การประยุกต์ใช้แนวคิดการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อสร้างแนวทางการดูแลความ สะอาดช่องปากเด็กก่อนวัยเรียนในพื้นที่เกาะ จังหวัดพังงา

สุกัญญา เธียรวิวัฒน์; ชนะจิต ผลเจริญ; เสมอจิต พิธพรชัยกุล

ผู้แต่ง

สุกัญญา เธียรวิวัฒน์ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ชนะจิต ผลเจริญ โรงพยาบาลพังงา
เสมอจิต พิธพรชัยกุล คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

คำสำคัญ:

Participation, Focus group discussion, Caries, Oral hygiene, Preschool children, Island

บทคัดย่อ

เด็กก่อนวัยเรียนบนเกาะหมากน้อย พบปัญหาฟันผุ และแผ่นคราบจุลินทรีย์สูง ผู้ปกครองมีความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรมดูแลช่องปากเด็กที่ไม่เหมาะสม ขาดความร่วมมือในการดูแล วัตถุประสงค์การศึกษาคือประเมินผลการประยุกต์ใช้แนวคิดการมีส่วนร่วมของชุมชนในการสร้างแนวทางการดูแลสุขภาพช่องปากเด็กในพื้นที่เกาะโดยเป็นการทำงานร่วมกันของกลุ่มผู้ปกครอง ครูผู้ดูแลเด็ก ผู้อำนวยการโรงเรียน และ ทันตบุคลากร ประชากรที่ศึกษา คือ เด็กก่อนวัยเรียน 69 คน และผู้ปกครอง 69 คน มีขั้นตอน 1) สนทนากลุ่ม 2) ประชุมทำแผนปฏิบัติการ 3) ดำเนินการตามแผนปฏิบัติการ ให้ความรู้เรื่องตรวจความสะอาดฟันโดยใช้สีย้อมฟันและลงมือปฏิบัติดูแลช่องปาก 4) ประเมินความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรมของผู้ปกครอง และคราบจุลินทรีย์ในช่องปากเด็ก ใช้สถิติวิเคราะห์เชิงพรรณนาและทดสอบไคสแควร์ จากการดำเนินกิจกรรมต่อเนื่องผลการวิจัยพบว่าความรู้ทัศนคติ พฤติกรรมเปลี่ยนแปลงในทางที่เหมาะสมมากขึ้น ติดตาม 3 ปี พบการลดลงของฟันผุ ดังนั้นแนวทางดังกล่าวสามารถใช้ได้จริงในการแก้ไขปัญหาการดูแลสุขภาพช่องปากเด็ก พบว่าสามารถกระตุ้นให้ผู้ที่เกี่ยวข้องปรับเปลี่ยนบทบาทให้เหมาะสมกับบริบทของชุมชนโดยปฏิบัติได้ต่อเนื่อง ส่งผลดีต่อสุขภาพช่องปากเด็ก

คำสำคัญ : การมีส่วนร่วม สนทนากลุ่ม ฟันผุ ความสะอาดช่องปาก เด็กก่อนวัยเรียน พื้นที่เกาะ

ประวัติผู้แต่ง

ชนะจิต ผลเจริญ, โรงพยาบาลพังงา

โรงพยาบาลพังงา 436 ถ.เพชรเกษม ต.ท้ายช้าง อ.เมือง จ.พังงา 82000

เสมอจิต พิธพรชัยกุล, คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

หน่วยวิจัยเพื่อการพัฒนาการดูแลสุขภาพช่องปาก สาขาวิชาทันตกรรมป้องกัน คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

เอกสารอ้างอิง

Bramlett, M. D., Soobader, M. J., Fisher-Owens, S. A., Weintraub, J. A., Gansky, S. A., Larry L. J., Platt, L., & Newacheck, P. W. (2010). Assessing a multilevel model of young children's oral health with national survey data. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 38(4), 287-298.

Bureau of Dental Health. (2018). The 8th national oral health survey 2017 of Thailand. Bangkok: Department of Health. (in Thai).

