รูปแบบการสร้างคุณภาพชีวิตของคนสองวัยในพื้นที่ชายขอบโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน

เอกศักดิ์ เฮงสุโข; ศุภางค์จิต กัลยาแก้ว; อภิฤดี ทองพล; ฉัตรชนก เฮงสุโข; นุสรา สัมปชัญญานนท์; ยุวธิดา หงส์ชูตา

ผู้แต่ง

เอกศักดิ์ เฮงสุโข สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย
ศุภางค์จิต กัลยาแก้ว สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย
อภิฤดี ทองพล สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย
ฉัตรชนก เฮงสุโข สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย
นุสรา สัมปชัญญานนท์ สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย
ยุวธิดา หงส์ชูตา สำนักวิชาศึกษาทั่วไป วิทยาลัยนวัตกรรมแห่งบึงกาฬ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี อ.เมือง จ.บึงกาฬ 38000 ประเทศไทย

คำสำคัญ:

คุณภาพชีวิต, คนสองวัย, ชุมชนเป็นฐาน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหา ความต้องการและรูปแบบการสร้างคุณภาพชีวิตของคนสองวัยในพื้นที่ชายขอบโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods) ประกอบด้วย การวิจัยเชิงปริมาณกับกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ จำนวน 265 คน ซึ่งได้จากการคำนวณตามสูตรของ Krejcie และ Morgan โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพดำเนินการกับกลุ่มเป้าหมาย 42 คน โดยใช้การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) และการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-Structured Interview) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุมีสภาพปัญหาด้านร่างกายมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย 4.86 รองลงมาคือปัญหาด้านงบประมาณ และรายได้/สวัสดิการ ขณะเดียวกันมีความต้องการสูงในด้านรายได้และสวัสดิการ ครอบครัวและสังคม รวมถึงการดูแลด้านสุขภาพ นอกจากนี้ยังพบว่า การพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนสองวัยควรอยู่ภายใต้บริบทของชุมชน โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมเป็นเครื่องมือหลักในการขับเคลื่อน เพื่อสร้างพื้นที่เรียนรู้ร่วมรุ่นที่เอื้อให้ผู้สูงอายุถ่ายทอดประสบการณ์ สู่วัยเยาว์ผ่านกิจกรรมสร้างสรรค์ เช่น การจัดตั้งศูนย์สองวัย ห้องเรียนสองวัย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน และลานวัฒนธรรมชุมชน ทั้งนี้เพื่อเสริมสร้างบทบาทผู้สูงอายุ ยกระดับคุณภาพชีวิตของคนสองวัย และสร้างความเชื่อมโยงระหว่างรุ่นในชุมชนอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

ณัฏฐ์ฐิตตา เทวาเลิศสกุล, อัจฉรา พงษ์ตระกูล, & สุภาภรณ์ บัวใหญ่. (2559). การพัฒนาผู้สูงอายุจากภาระให้เป็นพลังในชุมชนท้องถิ่นจังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 11(36), 113–126.

อนันต์ โขมะนาม. (2551). แนวทางและความต้องการดูแลของผู้สูงอายุเพื่อรองรับการเข้าสู่ภาวะสังคมผู้สูงอายุเทศบาลตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบลน้ำปลีก อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ. การศึกษาอิสระรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดบึงกาฬ. (2562). รายงานสถานการณ์ทางสังคมของท้องถิ่น (อปท.) ประจำปี 2562. ค้นเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2565, จาก https://www2.buengkan.go.th/files/com_ebook_strategy/2022-03_b477b5e4b02d841.pdf

ยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดบึงกาฬ (แผนพัฒนาจังหวัด ปี พ.ศ. 2561 – 2565) รอบปี พ.ศ. 2564. (2564). ค้นเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2565, จากhttps://buengkanpao.go.th/public/file/2020/5/report00.pdf

Cronbach, L.J. (1990). Essentials of psychological testing. (5th ed.). New York: Harper & Row.

Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Education and Psychological Measurement. 30(3), 607-610.

Shimada, M. (2004). Intergenerational shared sites: A Japanese model of care. Tokyo: Japan Intergenerational Community Association.

United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2017). World population prospects: The 2017 revision. https://population.un.org/wpp/

World Bank. (2016). Thailand Economic Monitor – June 2016: Aging Society and Economy. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/999411467995791540/thailand-economic-monitor-aging-society-and-economy