แนวทางการใช้ประโยชน์จากทุนทางสังคมกับการพัฒนาเป็นชุมชนพึ่งตนเองของกลุ่มกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุเทศบาลตำบลนาเฉลียง อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์
คำสำคัญ:
ทุนทางสังคม, ชุมชนพึ่งตนเอง, กลุ่มกองทุนผู้สูงอายุ, การพัฒนาชุมชนบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการใช้ประโยชน์จากทุนทางสังคมในกระบวนการดำเนินงานเพื่อการพัฒนาไปสู่การเป็นชุมชนพึ่งตนเองของกลุ่มกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุเทศบาลตำบลนาเฉลียง อำเภอหนองไผ่ จังหวัด เพชรบูรณ์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีพื้นที่ของกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุชุมชนเทศบาลตำบลนาเฉลียง อำเภอ หนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นกรณีที่ศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก และ สังเกต แบบไม่มีส่วนร่วม กับกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งประกอบด้วย แกนนำ สมาชิกกลุ่ม ผู้นำชุมชน และหน่วยงานที่มีบทบาทเกี่ยวข้อง
ผลการศึกษา พบว่า หลักการสำคัญที่ได้เป็นข้อเรียนรู้และข้อเสนอแนะให้แก่ชุมชนอื่นๆ ในการใช้ประโยชน์จากทุนทางสังคมในการพัฒนาเป็นชุมชนพึ่งตนเอง ได้ข้อเรียนรู้ให้แก่ชุมชนอื่นๆ ได้แก่ หนึ่ง ทุนทางสังคมต้องการผนึกกำลังกับทุนชุมชนอื่นๆ สอง การพัฒนาศูนย์เรียนรู้ชุมชน (การมีพื้นที่และเวทีเพื่อสร้างการมีส่วนร่วม) สาม การขยายเครือข่ายภายในและภายนอกชุมชน (การสะสมและเพิ่มขึ้นทั้งเครือข่าย) สี่ การจัดการและเสริมสร้างองค์ความรู้ (การพัฒนา จัดเก็บ และถ่ายทอดองค์ความรู้) ห้า การเสริมสร้างกิจกรรม (กิจกรรมวิชาการและนวัตกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต) เพื่อก่อให้เกิดการพัฒนากลุ่มกองทุนผู้สูงอายุอย่างยั่งยืนและเข้มแข็งในระยะยาว
คำสำคัญ: ทุนทางสังคม, ชุมชนพึ่งตนเอง, กลุ่มกองทุนผู้สูงอายุ, การพัฒนาชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2559). กองทุนผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: กระทรวงฯ.
แกนนำและสมาชิกกลุ่มกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุ. (2560, 20 สิงหาคม). สัมภาษณ์.
พรชัย ตระกูลวรานนท์. (2554). ทุนทางสังคมกับการพัฒนากระบวนการทางสังคมเพื่อรองรับสังคมผู้สูงวัย. กรุงเทพฯ:คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เพ็ญประภา ภัทรานุกรม. (2553). การพัฒนาทุนทางสังคมโดยใช้ชุมชนเป็นฐานในชุมชนประสบภัยพิบัติสึนามิ:กรณีศึกษา ชุมชนในพื้นที่จังหวัดพังงา. วารสารร่มพฤกษ์. 28(2): 1-34.
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2552). คู่มือการดำเนินการโครงการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชน.กรุงเทพฯ: สถาบันฯ.
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม. (2557). การสูงวัยของประชากรไทย. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.
สำนักงานพัฒนาชุมชน. (2554). แนวคิดชุมชนพึ่งตนเอง. กรุงเทพฯ: สำนักงานฯ.
สุปราณี จันทร์ส่ง. (2558). การพัฒนาทุนทางสังคมเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 35(2): 249-260.
อัครวินท์ ศาสนพิทักษ์. (2560). การขยายอายุที่จะเกษียณในสังคมผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี. 11(24): 90-96.
Translated Thai References
Community Development Department. (2011). Self-reliant Community Concept. Bangkok: Community Development Department. (in Thai).
Community Organizations Development Institute (Public Organization). (2009). Handbook of Community Welfare Support Program. Bangkok: Community Organizations Development Institute (Public Organization). (in Thai).
Institute for Population and Social Research. (2014). The aging of the Thai population. Nakhon Pathom: Mahidol University. (in Thai).
Junsong, Supranee. (2014). The Development of Social Capital to Build up a Strong Community. Journal of Humanities and Social Sciences Mahasarakham University. 35(2): 249-260. (in Thai).
Leaders and members of A Elderly Welfare Fund. (2017, 20 August). Interview. (in Thai).
Ministry of Social Development and Human Security. (2016). A Elderly Welfare Fund. Bangkok: Ministry of Social Development and Human Security. (in Thai)
Pattaranukom, Penprapat. (2010). Social Capital Community Based Development in Communities Effected by Tsunami: Case studies of Communities in Phang-Nga Province. Journal of Romphruek. 28(2): 1-34. (in Thai)
Sasanapitak, Akarawin. (2017). Extending the Age for Retirement in Aging Society. Journal of Thonburi University. 11(24): 90-96. (in Thai)
Tarkunlwaranont, Pormchai. (2554). Social Process For Thai Ageing Society. Bangkok: Faculty of Sociology and Anthropology Thammasat University. (in Thai)
Wannanang, Kamolwan. (2010). Social capital and knowledge management for self-reliant community. Doctor of Public Administration (Public Policy), National Institute of Development Administration. (in Thai)
