รูปแบบของระบบอภิบาลในการบรรเทาสาธารณภัย : การศึกษาระบบ ทรัพยากร และการดำเนินงานบรรเทาอุทกภัยในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบของระบบอภิบาลในการบรรเทาปัญหาอุทกภัยในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล และเพื่อนำเสนอแนวทางการทำงานเพื่อบรรเทาปัญหาอุทกภัยตามระบบอภิบาล โดยเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ แบบกรณีศึกษา ซึ่งประกอบด้วย 4 กรณี ได้แก่ สำนักงานเขตบางเขน สำนักงานเขตดอนเมือง เทศบาลนครปากเกร็ด และเทศบาลนครรังสิต ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบของระบบอภิบาลในการบรรเทาปัญหาอุทกภัย ประกอบด้วย 5 รูปแบบ ได้แก่ รูปแบบอภิบาลเครือข่าย รูปแบบอภิบาลจัดการตนเอง รูปแบบอภิบาลความร่วมมือ รูปแบบอภิบาลไซเบอร์ และรูปแบบอภิบาลธรรมาภิบาล โดยรูปแบบของระบบอภิบาลดังกล่าว มีบทบาทต่อการดำเนินงานเพื่อบรรเทาปัญหาอุทกภัยใน 5 มิติ กล่าวคือ (1) มิติของการทำงานแบบเครือข่าย (2) มิติของการจัดการตนเอง (3) มิติของความร่วมมือ (4) มิติของข้อมูลข่าวสารและความเชื่อมโยงกันทางสังคม และ (5) มิติของการจัดการที่ดี สำหรับแนวทางการทำงานเพื่อบรรเทาปัญหาอุทกภัยตามระบบอภิบาลนั้น จะต้องใช้ระบบอภิบาลทั้ง 5 รูปแบบ เป็นเครื่องมือในการดำเนินงาน ให้เหมาะสมสอดคล้องกับมิติต่างๆ ของการทำงาน และตามบริบทในแต่ละสถานการณ์ ก็จะทำให้การบริหารงานเพื่อบรรเทาปัญหาอุทกภัยนั้น เป็นไปอย่างมีประสิทธิผล สำหรับข้อเสนอแนะในการวิจัยในครั้งนี้ คือ (1) ควรมีการประยุกต์รูปแบบตามระบบอภิบาลในการดำเนินงานเพื่อจัดการปัญหาอุทกภัยและสาธารณภัยต่างๆ ตลอดจนสถานการณ์อื่นๆ (2) ควรปรับใช้รูปแบบอภิบาลให้สอดคล้องเหมาะสมกับสถานการณ์ ก็จะทำให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และเกิดประโยชน์สูงสุด (3) ควรปรับใช้รูปแบบอภิบาลให้สอดคล้องกับบริบท สภาพแวดล้อมขององค์การ (4) ควรนำจุดแข็งและจุดอ่อนของรูปแบบการบริหารของสำนักงานเขต ของกรุงเทพมหานคร และรูปแบบของเทศบาลนคร มาทำการวิเคราะห์ และนำมาบูรณาการเป็นแนวทางในการดำเนินงาน (5) ควรส่งเสริมให้มีการดำเนินงานเพื่อจัดการปัญหาอุทกภัยและสาธารณภัยอื่นๆ ภายใต้กรอบของระบบธรรมาภิบาล เพื่อให้เกิดคุณภาพ ความคุ้มค่า และประโยชน์สูงสุดในการดำเนินงาน และเกิดประโยชน์แก่ผู้รับบริการและประชาชน (6) ควรส่งเสริมการทำงานในรูปแบบเครือข่าย ทั้งในภาวะวิกฤต และในสถานการณ์อื่นๆ และควรเสริมสร้างขีดความสามารถในการจัดการเครือข่ายด้วย