การศึกษาเปรียบเทียบระบบการบริหารจัดการของศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน ระหว่างภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระบบการบริหารจัดการของปราชญ์ในศูนย์เรียนรู้เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านระหว่างภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งจะทำให้เกิดการสร้างองค์ความรู้ของระบบการจัดการและความเป็นผู้นำเพื่อให้เกษตรกรที่สนใจได้นำไปประยุกต์ใช้ในทางฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ ประชากรที่ใช้ในการวิจัยนี้คือปราชญ์ชาวบ้านของศูนย์เรียนรู้เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลาง จำนวน 126 คน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยนี้มีจำนวน 65 คนได้แก่ปราชญ์ชาวบ้านภาคกลางจำนวน 25 คน และปราชญ์ชาวบ้านภาคตะวันออกเฉียงเหนือจำนวน 40 คน ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพประกอบกัน โดยเก็บข้อมูลเชิงลึกจากการใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น ผลการวิจัยพบว่าการจัดการฟาร์มและภาวะการเป็นผู้นำของปราชญ์ชาวบ้านทั้งสองภาคไม่แตกต่างกัน ปัญหาของศูนย์ฯ พบว่ายังขาดการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้ในฟาร์มหลายด้าน ปัญหาด้านอายุของปราชญ์ที่ค่อนข้างสูง ปัญหาแรงงานในฟาร์ม การทำ QC ฟาร์ม การนำเอาสถิติต่างๆ มาใช้บริหารจัดการในฟาร์ม การทำบัญชีฟาร์มข้อเสนอแนะเชิงการจัดการแก่ปราชญ์ชาวบ้านในด้านต่างๆ คือควรมีการส่งเสริมการตลาดโดยการจัดตั้งธุรกิจชุมชน การจัดให้มีการศึกษาดูงานเพื่อให้เกิดแนวคิดในการทำวิจัยและพัฒนาา ตลอดจนส่งเสริมให้ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านมีการก่อตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชนวิสาหกิจชุมชนเพิ่มมากขึ้นโดยรัฐบาลและองค์กรภายนอกควรมีนโยบายในการเป็นผู้เชื่อมประสานให้เกิดกระบวนการ สร้างการเรียนรู้ สร้างนวัตกรรม สร้างประชาสังคม และทำหน้าที่เป็นผู้แนะนำและคอยให้ข้อมูลที่จำเป็นแก่กลุ่มศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้า
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2547). เอกสารวิชาการโครงการไร่นาสวนผสมและเกษตรผสมผสาน เรื่องการจัดการฟาร์ม. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการเกษตร.
เกรียงศักดิ์ อุดมสินโรจน์. (2542). การบำบัดน้ำเสีย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: หจก.สยามสเตชั่นเนอรี่ ซัพพลายส์.
กวี วงศ์พุฒ. (2535) . ภาวะผู้นำ( Leadership ). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยกรุงเทพฯ.
แก้วตา ไทรงาม และคณะ. (2548). ผู้นำเชิงกลยุทธ์เพื่อสร้างองค์การแห่งการเรียนรู้. สถาบันพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษา สำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงศึกษาธิการ.
เกษม จันทร์แก้ว. (2532). การจัดการทรัพยากรน้ำ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
คุณวุฒิ คนฉลาด. (2540). ภาวะผู้นำ. ชลบุรี : คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.
คณะพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม. (2550). การประเมินผลการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน. กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
จักรกฤษณ์ นรนิติผดุงการ (บรรณาธิการ). (2527). การบริหารงานพัฒนาชนบท. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์: สานักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา. (2548). การขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง ดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา.วารสารเศรษฐกิจและสังคม. 42, 6 (พฤศจิกายน-ธันวาคม): 41-47.
ฉัตรทิพย์ นาถสุภา. (2548). แนวคิดเศรษฐกิจชุมชน ข้อเสนอทางทฤษฎีในบริบทต่างสังคม.
กรุงเทพฯ : อัมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง.
ชูเกียรติ ลีสุวรรณ. (2535). ระบบการเรียนรู้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นชนบทภาคเหนือ. เชียงใหม่: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ณัฎฐพงศ์ ทองภักดี. (2550). บทความประกอบการประชุมเรื่อง เศรษฐกิจพอเพียงเคียงคู่สังคมวิจัย.จัดโดยสานักคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
นันทิยา หุตานุวัตร และ ณรงค์ หุตานุวัตร. (2545). SWOT การวางแผนกลยุทธ์ธุรกิจชุมชน: คณะเกษตร. อุบลราชธานี: มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนานายจันทร์ที ประทุมภา. (2551). เอกสารหลักสูตรการฝึกอบรมเกษตรกรศูนย์ฝึกอบรมเกษตรผสมผสาน บ้านโนนรัง – บูรพา (นายจันทร์ที ประทุมภา).นครราชสีมา.
บุญทัน ดอกไธสง. (2535). การจัดการองค์กร. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ปฐม นิคมานนท์. (2535). การค้นหาความรู้และระบบการถ่ายทอดความรู้ในชุมชนชนบทไทย. กรุงเทพฯ ชมรมผู้สนใจงานทางการศึกษา.
ปธาน สุวรรณมงคล. (2540). การพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ. กรุงเทพฯ :โรงพิมพ์กองกลางสำนักคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
ปนัดดา พงศ์นภาพิไล. (2543). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม : การเกษตรทฤษฎีใหม่ตามแนว
เปี่ยมพงศ์สานต์ และคณะ. (2549). สังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง.
