พลวัตของการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงิน: พฤติกรรมทางการเงิน ความรู้ด้านสุขภาพ ความรู้ทางการเงิน โดยมีบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินเป็นตัวแปรคั่นกลางในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลทางตรงและทางอ้อมของพฤติกรรมทางการเงิน ความรู้ด้านสุขภาพ และความรู้ทางการเงินที่มีต่อการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงิน โดยมีบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินเป็นตัวแปรคั่นกลาง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ใช้บริการที่ปรึกษาทางการเงินในประเทศไทย จำนวน 480 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกตัวอย่างแบบสะดวก เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แบบจำลองสมการโครงสร้างโดยใช้โปรแกรม AMOS
ผลการศึกษาพบว่า แบบจำลองสมการโครงสร้างที่พัฒนาขึ้นมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ พฤติกรรมทางการเงิน (β = 0.235, p < 0.001) ความรู้ทางการเงิน (β = 0.206, p < 0.001) และความรู้ด้านสุขภาพ (β = 0.090, p < 0.001) มีอิทธิพลเชิงบวกโดยตรงต่อการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงิน นอกจากนี้ พฤติกรรมทางการเงิน (β = 0.323, p < 0.001) และความรู้ทางการเงิน (β = 0.371, p < 0.001) มีอิทธิพลเชิงบวกต่อบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงิน ขณะที่ความรู้ด้านสุขภาพไม่มีอิทธิพลต่อบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β = 0.030, p = 0.473) บทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินมีอิทธิพลเชิงบวกโดยตรงต่อการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงิน (β = 0.579, p < 0.001) และเป็นตัวแปรที่มีอิทธิพลทางตรงสูงที่สุดในแบบจำลอง
เมื่อพิจารณาอิทธิพลโดยรวม พบว่า พฤติกรรมทางการเงินมีอิทธิพลทางตรงเท่ากับ 0.235 และอิทธิพลทางอ้อมผ่านบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินเท่ากับ 0.187 ส่งผลให้มีอิทธิพลรวมต่อการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงินเท่ากับ 0.422 ส่วนความรู้ทางการเงินมีอิทธิพลทางตรงเท่ากับ 0.206 และอิทธิพลทางอ้อมเท่ากับ 0.215 ส่งผลให้มีอิทธิพลรวมเท่ากับ 0.421 สำหรับความรู้ด้านสุขภาพมีอิทธิพลทางตรงเท่ากับ 0.090 และมีอิทธิพลรวมเท่ากับ 0.107 ทั้งนี้ แบบจำลองสามารถอธิบายความแปรปรวนของการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงินได้ร้อยละ 79.0
ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่า พฤติกรรมทางการเงิน ความรู้ทางการเงิน ความรู้ด้านสุขภาพ และบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินล้วนมีความสำคัญต่อการวางแผนการเกษียณอายุทางการเงิน โดยบทบาทของที่ปรึกษาทางการเงินเป็นกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงพฤติกรรมทางการเงินและความรู้ทางการเงินกับการวางแผนการเกษียณอายุ ดังนั้น หน่วยงานภาครัฐ สถาบันการเงิน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมทางการเงิน ควบคู่กับการพัฒนาการให้คำปรึกษาทางการเงินที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนให้ประชาชนสามารถเตรียมความพร้อมทางการเงินสำหรับวัยเกษียณได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร โดยเนื้อหาและความคิดเห็นในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่เกี่ยวข้องกับคณะบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานีแต่อย่างใด และหากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้เขียนจะเป็นผู้รับผิดชอบต่อบทความของตนเองแต่เพียงผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์. (2567). ที่ปรึกษาทางการเงิน. สืบค้นเมื่อ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567, จาก https://www.sec.or.th/TH/Pages/LawandRegulations/Financialadvisor.aspx
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.
Best, J. W. (1981). Research in Education (4th ed.) New Jersey: Prentice-Hall Inc.
Bialowolski, P., Cwynar, A., & Weziak-Bialowolska, D. (2022). The role of financial literacy for financial resilience in middle-age and older adulthood. International Journal of Bank Marketing, 40(7), 1718-1748.
Brimah, M., & Ofei, P. A. (2025). Effects of financial literacy on the performance of small and medium scale enterprises in the Greater Accra Region of Ghana. ICRRD Quality Index Research Journal, 6(1), 145-263.
Brüggen, E. C., Hogreve, J., Holmlund, M., Kabadayi, S., & Löfgren, M. (2017). Financial well-being: A conceptualization and research agenda. Journal of Business Research, 79, 228-237.
