ความต้องการบริการสาธารณะของประชาชนที่มีต่อองค์การบริหารส่วนตำบล : ข้อเสนอการกระจายอำนาจจากล่างขึ้นบน

บทคัดย่อ

การกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทยที่ผ่านๆ มา พบว่า เกิดจากการที่ส่วนกลางกระจายอำนาจลงมาแบบบนลงล่าง (top down) คือ ให้อำนาจแก่ท้องถิ่นในการจัดทำบริการสาธารณะเพียงบางอย่าง จึงส่งผลทำให้ท้องถิ่นมีอำนาจไม่เต็มที่และส่งผลกระทบต่อการจัดบริการสาธารณะแก่ประชาชน เพราะยังมีความก้ำกึ่ง ความทับซ้อนของภารกิจ และความชัดเจนในการแบ่งพื้นที่รับผิดชอบ ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่สามารถจัดทำบริการสาธารณะได้ตรงตามความต้องการที่แท้จริงของประชาชน และยังไม่ค่อยเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วม จึงทำให้การบริการสาธารณะที่ทำไม่ได้เกิดจากความต้องการที่แท้จริงของประชาชน ผู้วิจัยจึงได้ทำงานวิจัยเล่มนี้ขึ้นเพื่อเป็นการมองปรากฏการณ์ในมุมกลับที่ต่างจากรัฐ คือ การจัดทำบริการสาธารณะควรให้ตัวของประชาชนเองสะท้อนว่าต้องการอะไร ในรูปแบบ “ความต้องการบริการสาธารณะจากล่างขึ้นบน” (bottom up) และนำมาวิเคราะห์ความเพียงพอของอำนาจและความสามารถในการตอบสนองความต้องการของประชาชนขององค์การบริหารส่วนตำบลคำนาดี และนำผลการวิจัยที่ได้รับจัดทำเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายให้ส่วนกลางนำไปเป็นส่วนหนึ่งในการกำหนดกรอบนโยบาย ขอบข่ายอำนาจ และภารกิจในการจัดบริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนตำบลที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ซึ่งมาจากการเก็บข้อมูล 2 ส่วน คือ จากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการแจกแบบสอบถามให้กับกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งผลการศึกษาพบว่า มีบริการสาธารณะที่ประชาชนอยากให้องค์การบริหารส่วนตำบลคำนาดี อำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นผู้จัดทำทั้ง 7 ด้าน รวมจำนวน 43 ข้อย่อย และพบว่า ในประเด็นความต้องการดังกล่าว องค์การบริหารส่วนตำบลคำนาดีมีอำนาจหน้าที่พอเพียงในการจัดทำบริการสาธารณะ จำนวน 23 ข้อย่อย และมีอำนาจไม่พอเพียง จำนวน 20 ข้อย่อย