แนวคิดชาตินิยมไทยกับการเรียกร้องดินแดนคืนจากฝรั่งเศส สมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม (พ.ศ.2481-2484)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งนำเสนอปรากฏการณ์ข้อพิพาทเรื่องดินแดนระหว่างไทยและฝรั่งเศสในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม พ.ศ.2481-2484 ที่มีแนวคิดชาตินิยมเป็นตัวเร่งยกระดับการใช้กำลังระหว่างกัน (armed conflict) ซึ่งรัฐบาลพิบูลสงครามได้นำแนวคิดชาตินิยมว่าด้วยการเสียดินแดนและการรวมเผ่าไทยมาใช้ผ่านนโยบายการเป็นมหาประเทศในแหลมทอง (สุวรรณภูมิ) ที่ต้องการผนวกดินแดนทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขง ได้แก่ เสียมราฐ พระตะบอง และศรีโสภณ กลับคืนมาไว้ในครอบครองของไทย ซึ่งขณะนั้นสภาพการเมืองภายในประเทศที่ไม่มั่นคงและสภาพระหว่างประเทศที่ญี่ปุ่นเริ่มรุกเข้ามาในอินโดจีนของฝรั่งเศสเพื่อปิดล้อมจีน และการที่ฝรั่งเศสมีอำนาจลดลงอย่างมากจากการถูกเยอรมนียึดครอง ได้เปิดช่องให้นายกรัฐมนตรีหลวงพิบูลสงครามใช้จังหวะดังกล่าวดำเนินการเรียกร้องดินแดนคืนจากฝรั่งเศสจนนำมาสู่การใช้กำลังระหว่างกันในที่สุด บทความนี้แบ่งการนำเสนอเป็น 5 ส่วน ในส่วนแรกจะนำเสนอสภาพแวดล้อมภายในประเทศและระหว่างประเทศที่มีผลต่อการดำเนินการเรียกร้องดินแดนคืนจากฝรั่งเศส ส่วนที่สอง คือ ทัศนะของนายกรัฐมนตรีหลวงพิบูลสงครามในเรื่องการเรียกร้องดินแดนคืนจากฝรั่งเศสว่ามีลักษณะเช่นไร รวมทั้งนำเสนอว่าแนวคิดชาตินิยมมีอิทธิพลต่อข้อพิพาทเรื่องดินแดนดังกล่าวอย่างไร ส่วนที่สามจะนำเสนอว่าไทยและฝรั่งเศสมีการดำเนินการทางการทูตและการทหารระหว่างกันอย่างไร ส่วนที่สี่ คือ ผลลัพธ์ทั้งในเชิงบวกและเชิงลบจากการที่ไทยได้ดินแดนคืนจากฝรั่งเศสโดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างไทยและกัมพูชา และส่วนที่ห้า คือ บทสรุป บทความนี้มีความสำคัญที่ควรศึกษาเนื่องจากการปลูกฝังแนวคิดชาตินิยมเรื่องดินแดนในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม พ.ศ.2481-2484 ได้ทิ้งปมปัญหาที่ตกค้างและปะทุเป็นปัญหาข้อพิพาทเรื่องปราสาทพระวิหารในปัจจุบัน ดังนั้นการศึกษาปรากฏการณ์สมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามจะช่วยให้เข้าใจปัญหาข้อพิพาทเรื่องปราสาทพระวิหารระหว่างไทยและกัมพูชาในปัจจุบันได้อย่างถ่องแท้มากยิ่งขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมยุทธศึกษาทหาร กองบัญชาการทหารสูงสุด. (2541). ประวัติการรบของทหารไทยในกรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนพับลิชชิ้ง.
กรมยุทธการทหารบก.(2552). ไทยในสมัยสร้างชาติ ที่ระลึกงานฉลองวันชาติ 2484. กรุงเทพฯ : กองประวัติศาสตร์ทหาร กรมยุทธการทหารบก.
สดใส ขันติวรพงศ์. (2525). ประเทศไทยกับปัญหาอินโดจีนของฝรั่งเศส พ.ศ.2480-2490. ใน 20 ทศวรรษ รัตนโกสินทร์ รวมบทวิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญในช่วง 200 ปี ของกรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ : โครงการจัดพิมพ์หนังสือและตำราฯ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สดใส ขันติวรพงศ์. (2517). ความสัมพันธ์ของไทยกับประเทศตะวันตกตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวถึงสงครามโลกครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์เคล็ดไทย.
สุรชาติ บำรุงสุข. (2552). คดีปราสาทพระวิหาร. จุลสารความมั่นคงศึกษา, (66), 1-41.
สุรชาติ บำรุงสุข. (2555). รำลึก 50 ปี คดีพระวิหาร (พ.ศ.2505-2555). จุลสารความมั่นคงศึกษา,(111-112), 1-48.