Chavarria, E. A., Christy, S. M., Feng, H., Miao, H., Abdulla, R., Gutierrez, L., . . . & Meade, C. D. (2022). Online Health Information seeking and eHealth literacy among Spanish Language-Dominant latino adults receiving care in a community clinic: Secondary analysis of pilot randomized controlled trial data. JMIR Formative Research, 6(10), DOI: 10.2196/37687
Dhlembeu, N. T., Kekana, M. K., & Mvita, M. F. (2022). The influence of financial literacy on retirement planning in South Africa. Southern African Business Review, DOI: 10.25159/1998-8125/9490
Hair, J. F. (2011). Multivariate data analysis: An overview. In International Encyclopedia of Statistical Science (pp. 904-907). Berlin, Heidelberg: Springer.
Haupt, M. (2021). Measuring financial literacy: The role of knowledge, skills, and attitudes. In The Routledge Handbook of Financial Literacy (pp. 79-95). New York: Routledge.
Jung, C. K., Bychkov, A., & Kakudo, K. (2022). Update from the 2022 World Health Organization classification of thyroid tumors: A standardized diagnostic approach. Endocrinology and Metabolism, 37(5), 703-718.
Kadir, J. M. A., Zainon, S., Ismail, R. F., Aziz, S. N. A., & Amran, A. A. I. (2020). Retirement planning and its impact on working individuals. European Journal of Molecular and Clinical Medicine, 7(6), 1550-1559.
Kim, H. H., Maurer, R., & Mitchell, O. S. (2021). How financial literacy shapes the demand for financial advice at older ages. The Journal of the Economics of Ageing, 20, DOI: 10.1016/j.jeoa.2021.100329
Koskelainen, T., Kalmi, P., Scornavacca, E., & Vartiainen, T. (2023). Financial literacy in the digital age–A research agenda. Journal of Consumer Affairs, 57(1), 507-528.
Lee, S. T., Kim, K. T., & Hanna, S. D. (2023). Consumer retirement planning behavior. In A Research Agenda for Consumer Financial Behavior (pp. 145-156). UK: Edward Elgar Publishing.
Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2023). The importance of financial literacy: Opening a new field. Journal of Economic Perspectives, 37(4), 137-154.
Mitchell, O. S., & Lusardi, A. (2022). Financial literacy and financial behavior at older ages. In The Handbook of the Economics of Ageing (pp. 553-565). New York: Routledge.
Mulet-Forteza, C., Lunn, E., Merigo, J. M., & Horrach, P. (2021). Research progress in tourism, leisure and hospitality in Europe (1969–2018). International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(1), 48-74.
Mustafa, W. M. W., Islam, M. A., Asyraf, M., Hassan, M. S., Royhan, P., & Rahman, S. (2023). The effects of financial attitudes, financial literacy and health literacy on sustainable financial retirement planning: The moderating role of the financial advisor. Sustainability, 15(3), DOI: 10.3390/su15032677
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.
Nguyen, T. A. N., & Nguyen, K. M. (2020). Role of financial literacy and peer effect in promotion of financial market participation: Empirical evidence in Vietnam. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(6), DOI: 10.13106/jafeb.2020.vol7.no6.001
Peng, Y., & Min, H. (2020). Older employees' postretirement work planning: An application of the theory of planned behavior. Career Development International, 25(6), 565-579.
Pitthan, F., & De Witte, K. (2023). How Learning about behavioural biases improves financial literacy. In Available at SSRN. Retrieved 9 August 2025, from https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4360086
Ranjan, R. (2025). Behavioural finance in banking and management: A study on the trends and challenges in the banking industry. Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 25(1), 374-386.
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A Beginner’s Guide to Structural Equation Modeling (3rd ed.). New York: Routledge.
Shaharuddin, N. S., Zain, Z. M., & Ahmad, S. F. S. (2021). Financial planning determinants among working adults during Covid 19 pandemic. International Journal of Academic Research in Accounting Finance and Management Sciences, 11(1), 285-304.
Sommer, M., & Lim, H. (2022). Financial knowledge and the relationship with using professional investment advice and granting trading discretion. Journal of Personal Finance, 21(1). 62-77.
Storey, A., Hanna, L., Missen, K., Hakman, N., Osborne, R. H., & Beauchamp, A. (2020). The association between health literacy and self-rated health amongst Australian university students. Journal of Health Communication, 25(4), 333-343.
Tiwari, S. K. (2024). The future of digital retirement solutions: A study of sustainability and scalability in financial planning tools. Journal of Computer Science and Technology Studies, 6(5), 229-245.
