รูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในงานยุติธรรมชุมชน: ศึกษาร่างพระราชบัญญัติยุติธรรมชุมชน พ.ศ. ...

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในงานยุติธรรมชุมชน เพื่อเสนอแนะรูปแบบการมีส่วนร่วมที่ควรจะเป็น เพื่อเป็นแนวทางในการบัญญัติกฎหมายฉบับสมบูรณ์ต่อไป จากการศึกษาพบว่า ร่างพระราชบัญญัติยุติธรรมชุมชน พ.ศ. ... กำหนดให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในงานยุติธรรมชุมชนได้ 3 รูปแบบ คือ 1. ประชาชนที่มีความประสงค์จะดำเนินงานยุติธรรมชุมชนสามารถสมัครเป็น “อาสาสมัครยุติธรรมชุมชน” ได้ตามมาตรา 15 ประกอบมาตรา 3 2. อาสาสมัครยุติธรรมชุมชนที่ประสงค์จะรวมตัวกันเพื่อดำเนินงานยุติธรรมชุมชนสามารถยื่นขอจดทะเบียนจัดตั้ง “ศูนย์ยุติธรรมชุมชน” ได้ตามมาตรา 20 3. ประชาชนสามารถเป็น “คณะกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชน” ได้โดยการแต่งตั้งของผู้ว่าราชการจังหวัดจากผู้ซึ่งมีความรู้ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์เป็นที่ประจักษ์ จำนวน 5 คน เข้ามาเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ด้านกระบวนการยุติธรรม ด้านแรงงาน ด้านคุมประพฤติ ด้านสาธารณสุข และด้านกฎหมาย ตามมาตรา 21(3) ประชาชนที่เป็น “อาสาสมัครยุติธรรมชุมชน” ประชาชนที่รวมตัวกันจัดตั้ง “ศูนย์ยุติธรรมชุมชน” และประชาชนที่เป็น “คณะกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชน” ประชาชนเหล่านี้มีส่วนร่วมในงานยุติธรรมชุมชนแบบชักนำ คือ เป็นการเข้าร่วมโดยต้องการความเห็นชอบหรือสนับสนุนโดยรัฐบาล กล่าวคือ รัฐออกกฎหมายกำหนดรูปแบบให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในงานยุติธรรมชุมชนด้วยการอาสาสมัครเข้ามาทำงานยุติธรรมชุมชน ทั้งการเป็นอาสาสมัครยุติธรรมชุมชน การรวมตัวกันจัดตั้งศูนย์ยุติธรรมชุมชน และการเป็นคณะกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชน ซึ่งรัฐกำหนดตำแหน่งและวิธีการเข้าสู่ตำแหน่งไว้ล่วงหน้าแล้ว และตำแหน่งดังกล่าวได้รับการสนับสนุนหรือเห็นชอบโดยรัฐ โดยมีกฎหมายรองรับสถานะของทั้งสามตำแหน่งไว้โดยชัดแจ้ง