หมอน้ำมัน : ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการรักษาผู้ป่วยโรคกระดูกในพื้นที่อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาหมอน้ำมันท้องถิ่นรวมการสืบทอดการรักษาผู้ป่วยโรคกระดูกในพื้นที่อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีวิธีการวิจัยที่สำคัญ ได้แก่ การสัมภาษณ์ การสังเกต และการสนทนากลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 19 คน แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ โดยนำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
หมอน้ำมัน 3 หมู่บ้าน ในบ้านแดงน้อย บ้านนาดี และบ้านดงเค็ง ได้มีขั้นตอนการรักษาผู้ป่วยโรคกระดูก คือ 1) การเตรียมการ เป็นการจัดเตรียมสถานที่ไว้ให้ผู้ป่วยและญาติผู้ป่วย โดยเตียงไม้ไผ่ไว้ที่หน้าบ้าน 2) การวินิจฉัยโรค โดยใช้มือคลำหรือสัมผัสบริเวณที่กระดูกหักหัก 3) การบูชาครู ก่อนจะทำการรักษา ผู้ป่วยต้องทำพิธีการตั้งคายยกครูก่อน 4) ขั้นตอนการรักษา โดยให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนหงายเหยียดตรง หากพบว่าผู้ป่วยมีอาการฟกช้ำหรือมีบาดแผล จะทำพิธีการอ่วยเลือด คือ การระบายเลือดเสีย เพื่อให้เลือดที่ดีไหลเข้ามาแทน จากนั้น จึงเสกคาถาใส่น้ำทำน้ำมนต์ให้ดื่มก่อน แล้วทาด้วยน้ำมันงาและการเป่าคาถาไปด้วย 5) ระยะ เวลาการรักษา หากผู้ป่วยกระดูกร้าวจะหายเร็วขึ้นกว่ากระดูกหัก ถ้าเป็นเด็ก จะใช้เวลา 20 วัน ผู้ใหญ่ 40 วัน ส่วนผู้ป่วยหนัก ดีขึ้นไม่เกิน 60 วัน สำหรับผู้ป่วยสูงอายุ จะใช้เวลา 100-120 วัน รวมทั้ง ผู้ป่วยจะต้องคะลำการรับประทานอาหาร หรือข้อห้ามตามที่หมอน้ำมันแนะนำ เช่น สุรา เห็ดนานาชนิด กุ้ง หอย 6) ผลการรักษา จากการรักษาผู้ป่วยโรคกระดูกหักของ 3 หมอ มีประสบการณ์เฉลี่ย 39 ปี 7) การปลงคาย เป็นการสิ้นสุดหรือยกเลิกการรักษา เมื่อหายเป็นปกติผู้ป่วยต้องกลับมาทําพิธีปลงคายที่บ้านของหมอน้ำมัน ตามที่หมอน้ำมันกำหนด โดยไม่เรียกร้องค่ารักษาใด ๆ หากผู้ป่วยไม่มาปลงคายหรือปลงคายช้า จะทำให้คาถาของหมอน้ำมันทรงตัว เสื่อมลง แพ้คาถา จะต้องทำพิธีปลงคายด้วยตนเอง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
การแพทย์ทางเลือก. (2547). องค์ความรู้ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยการแพทย์. กรุงเทพมหานคร: วังทองกราฟฟิคอาร์ต.
คมสัน ทินกร ณ อยุธยา. (2561). หลักการพื้นฐานของการแพทย์แผนไทย. กรุงเทพมหานคร: ภูลประสิทธิ์จำกัด.
บุญยงค์ เกศเทศ. (2540). ผีปู่ตา ชีวิตไทยชุดบูชาพญาแถน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์กระทรวงศึกษาธิการ.
พระมหาทองจันทร์ ทิพยวัฒน์. (2543). ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านในการรักษาโรคกระดูกอําเภอธวัชบุรีจังหวัดร้อยเอ็ด. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชาวรรณคดีไทย. มหาวิทยาลัย มหาสารคาม.
ปฐมพงศ์ ลิ้มเจริญ. (2558). หมอธรรม : ประวัติศาสตร์ ความเชื่อและเครือข่ายทางสังคมในภาคอีสาน. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. สาขาวิชาไทยศึกษา. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พิสิฏฐ์ บุญไชย. (2545). การใช้สมุนไพรพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพของชาวกะเลิงจังหวัดสกลนคร. มหาสารคาม: สำนักพิมพ์สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ภัทรธิรา ผลงาม. (2561). กระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านในการใช้สมุนไพรเพื่อการรักษาสุขภาพในชุมชนจังหวัดเลย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 26(52), 1-27.
วรวัฒน์ ทิพจ้อย. (2557). ภูมิปัญญาของหมอน้ำมนต์พื้นบ้านในการรักษาโรคกระดูกจากอุบัติเหตุศึกษาเฉพาะนายประเสริฐ ผลาพฤกษ์. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต. 2(2), 189-202.
วิชัย โชควิวัฒน. (2551). ชุดความรู้ที่สัมพันธ์กับมิติจิตวิญญาณ (Spiritual dimension) ที่เกี่ยวข้องกับทางสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2558). หมอพื้นบ้านของชาวอีสาน. กรุงเทพมหานคร: แปลนพริ้นท์ติ้ง.
ภาษาอังกฤษ
Alternative medicine. (2004). Knowledge and wisdom of Thai traditional medicine. Bangkok: Wangthong Graphic Art.
Boonyong Kesathet. (1997). Ancestral Sacrifice Thai life worship series Phaya Taen. Bangkok: Ministry of Education Publisher.
Khomsan Tinnakron Na Ayutthaya. (2018). Basic principles of Thai traditional medicine. Bangkok: Phulaprasit Co., Ltd.
National Health Commission Office. (2015). Traditional Medicine of the Isan People. Bangkok: Plan Printing.
Patthira Phonngam. (2018). Processes for Transferring Folk Medicine Healers’ Wisdom about the Use of Herbs for Treatment in Communities of Loei Province. Journal of Community Development and Quality of Life. 2(2), 189-202.
Phisit Bunchai. (2002). The use of local herbs in health care of the Kaling people of Sakonnakhon Province. Mahasarakham: The Research Institute of Northeastern Arts and Culture Mahasarakham University Publisher.
Phra Maha Thongchan Thipphawat. (2000). Traditional medicine wisdom in treating bone diseases in Amphoe Thawat Buri Roi Et Province. Master of Arts. Department of Thai Literature: Mahasarakham University.
Pratompong Limchalern. (2015). The History, Beliefs and Impacts of Modham in Esan on Social Networks. Doctor of Philosophy. Thai studies Department: Burapha University.
Wichai Chokwiwattana. (2008). A set of Knowledge Related to the Spiritual Dimension (Spiritual Dimension) Related to Health. Bangkok: Health Systems Research Institute Publisher.
Worawat Tipchoi. (2014). Local Wisdom of Holy Water Healers in Accidental Bone-fixing Healing A study of Mr.PrasertPhalapleuk.Journal of Community Development and Quality of Life. 2(2), 189-202.
