ลักษณะของ “เรื่องเล่า” ในศิลปกรรมของช่างเมืองเพชรในบริบทการท่องเที่ยวจังหวัดเพชรบุรี

ผู้แต่ง

  • ทรงฤทธิ์ ฉิมโหมด นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, อาจารย์ประจำสาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี

คำสำคัญ:

1.เรื่องเล่าในงานศิลปกรรม 2.ช่างเพชรบุรี 3.บริบทการท่องเที่ยว

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่องเล่าในศิลปกรรมของช่างเมืองเพชรครั้งนี้เพื่อวิเคราะห์ลักษณะของเรื่องเล่าในงานศิลปกรรมของช่างเพชรบุรีในบริการท่องเที่ยว โดยใช้วิธีการทางคติชนวิทยา ศึกษาด้วยแนวคิดการผลิตซ้ำวัฒนธรรมและทฤษฎีคติชนสร้างสรรค์ ข้อมูลหลักที่ใช้ในการศึกษาคือผลงานศิลปกรรมประเภทงานปูนปั้น งานแกะสลักไม้ งานจิตรกรรมที่มีการนำเสนอเรื่องเล่าประเภทต่าง ๆ และสร้างสรรค์ขึ้นในบริบทการท่องเที่ยวที่จังหวัดเพชรบุรี ตั้งแต่ปีพ.ศ.2518 – 2562 จำนวน 528 ผลงาน พบว่ามีการนำเรื่องเล่ามาสร้างสรรค์เป็นศิลปกรรม แบ่งเรื่องเล่าได้เป็น 4 ประเภทและแต่ละประเภทมีลักษณะ คือ 1.พุทธประวัติและชาดกซึ่งส่วนใหญ่นำเสนอตามที่สืบทอดมาจากช่างรุ่นก่อนหน้า 2.วรรณคดีส่วนใหญ่คือเรื่องรามเกียรติ์ 3.เรื่องเล่าเกี่ยวกับเหตุการณ์ทางสังคมการเมืองมีทั้งที่เป็นเหตุการณ์ภายในประเทศและต่างประเทศและนำเสนอเป็นเหตุการณ์สั้น ๆ  และ 4.เรื่องเล่าเกี่ยวกับประวัติสถานที่ วิถีชีวิตของชุมชนและชาติพันธุ์ในเพชรบุรี การสร้างสรรค์เรื่องเล่าประเภทต่าง ๆ ผ่านผลงานศิลปกรรมของช่างเมืองเพชรแสดงให้เห็นการผลิตซ้ำเรื่องเล่าที่สร้างสรรค์เป็นศิลปกรรมประเภทต่าง ๆ ให้เกิดความน่าสนใจในบริบทการท่องเที่ยวจังหวัดเพชรบุรี

เอกสารอ้างอิง

กันยา อื้อประเสริฐ. 2548. การศึกษาประวัติและผลงานของช่างชั้นครูเพชรบุรีในสมัยรัตนโกสินทร์. นครปฐม : ศูนย์ข้อมูลภาคตะวันตก หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ขวัญชนก ทองล้วน. 2558. งานปูนปั้นรามเกียรติ์ ถนนราชดำเนิน จังหวัดเพชรบุรี : พลวัตของการนำเรื่อง รามเกียรติ์มาใช้ในศิลปกรรมไทยร่วมสมัย. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

คณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร. 2511. ศิลปร่วมสมัยในประเทศไทย รวมข้อคิดเห็นบทความศิลปะของศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี และผลงานของศิลปินไทย. พระนคร : กรุงสยามการพิมพ์.

ทีปวรรณ วรรธนะประทีป. 2556 .วิเคราะห์เนื้อหาที่ปรากฏในจิตรกรรมประดับแผงไม้คอสอง และแผงไม้ใต้อะเส ศาลาการเปรียญ วัดเกาะแก้วสุทธาราม อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี. การศึกษาเฉพาะบุคคลในประวัติศาสตร์ศิลปะ หลักสูตรปริญญาศิลปศาสตร์บัณฑิต ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดีมหาวิทยาลัยศิลปากร.

นิยะดา เหล่าสุนทรและคณะ. 2540. ภูมิปัญญาของคนไทย: ศึกษาจากกฎหมายตราสามดวงและจิตรกรรมฝาผนัง. ทุนส่งเสริมกลุ่มวิจัยวิจัย เมธีวิจัยอาวุโส สกว.

นิศา ชัชกุล. 2554. อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว. พิมพ์ครั้งที่ 3, กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรมินท์ จารุวร. 2559. คติชนกับการท่องเที่ยว หมู่บ้านวัฒนธรรมหนองขาว จังหวัดกาญจนบุรี. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พัฒนา กิตติอาษา. 2546. ท้องถิ่นนิยม : การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.

ล้อม เพ็งแก้ว. 2552. “ภาพจับหน้าบันพระอุโบสถวัดมหาธาตุฯ” ใน หนังสือสมโภชวัดมหาธาตุวรวิหาร จ.เพชรบุรี ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครบ 500 ปี. หน้า 196-199.

วัชราภรณ์ ดิษฐป้าน. 2557. พระอุปคุต : การสืบทอดและการผลิตซ้ำความเชื่อ ตำนานและพิธีกรรมในสังคมไทยปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาอักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิราพร ฐิตะฐาน. 2522. รามเกียรติ์ : การศึกษาในแง่การแพร่กระจายของนิทาน. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตร์มหาบัณฑิต แผนกวิชาภาษาไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิราพร ณ ถลาง. 2559. คติชนสร้างสรรค์ : บทสังเคราะห์และทฤษฎี. กรุงเทพฯ : ภาพพิมพ์.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-06-2023

รูปแบบการอ้างอิง

ฉิมโหมด ท. (2023). ลักษณะของ “เรื่องเล่า” ในศิลปกรรมของช่างเมืองเพชรในบริบทการท่องเที่ยวจังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 19(1), 69–100. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/eJHUSO/article/view/266590

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย