ความทรงจำในสื่อบันเทิงคดีเรื่อง สี่แผ่นดิน
คำสำคัญ:
ความทรงจำ, บันเทิงคดี, สี่แผ่นดิน, ความทรงจำเทียม, วรรณกรรม, บทละครโทรทัศน์บทคัดย่อ
วรรณกรรมเรื่อง สี่แผ่นดิน เป็นวรรณกรรมความทรงจำที่ นำเสนอเหตุการณ์ในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 จนถึงรัชกาลที่ 8 และมี การดัดแปลงให้อยู่ในรูปแบบของบทละครโทรทัศน์ เป็นละครโทรทัศน์ เพื่อนำไปจัดทำ อันเป็นสื่อสมัยใหม่ที่ได้รับความนิยมอย่าง แพร่หลาย บนฐานคิดเช่นนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความทรงจำ ในวรรณกรรมเรื่อง สี่แผ่นดิน (2496) และเพื่อศึกษาความทรงจำ เทียมในบทละครโทรทัศน์เรื่อง สี่แผ่นดิน (2546)
ผลการศึกษาพบว่า วรรณกรรมเรื่อง สี่แผ่นดิน ได้ปรากฏ ความทรงจำที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์และสังคมไทย ตั้งแต่ช่วง รัชกาลที่ 5 จนถึงรัชกาลที่ 8 โดยแสดงให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของ สังคมไทย และความนึกคิดของผู้คนในยุคสมัย ซึ่งความนิยมของ วรรณกรรมเรื่อง สี่แผ่นดิน ทำให้เกิดการนำไปดัดแปลงให้อยู่ในรูป ของบทละครโทรทัศน์ อันมีสื่อมวลชนเป็นผู้คัดเลือกความทรงจำที่ ควรถูกจดจำ เพื่อจะนำเสนอในสื่อการละคร พบว่าความทรงจำในบท ละครโทรทัศน์เป็นความทรงจำเทียมที่สื่อมวลชนสร้างขึ้นให้มีความ เชื่อมโยงกับสถาบันการเมืองไทย ทำให้เกิดการรับรู้ความเป็นมาของ สังคมไทยผ่านสถาบันการเมือง
เอกสารอ้างอิง
คึกฤทธิ์ ปราโมช. (2496). สี่แผ่นดิน. ชัยฤทธิ์.
เจตนา นาควัชระ. (2546). ศิลป์ส่องทาง. คมบาง.
เจนวิทย์ เชื้อสาวะถี. (21 ธันวาคม 2565). เจนวิทย์ เชื้อสาวะถี: บันเทิงไทยใต้ร่มพระบารมี (2) – “แม่พลอย 6 แผ่นดิน”. https://www.matichonweekly.com/in-depth/article_63144
ชาคริต แก้วทันคำ. (2565). มองอดีตเขียนปัจจุบัน: การใช้สื่อสังคมออนไลน์ที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต ในกวีนิพนธ์ Hi So-Cial ไฮโซ… เชียล ของขวัญข้าว ขวัญเรียมเอย.วารสารศิลปวัฒนธรรมสวนสุนันทา. 2(2), 89-104.
ถิรนันท์ อนวัชศิริวงศ์ และคณะ. (2547). สุนทรียนิเทศศาสตร์: การศึกษาสื่อสารการแสดงและสื่อจินตคดี. โครงการพัฒนาองค์ความรู้นิเทศศาสตร์ตะวันออก ภาควิชาวาทวิทยาและสื่อสารการแสดง คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เถกิง พันธุ์เถกิงอมร. (2541). นวนิยายและเรื่องสั้น: การศึกษาเชิงวิเคราะห์และวิจารณ์. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สถาบันราชภัฏสงขลา.
