มตัวอย่าง 286 ครอบครัว มี 143 ครอบครัวที่มีรายได้เพียงพอหรือสมดุลกับค่าใช้จ่าย, 112 ครอบครัวมีรายได้น้อยกว่าค่าใช้จ่าย และ 31 ครอบครัวมีรายได้มากกว่าค่าใช้จ่าย
       เงินออมของประชาชนยังอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่เหมาะสม และประชาชนส่วนใหญ่ยังไม่สามารถจดบันทึกรายรับรายจ่ายของครอบครัวได้ เนื่องจากขาดความรู้และประสบการณ์ทางการเงิน เพราะไม่เคยทำมาก่อน กิจกรรมที่สามารถช่วยให้ครอบครัวพึ่งพาตนเองได้ ได้แก่ การปลูกพืชผักสวนครัว การเลี้ยงสัตว์ การส่งเสริมการจ้างงานเสริม และการเก็บหาของป่า (ที่ไม่ใช่ไม้) เพื่อจำหน่าย โดยภาพรวม ประชาชนร้อยละ 68.18 สามารถพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจได้ ส่วนที่เหลือยังคงไม่สามารถพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจได้ ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสามารถในการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเมืองยากจนของแขวงหลวงพระบาง พบว่า ความมั่นคงของที่อยู่อาศัย การเลี้ยงสัตว์ กิจกรรมการเก็บของป่า ระดับการศึกษาของสมาชิกในครอบครัว การทำบัญชีรายรับรายจ่ายของครอบครัว กิจกรรมการทำสวนครัว จำนวนสมาชิกที่สามารถสร้างรายได้ เงินออมของครอบครัว และระดับการศึกษาของหัวหน้าครอบครัว มีความสัมพันธ์หรือส่งผลต่อความสามารถในการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเมืองยากจนของแขวงหลวงพระบางในทิศทางเชิงบวก (เพิ่มขึ้น) ในขณะเดียวกัน การศึกษาพบว่า ค่าครองชีพ ภัยธรรมชาติ และจำนวนสมาชิกที่อยู่ในภาวะพึ่งพิง มีความสัมพันธ์หรือส่งผลกระทบในทิศทางเชิงลบ (ลดลง) ต่อความสามารถในการพึ่งพาตนเองทางเศรษฐกิจของประชาชนในเมืองยากจนของแขวงหลวงพระบาง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานและทฤษฎีที่ตั้งไว้

¹*ภาควิชาเศรษฐศาสตร์, คณะเศรษฐศาสตร์และการท่องเที่ยว, มหาวิทยาลัยสุภานุวงศ์ สปป. ลาว
²คณะเศรษฐศาสตร์และการท่องเที่ยว, มหาวิทยาลัยสุภานุวงศ์ สปป. ลาว
*Corresponding author E-mail: soutthavone2030.inc@gmail.com