ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อหนี้ครัวเรือนเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

นภาวรรณ  ทองแผ่น; เฉลิมพล จตุพร; อภิญญา วนเศรษฐ

ผู้แต่ง

นภาวรรณ ทองแผ่น องค์การบริหารส่วนตำบลโนนสวรรค์ 222 ม.7 ต.โนนสวรรค์ อ.นาจะหลวย จ.อุบลราชธานี 34280
เฉลิมพล จตุพร สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 9/9 ม.9 ต.บางพูด อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี 11120
อภิญญา วนเศรษฐ สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 9/9 ม.9 ต.บางพูด อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี 11120

คำสำคัญ:

ความยากจน, ครัวเรือนเกษตร, หนี้, ปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเป็นหนี้ของครัวเรือนเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ประชากร คือ ครัวเรือนเกษตรที่มีการก่อหนี้ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ใช้ข้อมูลจากการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือนปี พ.ศ. 2564 ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ แล้วทำการสุ่มอย่างเป็นระบบแบบวงกลม โดยคำนวณค่าช่วงการสุ่ม ได้ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 425 ครัวเรือน และการวิเคราะห์ข้อมูลใช้การถดถอยพหุคูณด้วยวิธีลดรูปตัวแปร ผลการศึกษา พบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเพิ่มภาระหนี้ครัวเรือนเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ ค่าใช้จ่ายที่ไม่เกี่ยวกับการอุปโภคบริโภคและพื้นที่ทำการเกษตร กล่าวคือ ค่าใช้จ่ายที่ไม่เกี่ยวกับการบริโภคเพิ่มขึ้น 1 บาท จะทำให้หนี้ครัวเรือนเกษตรเพิ่มขึ้น 37.917 บาท และจำนวนพื้นที่ทำการเกษตรเพิ่มขึ้น 1 ไร่ จะทำให้หนี้ครัวเรือนเกษตรเพิ่มขึ้น 9,884.50 ในขณะที่อายุของหัวหน้าครัวเรือนเกษตรเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ภาระหนี้ลดลง กล่าวคือ อายุของหัวหน้าครัวเรือนเพิ่มขึ้น 1 ปี จะทำให้หนี้ครัวเรือนเกษตรลดลงเท่ากับ 4,622.81 บาท ทั้งนี้ แบบจำลองดังกล่าวสามารถอธิบายปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเป็นหนี้ครัวเรือนเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ร้อยละ 41.547

เอกสารอ้างอิง

เบญจมาภรณ์ อมรเลิศพานิช. (2551). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการก่อหนี้ของครัวเรือนในภาคเหนือของประเทศไทย [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พิมพ์ชนก กระตุปัญญา, ภิรดา ชัยรัตน์, และ ศรีรัฐ โกวงศ์. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการก่อภาระหนี้สินของเกษตรกร อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. Journal of Modern Learning Development, 6(3), 250-265.

พลากร ดวงเกตุ. (2565). หนี้สินครัวเรือนเกษตรของประเทศไทย: ความท้าทายต่อเนื่อง. วารสารประชากรศาสตร์, 38(1), 60-71.

ศิวาพร ฟองทอง. (2563). การจัดการการเงินของครัวเรือนเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ ภายใต้แผนงานยุทธศาสตร์เป้าหมาย (Spearhead) ด้านสังคม แผนงานคนไทย 4.0 (เลขที่สัญญา 2562/2-07). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2562). หนี้สินของครัวเรือนเกษตร พ.ศ. 2560. กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). หนี้สินของครัวเรือนเกษตร พ.ศ. 2562. กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). หนี้สินของครัวเรือนเกษตร พ.ศ. 2564. กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2568). สถิติการเกษตรของประเทศไทย ปี 2567. ศูนย์สารสนเทศการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.

สุริยะ หาญพิชัย, เฉลิมพล จตุพร, และ วสุ สุวรรณวิหค. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อหนี้สินครัวเรือนเกษตรกรในจังหวัดลพบุรี. Journal of Modern Learning Development, 5(5), 309-320.

อารีรัตน์ ลุนลลาด, และ อมรรัตน์ อภินันท์มหกุล. (2565). ภาระหนี้สินของครัวเรือนเกษตรทำนาเปรียบเทียบกับหนี้สินของครัวเรือนที่ประกอบอาชีพอื่น. พัฒนาการเศรษฐกิจปริทรรศน์, 16(1), 103-129.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. (3rd ed.). John Wiley & Sons.

Cottrell, A., & Lucchetti, R. (2024). Gnu regression, econometrics and time-series library. https://gretl.sourceforge.net/gretl-help/gretl-guide.pdf

Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics. (4th ed.). McGraw Hill.