สุรชาติ บำรุงสุข. (2554). เส้นเขตแดนไทย-กัมพูชา: บททบทวน. จุลสารความมั่นคงศึกษา,(88),1-40.
สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2553). เบื้องลึกการเสียดินแดนและปัญหาประสาทพระวิหารจาก ร.ศ.112 ถึงปัจจุบัน. กรุงเทพฯ : สมาคมประวัติศาสตร์ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี.
สุวัฒณ์ กิขุนทด, ทรงฤทธิ์ โพนเงิน และสุภลักษณ์ กาญจนขุนดี. (2551). ขะแมร์-ไทย มิตรหรือศัตรู?. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์อินโดไชน่า พับลิชชิ่ง.
สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ. (2553). แผนชิงชาติไทย ว่าด้วยรัฐและการต่อต้านรัฐสมัยจอมพลป.พิบูลสงคราม ครั้ง ที่สอง (พ.ศ.2491-2500). กรุงเทพฯ : พี.เพรส.
พรเพ็ญ ฮั่นตระกูล. ประเทศไทยกับความเคลื่อนไหวของญี่ปุ่นในเอเชีย ค.ศ.1938-1941. ใน 5 ทศวรรษ การต่างประเทศของไทยจากความขัดแย้งสู่ความร่วมมือ. (น.81-92). กรุงเทพฯ : คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พลโทพิชัย ฉินนะโสต. จอมพล ป. พิบูลสงคราม กับสงครามไทย-อินโดจีนฝรั่งเศส. อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี ฯพณฯ จอมพล ป. พิบูลสงคราม.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2552). ลัทธิชาตินิยมไทย/สยามกับกัมพูชา : และกรณีศึกษาปราสาทเขาพระวิหาร. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2550). จากสยามเป็นไทย: นามนั้นสำคัญมากฉะนี้หรือ?. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2551). ประวัติการเมืองไทยสยาม พ.ศ.2475-2500. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำรงสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2540). ลัทธิชาตินิยม-ลัทธิทหาร : รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม 2481-2487. ใน บันทึกการสัมมนา“จอมพล ป. พิบูลสงคราม กับการเมืองไทยสมัยใหม่”. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2550). ปราสาทเขาพระวิหาร : หลุมดำ-ลัทธิชาตินิยม-ประวัติศาสตร์แผลเก่า-ประวัติศาสตร์ตัดตอน-กับบ้านเมืองของเรา. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
แถมสุข นุ่มนนท์. (2548). เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 : ยุคเชื่อผู้นำชาติพ้นภัย. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์สายธาร.
แถมสุข นุ่มนนท์. (2520). การสร้างชาติของจอมพล ป. พิบูลสงคราม สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง. กรุงเทพฯ : สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
หลวงวิจิตรวาทการ. (2509). ปาฐกถาและคำบรรยายของพลตรีหลวงวิจิตรวาทการ. อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ รองอำมาตย์โทขุนจิตรการชำนิ (สุทธิ์ สุกุมาระทัต) ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม เมื่อวันเสาร์ที่ 24 ธันวาคม 2509.
หลวงวิจิตรวาทการ. (2480). ราชมนู เลือดสุพรรรณ พระเจ้ากรุงธน ศึกถลาง. อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ คุณหญิงจัน เทพประชุน ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส. พระนคร : ม.ป.ท.
วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร. (2552). สงครามทวงคืนดินแดน ปฏิบัติการรบของกองทัพไทย ในกรณีพิพาทกับอินโดจีน-ฝรั่งเศส พ.ศ.2483-2484. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แสงดาว.
ประอรรัตน์ บูรณมาตร์. (2528). หลวงวิจิตรวาทการกับบทละครประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ :สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธิบดี บัวคำศรี. (2551). ประวัติและพัฒนาการความสัมพันธ์กัมพูชา-ไทย ค.ศ.1907-2006, (รายงานผลการวิจัย). โครงการวิจัยเรื่องไทยในความรับรู้และความเข้าใจของเพื่อนบ้าน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ดิเรก ชัยนาม. (2513). ไทยกับสงครามโลกครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
โทชิฮารุ โยชิกาวา. (2528). รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามและสงครามแปซิฟิค. กรุงเทพฯ : โครงการแปลไทย-ญี่ปุ่น มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษย์ศาสตร์ร่วมกับมูลนิธิโตโยต้าประเทศญี่ปุ่น.
ปรัศนีย์ เกศะบุตร. (2530). การจัดการศึกษาผู้ใหญ่กับนโยบายสร้างชาติของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในช่วงปี พ.ศ. 2481-2487. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศานติ ภักดีคำ. (2552). เขมรถกสยาม. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน.