ไทยรัฐออนไลน์. (21 ธันวาคม 2565). ‘แม่พลอย’ เล่าขาน “สี่แผ่นดิน” หวนซึมซับคุณค่าประวัติศาสตร์. https://www.thairath.co.th/content/768017
นัทธนัย ประสานนาม. (2560). ความทรงจำเทียม: เรื่องเล่าของมอมในวัฒนธรรมความทรงจำและวัฒนธรรมสกรีน ใน เล่าเรื่องเรื่องเล่า. (น.239-268). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
นัทธนัย ประสานนาม. (2562). ประพันธศาสตร์ของความหลัง: ความทรงจำวัฒนธรรมกับวรรณกรรมศึกษาใน นววิถี: วิธีวิทยาร่วมสมัยในการศึกษาวรรณกรรม. (น.46-117). สยามปริทัศน์.
พลอยพรรณ มาคะผล. (2558). ละครรีเมกกับการถ่ายโยงเนื้อหาในละครโทรทัศน์ไทย [วิทยานิพนธ์วารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารมวลชน] มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พัณณกร สอนไว, อิมรอน มะลูลีม. (2557). บทบาทของสื่อมวลชนท้องถิ่นที่มีต่อคุณภาพของระบอบประชาธิปไตยในจังหวัดกำแพงเพชร ใน สักทอง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. 20(22), 111-119.
พันธุ์เทวนพ เทวกุล, ม.ล. (2546). สี่แผ่นดิน. TV MAGAZINE.
เพ็ญนภา ศรีบรรจง, และฉลองรัฐ เฌอมาลย์ชลมารค. (2563). การดัดแปลงนวนิยายเรื่อง “เพลิงบุญ” สู่ละครโทรทัศน์. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์. 24(3), 220-227.
ลัลลนา ศิริเจริญ. (2525). อลังการในมหาชาติคำหลวง [วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย] จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิทยากร เชียงกูล. (2541). สารานุกรมแนะนำหนังสือดี 100 เล่ม ที่คนไทยควรอ่าน : โครงการคัดเลือกและแนะนำหนังสือดีที่คนไทยน่าจะได้อ่าน. มหาวิทยาลัยรังสิต.
สี่แผ่นดิน. (2565, ธันวาคม 21). วิกิพีเดีย. th.wikipedia.org/wiki/สี่แผ่นดิน
สรรัตน์ จิรบวรวิสุทธิ์, และปรีดา อัครจันทโชติ. (2563). การประกอบสร้างและการสื่อความหมายของความทรงจำร่วมในละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทย. วารสารนิเทศสยามปริทัศน์. 19(2), 8-29.
สิทธิพล เครือรัฐติกาล. (2561). นวนิยายเรื่อง สี่แผ่นดิน ในบริบทการเมืองไทย. วารสารรัฐศาสตร์สุโขทัยธรรมาธิราช. 2(2), 35-52.
เสฐียรโกเศศ. (2515). การศึกษาวรรณคดีแง่วรรณศิลป์. บรรณาคาร.
อนงค์ รุ่งแจ้ง. (2554). พลังฝีมือในสี่แผ่นดิน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 28(3), 107-124.
อวิรุทธ์ ศิริโสภณา, และประภัสสร จันทร์สถิตพร. (2561). การประกอบสร้างความหมายของผู้หญิงที่ถ่ายทอดผ่านตัวละครหญิงในละครโทรทัศน์ไทยยอดนิยมที่ถูกผลิตซ้ำ ระหว่างปี พ.ศ. 2530 – 2560. วารสารนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมนิด้า. 5(1), 23-40.
อาสา คำภา. (2562). ความเปลี่ยนแปลงของเครือข่ายชนชั้นนำ พ.ศ. 2495-2535 [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์] มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อุดม หนูทอง. (2522). พื้นฐานการศึกษาวรรณคดีไทย. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา.
Fabian, Johannes. (2007). Memory Against Culture: Argument and Reminders. Duke University Press.
McCargo, Duncan. (2005). Network monarchy and legitimacy crises in Thailand. The Pacific Review, 18(4), 499-519.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This article has been published in the Journal of Humanities and Social Sciences at Prince of Songkla University, Pattani Campus.
