แนวคิดและข้อคิดผ่านฉากการปรากฏตัวของตัวละคร “พระมหาเถรคันฉ่อง” ในภาพยนตร์ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 1 องค์ประกันหงสา

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์แนวคิดและข้อคิดผ่านตัวละคร “พระมหาเถรคันฉ่อง” ในภาพยนตร์เรื่องตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 1: องค์ประกันหงสา (พ.ศ. 2550) โดยพิจารณาบทบาทของตัวละครดังกล่าวในฐานะผู้ชี้นำทางปัญญาและศาสนา ควบคู่กับการประกอบสร้างภาพลักษณ์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราชในฐานะผู้นำที่เข้มแข็งและเด็ดขาด สอดคล้องกับแนวคิดจักรพรรดิราช (King of Kings) ที่เน้นความเป็นศูนย์กลางแห่งอำนาจและความชอบธรรมในการปกครอง ผลการศึกษาพบว่า ภาพยนตร์นำเสนอกระบวนการเติบโตของสมเด็จพระนเรศวรผ่านการฝึกฝนและการอบรมสั่งสอนอย่างเข้มงวดจากพระมหาเถรคันฉ่อง ทั้งด้านวิชาการ การทหาร และคุณธรรม เช่น ความเมตตา การให้อภัย และความรับผิดชอบต่อผู้อื่น อันเป็นรากฐานของผู้นำที่ผสานอำนาจกับคุณธรรม นอกจากนี้ตัวละครดังกล่าวยังทำหน้าที่เสริมความชอบธรรมแก่โครงสร้างอำนาจ ในฐานะที่ปรึกษาและผู้กำกับทิศทางทางศีลธรรม ขณะที่บทสนทนาในเรื่องยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่าง “ศาสนา” กับ “การเมือง” ซึ่งอธิบายได้ด้วยแนวคิดจักรพรรดิราชและแนวคิดมณฑล (Mandala) อันเป็นกรอบสำคัญในการเข้าใจโครงสร้างอำนาจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ข้อค้นพบชี้ว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้ไม่ได้เป็นเพียงสื่อบันเทิง หากเป็นพื้นที่ถ่ายทอดอุดมการณ์ทางการเมืองและศีลธรรม ผ่านการผสมผสานระหว่างอำนาจ คุณธรรม และความเชื่อเรื่องบุญบารมี ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการกำหนดความหมายและการรับรู้ต่อบทบาทของผู้นำในสังคมไทย