เศรษฐกิจการเมืองของนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐในประเทศไทย: การวิเคราะห์โดยใช้ทฤษฎีทางเลือกสาธารณะ
คำสำคัญ:
เศรษฐกิจการเมือง, นโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ, ทฤษฎีทางเลือกสาธารณะ, ผลประโยชน์ของปัจเจกบุคคล, กฎของเสียงส่วนใหญ่บทคัดย่อ
บทความวิชาการชิ้นนี้ต้องการนำเสนอการวิเคราะห์นโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ โดยใช้ทฤษฎีทางเลือกสาธารณะ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาดังต่อไปนี้ ได้แก่ ประการแรก เพื่อศึกษาแนวคิดรัฐสวัสดิการ ประการที่สองเพื่อศึกษาพัฒนาการของแนวคิดเกี่ยวกับเศรษฐกิจการเมือง ประการที่สาม เพื่อนำเสนอหลักการของแนวคิดทฤษฎีทางเลือกสาธารณะ ประการที่สุดท้าย การนำทฤษฎีทางเลือกสาธารณะมาวิเคราะห์โครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ โดยใช้วิธีการศึกษาแบบการวิเคราะห์เอกสาร ผลการศึกษามีดังนี้ ได้แก่ 1. แนวคิดเศรษฐกิจการเมืองมีการศึกษามาอย่างยาวนานและสามารถนำมาใช้วิเคราะห์การกำหนดนโยบายของรัฐได้ 2. แนวคิดทฤษฎีทางเลือกสาธารณะได้นำหลักการทางด้านเศรษฐศาสตร์มาวิเคราะห์การเมืองและการเลือกตั้ง 3. การนำทฤษฎีทางเลือกสาธารณะมาวิเคราะห์นโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐทำให้เห็นภาพของผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นของระบบการเมืองไทยที่ต้องมีการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ระหว่างพรรคการเมืองกับผู้ลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง ประโยชน์ของบทความชิ้นนี้ในวงวิชาการ คือ ช่วยขยายขอบเขตความรู้เกี่ยวกับการศึกษาเศรษฐกิจการเมืองและการนำไปใช้วิเคราะห์ในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้เสนอมุมมองที่มีคุณค่าของพลวัตรของโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ
เอกสารอ้างอิง
กรุงเทพธุรกิจ. (2563). 'สวนดุสิตโพล' เผยปชช. 59.46% ชื่นชอบ 'บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ'. https://www.bangkokbiznews.com/politics/892077.
กองบรรณาธิการ TCIJ. (2566). Rocket Media Lab: เปิดข้อมูลผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 2566. https://www.tcijthai.com/news/2023/2/scoop/12826.
จักรพงษ์ ฟองชัย, พรสวรรค์ สุตะคาน, ไพรัช พื้นชมภู, พระสุริยา หงส์ชุมแพ, และพระวุฒิพงษ์ แก้วแกมดา (2564). ความพึงพอใจของประชาชนต่อนโยบายสาธารณะบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ กรณีศึกษา จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 8(1), 75-86.
จารุวิทย์ ศิริพรรณปัญญา (2565). ความพึงพอใจของประชาชนต่อโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐในเขตจังหวัด มหาสารคาม. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 9(1), 287-298.
เดชศักดิ์ดา ใสสะอาด, สยามพร พันธไชย, สุกานดา จันทวารีย์, และวัชรี ดิษดำ (2565). การบูรณาการหลักสังคหวัตถุธรรม เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะผู้นําที่พึงประสงค์ของผู้บริหารนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ: กรณีศึกษา ตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์, 7(2), 241-252.
ไทยคู่ฟ้า. (2561). มาตรการสวัสดิการแห่งรัฐ นวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน. https://spm.thaigov.go.th/FILEROOM/spm-thaigov/DRAWER004/GENERAL/DATA0000/00000438.PDF
ธีรพัฒน์ อังศุชวาล (2559). ประชาสังคมของกรัมชี่โดยสังเขป. วารสารสังคมศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์, 46(2), 33-50.
นันทพันธ์ คดคง, นริศรา บำยุทธิ์, จุฑาธิป ประดิพัทธ์นฤมล, และภาสกร ดอกจันทร์ (2564). นโยบายสาธารณะสำหรับผู้มีราย ได้น้อยผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 7(6), 309-329.
แนวหน้าออนไลน์. (2566). ‘พีระพันธุ์’ลั่น‘บิ๊กตู่’เป็นคนคิด‘บัตรคนจน’ ยันใจกว้าง พรรคร่วมรัฐบาลหยิบไปใช้ได้. https://www.naewna.com/politic/705322.
