พระมหาเจดีย์ชเวดากอง: ความเปลี่ยนแปลงและสถานะของพุทธศาสนสถานสมัยอาณานิคม ระหว่างทศวรรษ 1890 - 1930

ชัยวัฒน์ ปะสุนะ

ผู้แต่ง

ชัยวัฒน์ ปะสุนะ นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

พระธาตุชเวดากอง, การเปลี่ยนแปลงทางสังคม, อาณานิคมอังกฤษในพม่า, พม่า, ย่างกุ้ง

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาความเปลี่ยนแปลงและสถานะของพุทธศาสนสถาน ภายใต้บริบทสังคมสมัยอาณานิคม โดยกรณีศึกษาของพระมหาเจดีย์ชเวดากอง ในช่วงระหว่างทศวรรษ 1890-1930 วัตถุประสงค์หลักในการศึกษา 3 ประเด็น คือ 1) ความสำคัญและตำนานเกี่ยวกับพระมหาเจดีย์ชเวดากอง 2) การรับรู้และบทบาทพระมหาเจดีย์ชเวดากองในฐานะสถานที่สำหรับปฏิบัติศาสนกิจของพุทธศาสนิกชนและในฐานะสถานที่สำหรับการเยี่ยมชมและนันทนาการ และ 3) วิถีชีวิตของผู้คนรอบพระมหาเจดีย์ชเวดากอง แนวคิดสำคัญในการศึกษาบทความสอดคล้องกับบริบทของอาณานิคมและพลวัตของสังคม ผลการศึกษาพบว่าพระมหาเจดีย์ชเวดากองภายใต้บริบทสังคมอาณานิคม ก่อให้เกิดการขยายขอบเขตความหมายของพื้นที่ นอกจากบทบาทพื้นที่ปฏิบัติศาสนกิจของพุทธศาสนิกชนแล้ว ยังมีเป็นพื้นที่เพื่อการศึกษาและนันทนาการสำหรับนักเดินทางชาวตะวันตก การศึกษานำไปสู่ความเข้าใจการปรับเปลี่ยนสังคมพม่าสมัยอาณานิคม และวิถีชีวิตของคนพื้นเมืองผ่านมุมมองการสำรวจอาณาบริเวณของพระมหาเจดีย์ชเวดากอง ซึ่งเกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขการเติบโตเศรษฐกิจของสังคมเมืองท่าอาณานิคมในเมืองย่างกุ้ง

เอกสารอ้างอิง

ข่าวพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสรรพสิทธิประสงค์เสด็จไปเมืองสเตรดเสตเตอลเมนต์ และเมืองพม่า. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 7 ตอนที่ 25, หน้า 222 (2433, กันยายน 21)

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2499). เที่ยวเมืองพม่า. คลังวิทยา.

เธียรชาย อักษรดิษฐ์. (2545). ชุธาตุ: บทบาทและความหมายของพระธาตุในอนุภูมิภาคอุษาคเนย์ กรณีศึกษา ความเชื่อเรื่องพระธาตุปีเกิดในล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสรรพสิทธิประสงค์ เสด็จเมืองพม่า. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 7 ตอนที่ 38, หน้า 330-334 (2433, ธันวาคม 21)

อรนุช นิยมธรรม และวิรัช นิยมธรรม. (2550). พจนานุกรมไทย-พม่า. ตระกูลไทย.

Burma. (1973, March 8). New Nation, NL7398.

Burma-Land of Pagodas. (1948, August 15). The Straits Times, NL5337.

Christian, J. L. (1940, June). Trans-Burma Trade Routes to China. Pacific Affairs. 13(2), 173-191.

Edwards, P. (2006). Grounds for Protest: Placing Shwedagon Pagoda in Colonial and Postcolonial History. Postcolonial Studies, 9(2), 197-211.

Foreign office. (1910). Siam: Report for the Year 1909 on the Trade and Commerce of the Consular District of Chiengmai. Her Majesty's Stationery Office.

Impressions of Rangoon. (1923, June16). The Straits Times, NL507.

Land of Pagodas. (1929, February 19). The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser, NL3938.

Lefroy, C. M. (1963). The land and people of Burma. Adam & Charles Black.

Mazumder, R. (2013). Constructing the Indian Immigrant to Colonial Burma, 1885-1948 [Unpublished doctoral dissertation]. University of California.

Oo Soe Thin. (2013). Burmese historical photos. Shwe Pyi Tha Sar Pe.

Pe Maung Tin. (1934). The Shwe Dagon Pagoda. Journal of the Burma Research Society, 24(1), 1-91.

Philp, J. & Mercer, D. (2002). Politicised Pagodas and Veiled Resistance: Contested Urban Space in Burma. Sage Journals, 39(9), 1587–1610.

Rangoon. (1908, March 20). The Straits Echo (Mail Edition), NL1531.

Respect to Religion. (1919, November 25). Malaya Tribune, NL1544.

Shwedagon Pagoda. (1920, May 4). The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser, NL1981.

Stoler, A. L. (2002). Colonial Archives and the Arts of Governance. Archival Science. 2, 87–109.

The American Rubber Manufactures. (1911, May 30). The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser, NL1868.

Trueman, C. N. (2015, September 1). History of Hygiene Timeline. History Learning Site. https://www.historylearningsite.co.uk/a-history-of-medicine/history-hygiene-timeline/

Wai Yan Aung. (2019, March 11). Wearing shoes and resisting the colonial regime. The Irrawaddy. https://burma.irrawaddy.com/on-this-day/2019/03/11/185990.html/