ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน ในการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี
DOI:
https://doi.org/10.14456/jhusoc.2026.15คำสำคัญ:
ความร่วมมือ, การกำกับดูแลแบบร่วมมือ, ปัญหาสาธารณะที่ซับซ้อนสูง, อาชญากรรมทางเทคโนโลยีบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท เงื่อนไขตั้งต้น และสภาพปัญหาในการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีของประเทศไทย 2) วิเคราะห์รูปแบบ กระบวนการ และปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ที่มีผลต่อประสิทธิผลของความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน 3) เสนอรูปแบบการกำกับดูแลแบบร่วมมือที่เหมาะสม ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 24 คน จาก 4 ภาคส่วน การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการวิเคราะห์คำพิพากษาคดีหลอกลวงออนไลน์แบบผสมผสาน วิเคราะห์เนื้อหาเชิงตีความร่วมกับการตรวจสอบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า 1) อาชญากรรมทางเทคโนโลยีของไทยเป็นปัญหาสาธารณะที่ซับซ้อนสูง ขับเคลื่อนโดยเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติเชิงอุตสาหกรรม มีความไม่สมดุลของอำนาจ-ทรัพยากร และปัญหาเชิงโครงสร้าง 5 ประเด็น ได้แก่ คอขวดกระบวนการยุติธรรม ช่องโหว่การตีความกฎหมาย ข้อจำกัดการกำกับดูแล คดีล้นมือ และข้อจำกัดข้ามชาติ 2) ความร่วมมือเป็น “กลไกคู่ตั้งรับ-เชิงรุก แบบหลายระดับ” ขับเคลื่อนด้วยความไว้วางใจ พันธสัญญาร่วม และปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ 3 ประการ 3) รูปแบบที่เหมาะสมคือ โมเดลการกำกับดูแลแบบบูรณาการ 4 เสาหลักกับ 5 ชั้นกลไก ส่งผลให้จำนวนคดีและมูลค่าความเสียหายลดลง ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ ปรับปรุงกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมให้รับมือกับความซับซ้อนของคดีไซเบอร์ ขยายปากเกร็ดโมเดล และกำหนด KPI ระดับชาติ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567). รายงานสถานการณ์อาชญากรรมทางเทคโนโลยีและผลการดำเนินงานของศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ AOC 1441. https://www.mdes.go.th/mission/153
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566. (2566, 16 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 140(17 ก), 1-11.
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568, 12 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, 142(27 ก), 5-13.
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543-571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Crosby, B. C., & Bryson, J. M. (2010). Integrative leadership and the creation and maintenance of cross-sector collaborations. The Leadership Quarterly, 21(2), 211-230.
Durkheim, E. (1984). The division of labor in society (W. D. Halls, Trans.). Free Press. (Original work published 1893)
Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An integrative framework for collaborative governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1-29. https://doi.org/10.1093/jopart/mur011
Global Anti-Scam Alliance. (2024). The Global State of Scams Report 2024. https://www.gasa.org
Granovetter, M. S. (1973). The strength of weak ties. American Journal of Sociology, 78(6), 1360-1380.
Grint, K. (2005). Problems, problems, problems: The social construction of leadership. Human Relations, 58(11), 1467-1494.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82.
International Telecommunication Union. (2025). WSIS Prizes 2025 winner: AOC 1441, Thailand. https://www.itu.int
INTERPOL. (2026). INTERPOL Global Financial Fraud Threat Assessment. INTERPOL.
Klijn, E. H., & Koppenjan, J. (2016). Governance networks in the public sector. Routledge.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Marshall, M. N. (1996). The key informant technique. Family Practice, 13(1), 92-97.
Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage.
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2026). “A wicked problem”: Seeking human rights-based solutions to trafficking into cyber scam operations in South-East Asia. https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/issues/trafficking/report-a-wicked-problem.pdf
Oliver, C. (1990). Determinants of interorganizational relationships: Integration and future directions. Academy of Management Review, 15(2), 241-265.
Osborne, S. P. (2006). The new public governance? Public Management Review, 8(3), 377-387.
Osborne, S. P. (Ed.). (2010). The new public governance? Emerging perspectives on the theory and practice of public governance. Routledge.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage.
Peters, B. G. (2017). What is so wicked about wicked problems? A conceptual analysis and a research program. Policy and Society, 36(3), 385-396.
Pfeffer, J., & Salancik, G. R. (2003). The external control of organizations: A resource dependence perspective. Stanford University Press.
Provan, K. G., & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229-252.
Rhodes, R. A. W. (1997). Understanding governance: Policy networks, governance, reflexivity and accountability. Open University Press.
Rittel, H. W. J., & Webber, M. M. (1973). Dilemmas in a general theory of planning. Policy Sciences, 4(2), 155-169.
Roberts, N. (2000). Wicked problems and network approaches to resolution. International Public Management Review, 1(1), 1-19.
Schutz, A. (1967). The phenomenology of the social world (G. Walsh & F. Lehnert, Trans.). Northwestern University Press.
Singapore Police Force. (2022). Opening of Anti-Scam Command office [Press release]. https://www.police.gov.sg
Thelen, K. (2003). How institutions evolve: Insights from comparative-historical analysis. In J. Mahoney & D. Rueschemeyer (Eds.), Comparative historical analysis in the social sciences (pp. 208-240). Cambridge University Press.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2024). Casinos, money laundering, underground banking, and transnational organized crime in East and Southeast Asia: A hidden and accelerating threat. https://www.unodc.org/roseap/uploads/documents/Publications/2024/Casino_Underground_Banking_Report_2024.pdf
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มนุษยสังคมสาร (มสส.) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารทดสอบระบบ ThaiJo2 ก่อนเท่านั้น