กรุงเทพฯ : สานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
มนูญ มุกข์ประดิษฐ์. (2549). การศึกษาวิเคราะห์ปรัชญาพอเพียงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กับ
หลักธรรมในพระพุทธศาสนา . กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
มนตรี แสนสุข. (2552). อาชีพนี้มีความสุขเกษตรพอเพียง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ อนิเมทกรปุ๊.
มูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง. (2548). พัฒนากสิกรรมธรรมชาติสู่ระบบเศรษฐกิจพอเพียง. พิมพ์ครั้ง ที่ 9 : ชลบุรี.
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2542). การจัดการทรัพยากรน้ำ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
เยาวดี รางชัยกุล วิบูลย์ศรี. (2546). การประเมินโครงการแนวคิดและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ :จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ราเชนทร์ วิสุทธิแพทย์ และ ศิริธรรม สิงโต. (2551). ทางเลือกใหม่เพื่อการเกษตร. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีแห่งประเทศไทย.
วรเดช จันทรศร. (2551). ทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ. พิมพ์และปรับปรุงครั้ง ที่ 2 : บริษัทพริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคณะ. (2543). หลักการตลาด (Principles of Marketing). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุจิตรา ธนานันท์. (2550). พฤติกรรมและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ : โครงการเอกสารและตำรา คณะรัฐประสานศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
สถาบันแหล่งน้ำและสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. (2537). โครงการศึกษาข้อมูลและศักยภาพการพัฒนาลุ่มน้ำชี.ขอนแก่น : คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สมหวัง พิริยานุวัฒน์. (2544). รวมบทความทางการประเมินโครงการ. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2550). ชีวิตพอเพียง. พิมพ์ครั้งที่ 1 : จัดพิมพ์โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการ.
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2550). การศึกษาผลสัมฤทธิ์โครงการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ: กองนโยบายเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรและเกษตรกรรมยั่งยืน.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. (2549). เศรษฐกิจพอเพียง ร่วมเรียนรู้ สานข่าย ขยายผล. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2548). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาข้าราชการ พ.ศ. 2548- 2551. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
เสรี พงศ์พิศ. (2550). เศรษฐกิจพอเพียงเกิดได้ ถ้าใจปรารถนา . กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์พลังปัญญา .
สุริยา สาสนรักกิจ. (2542). เกษตรยุคใหม่. กรุงเทพฯ : ฝ่ายเทคโนโลยีชีวภาพ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. 25 หน้า (อัดสำเนา).
อนุรักษ์ ปัญญานุวัฒน์. ( 2551). เอกสารประกอบการสอน เรื่องแนวคิดการประเมินโครงการมหาวิทยาลัยเชียงใหม่กองนโยบายเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรแล เกษตรกรรมยั่งยืน. สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ : ปราชญ์ชาวบ้านเพื่อพัฒนาการเกษตร.
อภิชัย พันธเสน. (2550). สังเคราะห์องค์ความรู้เศรษฐกิจพอเพียง. (สกว) พิมพ์ครั้ง ที่ 3 : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อรสุดา เจริญรัถ . (2545). การเกิดขึ้น การดำรงอยู่ แนวทางการปรับตัวของเศรษฐกิจพอเพียงภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย . กรุงเทพฯ : ปริญญาดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
อรอนงค์ สวัสดิ์บุรี. (2555). พฤติกรรมและการสื่อสารในองค์การ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Anderson, J. D. (1979). Public Policy-Making. New York : Holt, Manuel B Garcia. Sociology of Devel . Winston & Rinehart,
Bennis W. and Nanus B. (1984). Leaders : The strategies for Taking Charge. New York : Harper and Row.
Burns. (1984). Leadership. New York : Harper & Row.
Etzioni. (1964). Leadership and Organization. New York : The Free press.
Gulick, L. and Urwick, L. (1937). Paper on the Science of Administration. New York: Institute of Public Administration.
House and Baetz. (1979). The Social Scientific Study of Leadership. London : Unwin Brother Limited.
Katz and Kahn. (1978). Leadership in Organization. Englewood Clffs,N.J. : Prentice - Hall.
McFarland. (1979). Management : Foundation & Practices.5 th ed. New York : Macmillan Publishing Inc.
Michael J. Marquardt. (2548). การพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้. กรุงเทพฯ : เอ็กซเปอร์เน็ท.
Nonaka I, Takeuchi H. (1995). The knowledge creating company: How Japanes companies create the dynamics of innovation. Oxford University Press.
Peter F. Drucker. (1998). Management’s New Paradigms. New York: Free Press.
Piercy, N. and W. Giles. (1989). Making SWOT analysis work. Marketing Intelligence Planning. 7(5,6): 5-7.
Porter, M. (1980). Competitive Strategy. New York: Free Press.
Robert E. Stake. (1995). The Art of Case Study Research. SAGE Pub. Thousand Oaks: CA.
Robert E. Stake. (2006). Multiple Case Study Analysis. Guilford Press : New York.
Senge Peter. (1999). The Dance of Change: Mastering the Twelve Challenges to Change in ALearning Organization. New York: Doubleday.
Tyler, R.W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. Chicago: The University of Chicago Press.
Yukl.G.A. (1989). Leadership in Organization. Englewood Cliffs. New Jersey : Prentice-Hall.