บุรฉัตร จันทร์แดง, เสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร และสัญญา เคณาภูมิ (2562). นโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐกับมาตรการ พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ. วารสารรัชต์ภาคย์, 13(31), 1-13.
ประชาไท. (2566). ‘ผลโพล สนง.สถิติแห่งชาติ’ เผย ปชช.ถูกใจ ‘คนละครึ่ง-บัตรสวัสดิการฯ-ลดค่าไฟ’ กว่า 90% จี้รัฐ ‘คุมของแพง’ เป็นของขวัญปีใหม่. https://prachatai.com/journal/2022/12/101839.
พัชรกันย์ เธียรชุตินันท์ และสมเดช มุงเมือง (2562). นโยบายสาธารณะเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้มีรายได้น้อยผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 6(2), 333-347.
ภาสกรณ์ วัฒนพฤกษ์, ดวงรัตน์ เหลืองอ่อน, รัตนชัย เพ็ชรสมบัติ, ปิยะทิพย์ ประดุจพรม, และกนก พานทอง. (2565). การรับรู้และการคาดหวังของผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐต่อการดำเนินนโยบายร้านสวัสดิการแห่ง รัฐ. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 1(2), 114-124.
เว็บไซต์รัฐบาลไทย. (2566). เปิดลงทะเบียนรอบใหม่ “บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” เริ่ม 5 ก.ย.- 19 ตุลาคม รัฐบาลเดินหน้าช่วยผู้มีรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบางต่อเนื่อง. https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/39/iid/118399.
สุวรรณี แย้มพราย และปรีชญาณ์ นักฟ้อน (2562). การประเมินผลนโยบายบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ: กรณีศึกษาเขต ลาดกระบัง. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 8(1), 136-145.
สุวรา นาคยศ, โกนิฎฐ์ ศรีทอง, พระสุธีรัตนบัณฑิต, พิธพิบูลย์ กาญจนพิพิธ, ทัศนีย์ มงคลรัตน์, และพระวชิรวิชญ์ ฐิตวโส (2565). พัฒนาตัวแบบความยั่งยืนของโครงการบัตร สวัสดิการแห่งรัฐในสังคมไทย. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(5), 359-374.
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง. (2561). คู่มือการปฏิบัติงานตามมาตรการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ. https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/ 20180319110317_1_file.pdf.
อภิชา พรเจริญกิจกุล. (2564). คุณภาพชีวิตของประชาชนผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ กรณี ศึกษาอำเภอ ดอนตูม จังหวัดนครปฐม. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 6(2), 120-131.
อรรถสิทธ์ พานแก้ว. (2566). บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ. http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ
Barr, N. (2020). Economics of the welfare state. Oxford University Press, USA.
BBC NEWS ไทย. (2566). บัตรประชารัฐ : 5 ปี “บัตรคนจน” ในวันที่ พปชร. หาเสียงเพิ่มเงินเป็น 700 บาท. https://www.bbc.com/thai/articles/cw8gxg7qn46o.
Buchanan, J. M., & Tullock, G. (1962). The calculus of consent (Vol. 3). University of Michigan Press.
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.
Kurnianingsih, F., Mahadiansar, M., & Setiawan, R. (2020). Implementation processes of social protection policy in indonesia (Study of Prakerja Card Program). Journal of Govermance and Public Policy (JGPP), 7(3), 247-259.
Mendes, P. (2023). From the Henderson Poverty Inquiry to the Cashless Debit Card: Alternatives to the Reframing of Poverty as Welfare Dependency in Australia. The International Journal of Community and Social Development, 5(1), 119-126.
PPTV Online. (2566). เช็กสิทธิ "บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2565" รีบยืนยันตัวตน มิเช่นนั้นสิทธิจะลดลง. https://www.pptvhd36.com/ news/เศรษฐกิจ/191492.
Shaw, J. S. (2023). Public Choice Theory, by Jane S. Shaw: The Concise Encyclopedia of Economics | Library of Economics and Liberty. https://www.econlib.org/library/ Enc1/PublicChoiceTheory.html.
Veseth, M. A., & Balaam, D. N. (2023). Political Economy. https://www.britannica.com/topic/political-economy.
Weingast, B. R., & Wittman, D. (2008). The Oxford handbook of political economy: Oxford University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This article has been published in the Journal of Humanities and Social Sciences at Prince of Songkla University, Pattani Campus.
