จากโทษทัณฑ์สู่โอกาส: การศึกษาเปรียบเทียบกลไกการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำความผิดระหว่างประเทศไทยกับอังกฤษและเวลส์ในเชิงอาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้นำเสนอประเด็นการเปรียบเทียบกลไกการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำความผิดระหว่างประเทศไทยกับประเทศอังกฤษและเวลส์ ในเชิงอาชญาวิทยาและทัณฑวิทยาสมัยใหม่ โดยอาศัยหลักทฤษฎีการลงโทษเพื่อการแก้ไขฟื้นฟู (Rehabilitative Theory) ซึ่งเน้นการแปรเปลี่ยนการลงโทษจากมาตรการเชิงทัณฑ์ไปสู่การสร้างเงื่อนไขทางสังคมและจิตวิทยาที่เอื้อต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้กระทำผิด การสังเคราะห์ทฤษฎีระบุองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ เจตจำนงกำหนด (Determinism), การปฏิบัติต่อผู้กระทำผิดด้วยวิธีการที่เหมาะสม (Medical Model) ที่วางกรอบการปฏิบัติต่อผู้กระทำผิดเสมือนผู้ป่วย, การให้โอกาส (Chance) และ การไม่ตีตรา (Do not label) ที่มุ่งลดการประทับตราทางสังคมอันเป็นเงื่อนไขเสริมต่อการกระทำผิดซ้ำ การเปรียบเทียบพบว่า โครงสร้างการบริหารงานยุติธรรมในประเทศไทยยังคงแยกการดำเนินงานระหว่างกรมคุมประพฤติและกรมราชทัณฑ์ ขณะที่อังกฤษและเวลส์ใช้รูปแบบการบูรณาการภายใต้หน่วยงานเดียว ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการผู้กระทำผิด แม้มีความแตกต่างเชิงโครงสร้าง แต่กลไกการดำเนินงานในทั้งสองประเทศสะท้อนการประยุกต์ใช้ทฤษฎีอย่างชัดเจน โดยประเทศไทยมีระบบสืบเสาะและพินิจจำเลย การเฝ้าระวังผู้ถูกคุมประพฤติ และโครงการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย (Pre-Release Program, Pre-Release Model) อันสะท้อน Medical Model และ Chance ส่วนอังกฤษและเวลส์ใช้นโยบาย Probation Reset และแนวทาง Offender Management in Custody (OMiC) ซึ่งเน้นการจัดการผู้กระทำผิดเชิงบูรณาการและสอดคล้องกับ Determinism และ Do not label โดยสรุป ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า กลไกของทั้งสองประเทศต่างพยายามเคลื่อนจาก “โทษทัณฑ์” ไปสู่ “โอกาส” โดยสร้างสมดุลระหว่างมาตรการควบคุมกับการฟื้นฟูบนฐานคิดเชิงทฤษฎีที่ให้ความสำคัญกับศักยภาพการกลับคืนสู่สังคมของผู้กระทำผิด