การพัฒนาบอร์ดเกม “ผู้พิทักษ์ขยะ: ช่วยฉันด้วย” เพื่อส่งเสริมความรู้และทักษะการแยกขยะ

อัรฮาวี เจ๊ะสะแม; ภาวิณี นันทะจันทร์; กมลธร สินธุเจริญ; ศรัณย์ธร บรรจงคณิต

ผู้แต่ง

อัรฮาวี เจ๊ะสะแม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธนบุรี
ภาวิณี นันทะจันทร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธนบุรี
กมลธร สินธุเจริญ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธนบุรี
ศรัณย์ธร บรรจงคณิต คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยธนบุรี

คำสำคัญ:

บอร์ดเกม, การคัดแยกขยะ, การเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน, นวัตกรรมทางการศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์กระบวนการพัฒนาบอร์ดเกม และ 2) พัฒนาและประเมินคุณภาพบอร์ดเกม “ผู้พิทักษ์ขยะ: ช่วยฉันด้วย (Trash Hero: Help Me)” เพื่อส่งเสริมทักษะการแยกขยะตามมาตรฐานกรมอนามัย ดำเนินการวิจัยและพัฒนา โดยสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน และประเมินคุณภาพโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 11 ท่าน ผลการศึกษาพบว่ากระบวนการพัฒนามีการบูรณาการเนื้อหาวิชาการเข้ากับกลไกเกมแบบ Hybrid Board & Card Game ผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่า บอร์ดเกมมีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( $\bar{x}$ = 4.76, S.D. = 0.41) โดยด้านที่ได้รับคะแนนสูงสุดคือ ด้านองค์ประกอบสื่อและภาพกราฟิก ( $\bar{x}$ = 4.91) รองลงมาคือ ด้านผลลัพธ์จากการเล่นเกม ( $\bar{x}$ = 4.88) มีผลสัมฤทธิ์ด้านความรู้หลังเล่นเกม ( $\bar{x}$ = 17.80) สูงกว่าก่อนการเล่นเกม ( $\bar{x}$ = 11.45) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยมีค่า p= 0.002 และมีผลการประเมินทักษะการคัดแยกขยะจากการสังเกตพฤติกรรมผู้เล่นภาพรวมอยู่ในระดับ ดีมาก ( $\bar{x}$ = 10.50) จาก 12 คะแนน ซึ่งยืนยันว่าบอร์ดเกมนี้เป็นนวัตกรรมที่มีคุณภาพ สามารถส่งเสริมความรู้และฝึกทักษะการคัดแยกขยะผ่านประสบการณ์ตรงได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมสำหรับใช้เป็นเครื่องมือสร้างความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย. สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม. (2564). คู่มือประชาชนจัดการขยะอย่างถูกวิธี ลดมลพิษ เพื่อชีวิตที่ยืนยาว. สืบค้นเมื่อ 9 ธันวาคม 2568, จาก https://env.anamai.moph.go.th/web-upload/11xc410600758f76a9b83604e779b2d1de5/202106/m_magazine/343/2676/file_download/6f3d87edbbfb39d247278209233eece9.pdf

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. กรมควบคุมมลพิษ. (2567). รายงานประจำปี 2567 กองจัดการกากของเสียและสารอันตราย. สืบค้นเมื่อ 9 ธันวาคม 2568, จาก https://www.pcd.go.th/publication/34839

คงคา ปักกาถัง, วิลาณี อานาจเจริญ, นราธิป สุพัฒน์ธนานนท์, ศุภิสรา สุวรรณคาม, และ จักรชัย พากเพียร. (2568). การพัฒนาบอร์ดเกมเพื่อส่งเสริมผลลัพธ์การเรียนรู้ในหัวข้อ การวางแผนและควบคุมการผลิตในงานอุตสาหกรรม. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการศึกษาอุตสาหกรรม, 1(1),1-16. https://doi.org/10.14456/jriie.2025.1

เชาวเจตน์ แสงศิริ, และ อุนิษา เลิศโตมรสกุ. (2568). การพัฒนาบอร์ดเกมบิงโกเพื่อสร้างความตระหนักรู้เรื่องอาชญากรรมแก๊งคอลเซ็นเตอร์. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และการจัดการสังคม, 7(2), 31-37.

เมธี ธรรมวัฒนา, และ ปานเพชร ร่มไทร. (2568). การพัฒนาบอร์ดเกมเพื่อการเรียนรู้การเอาชีวิตรอดในเหตุการณ์กราดยิง: ด้านการหนี. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 4(4), 397-409.

รัชนีวรรณ ตั้งภักดี. (2565). การพัฒนารูปแบบการสร้างบอร์ดเกมเพื่อการศึกษาในประเทศไทย. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 15(2), 117-132.

ศักดิ์สิทธิ์ หัสมินทร์. (2566). กระบวนการพัฒนานวัตกรรมบอร์ดเกมเพื่อการเรียนรู้. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 46(3), 1-10.

Hinebaugh, J. P. (2009). A board game education. Rowman & Littlefield Education.

Koenigstein, S., Hentschel, L. H., Heel, L. C., & Drinkorn, C. (2020). A game-based education approach for sustainable ocean development. ICES Journal of Marine Science, 77(5), 1629–1638. https://doi.org/10.1093/icesjms/fsaa035

Qian, M., & Clark, K. R. (2016). Game-based Learning and 21st century skills: A review of recent research. Computers in Human Behavior, 63, 50–58. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.05.023