การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารโรงเรียน พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2) เพื่อศึกษาวิธีพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 280 รูป/คน จาก 205 โรงเรียน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางของเครจซี่และมอร์แกน ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 162 รูป/คน และใช้การวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามชนิดปลายปิดและปลายเปิด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า :
1) สภาพภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหาร โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านพฤติกรรมการมีส่วนร่วมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านพฤติกรรมมุ่งเน้นงาน และด้านพฤติกรรมมุ่งเน้นความสัมพันธ์ ขณะที่ด้านพฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงและนวัตกรรมมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด
2) วิธีพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านธัมมัญญุตา คือการเป็นผู้รู้จักเหตุ มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือด้านอัตถัญญุตา คือการเป็นผู้รู้จักผล และด้านปุคคลัญญุตา คือการเป็นผู้รู้จักบุคคล
3) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 พบว่า ผู้บริหารสามารถนำหลักเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา มาประยุกต์ใช้ในการบริหาร เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ของงานและการดูแลผู้ร่วมงาน ส่งเสริมการมีส่วนร่วม ความสัมพันธ์ที่ดี และการพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษาอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ธารารัตน์ สามิภักดิ์, ชัยฤทธิ์ แสงสว่าง, และสนั่น ประจงจิตร. (2568). พฤติกรรมผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจันทบุรีเขต 1. วารสารมณีเชษฐาราม, 8(1).
บุปผา พิกุลแก้ว. (2553). การประยุกต์ใช้หลักพรหมวิหาร 4 ในการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารใน สถาบันอุดมศึกษาเอกชน กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พงศธรณ์ เชื้อชาติ และพิภพ วชังเงิน. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงพฤติกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา กับแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 1. วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน 5(3) (กันยายน–ธันวาคม): 147–161.
พิพัฒน์ นนทนาธรณ. (2558). อิทธิพลของภาวะผู้นำที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมและพฤติกรรมการเป็นพลเมืองที่ดีขององค์การที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมในกิจกรรม CSR ของพนักงานธนาคารออมสิน. วารสารสมาคมนักวิจัย, 20(3).
วิริยา อริยกุลไชยศิลป์. (2567). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมการสื่อสารองค์การ แรงจูงใจในการทำงานเป็นทีมส่งผลต่อประสิทธิภาพในการทำงานของพนักงานองค์กรเอสไมล์กรุ๊ป. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลักรุงเทพ. จาก http://dspace.bu.ac.th/jspui/handle/123456789/5690.
สิริธร สมจา และจักรพรรณ วิจักขระวิทย์. (2565). การบริหารสถานศึกษาบนพื้นที่สูงที่มีนักเรียนกลุ่มชาติพันธุ์ในยุคดิจิทัลของกลุ่มเครือข่ายพัฒนศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 6 จังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่, 8(2).
ภาษาอังกฤษ
Buppha Pikulkeaw. (2010). The Application of the Four Sublime States of Mind (Brahma Vihara 4) in Academic Administration by Administrators in Private Higher Education Institutions in Bangkok. Master's Thesis in Buddhist Studies. Graduate School: Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Thararat Samiphak, Chairit Saengsawat, and Sanan Prachongjit. (2025). Leadership behavior of school administrators that affects the work motivation of teachers under the Chanthaburi Educational Service Area Office 1. Manichettharam Journal, 8(1).
Pongsathorn Chueachat and Phipop Wachangngen. (2023). The Relationship Between Behavioral Leadership of School Administrators and Work Motivation of Teachers in Prachuap Khiri Khan Primary Educational Service Area Office 1. Journal of Public and Private Sector Management, 5(3) (September–December): 147–161.
Pipat Nonthanathorn. (2015). The influence of socially responsible leadership and good corporate citizenship behavior on the participation of Government Savings Bank employees in CSR activities. Journal of the Association of Researchers, 20(3).
Viriya Ariyakulchaichaisin. (2024). TransformationalLeadership, Organizational Communication Behavior, and Teamwork Motivation's Impact on Employee Performance at S-Smile Group. Bangkok: Bangkok University, from http://dspace.bu.ac.th/jspui/handle/
/5690.
Sirithorn Somja and Chakraphan Wichakrawit. (2022). School administration in highland areas with ethnic minority students in the digital age of the Educational Development Network under the Office of Chiang Mai Primary Educational Service Area 6, Chiang Mai Province. Graduate Studies Journal Mahachulalongkornrajavidyalaya University Phrae Campus, 8(2).