Disatan, K., Pithpornchaiyakul, S., & Youravong, N. (2022). Development of oral health model for primary caregivers of 6-12-month-old children in Kongrha district, Phatthalung province. Area Based Development Research Journal, 14(1), 1-13. (in Thai).

Fisher-Owens, S. A., Gansky, S. A, Platt, L. J., Weintraub, J. A., Soobader, M. J., Bramlett, M. P., & Newacheck, P. W. (2007) Influences on children's oral health: a conceptual model. Pediatrics, 120(3), e510-e520.

Kasemsuk, C. (2018). Public participation approach for sustainable community development. Academic Journal of Humanities and Social Sciences Burapha University, 26(50), 169-186. (in Thai).

Kelly, J. A., & Amirkhanian, A. A. (2003). The newest epidemic: a review of HIV/AIDS in Central and Eastern Europe. International Journal of STD and AIDS, 14, 361–371.

Kemmis, S & McTaggart, R. (2005). Participatory action research: communicative action and the public sphere, California: Sage.

Lewin, K. (1946). Action research and minority problems. Journal of Social Issues, 2(4), 34-46.

Phangnga provincial public health office. (2018). The oral health survey 2018 of Phangnga annual report, Phangnga: provincial public health office. (in Thai).

Pholor, N., Ngamsaad, O., & Sriya, S. (2018). Development of early childhood dental health promotion model by integrated participatory network, Bua Yai subdistrict, Namphong district, Khon Kaen province, 2013-2016. KKU Journal for Public Health Research, 11(2), 40-49. (in Thai).

Potisita, C. (2013). Art and science for qualitative research. Bangkok: Amarin printing and publishing.

Raktao, U., & Wongwech, C. (2015). Knowledge, attitude and practice of parents/guardians regarding oral health care of pre-school children. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 2(1), 52-64. (in Thai).

Ratchathawan, R., Kaewkrajok, T., Jongkatekit, W., Phromkaew, P., Sumdangsan, D., & Thonglert, D. (2018). The community participation process in well-being development. Journal of Southern Technology, 11(1), 231-238. (in Thai).

Santiparp, P. (2019). Attitude changing based on transformative learning in health literate promotion. Nursing, Health, and Education Journal, 2(4), 13-21. (in Thai).

Seesad, C., Turnbull, N., & Watthanasaen, S. (2017). A model of dental health promoting process for children in Ban-Chan subdistrict child care center, Khanthararom district, Srisaket province. Thai dental Nurse Journal, 28(2), 58-71. (in Thai).

Theppitak, T. (2013). The KAP model and a study of behavior and attitude on prevention HIV/AIDS infection in Thai seafarers. Journal of Management Science Chiangrai Rajabhat University, 8(2), 84-102. (in Thai).

Thomya, W. (2016). Parents’ level of knowledge, self-efficacy and children dental health care behavior of parents having pre-school children with or without caries in Nongkhae municipality, Saraburi province. Thai Dental Public Health Journal, 21(2), 28-36. (in Thai).

Tummarutsoontorn, A. (2017). Effectiveness of oral health care program among children aged 0-3 years, Tambon Phakpang, Phukhiao district, Chaiyaphum province. Regional Health Promotion Center 9 Journal, 11(26), 62-79. (in Thai).

Virasiri, S. (2017). Strengthening parenting ability for prevention adolescent health risk behaviors. The Journal of The Psychiatric Association of Thailand, 62(3), 201-210. (in Thai).

Wannapraphai, C. (2019). Evaluation of oral health promotion services for children under 3 years old in Phayakkhaphum Phisai district, Mahasarakham province. Thai Dental Public Health Journal, 21(2), 13-18. (in Thai).

Wareerat, C., Hintao, J, & Pithpornchaiyakul, W. (2019). A development of dental service in type-2 Diabetic patients at Kongra hospital, Phatthalung province. Area Based Development Research Journal, 11(1), 62-77. (in Thai).

Weik, U., Cordes, O., Weber, J., Krämer, N., Pieper, K., Margraf-Stiksrud, J., & Deinzer, R. (2020). Toothbrushing performance and oral cleanliness after brushing in 12-year-old children. JDR Clinical & Translational Research, 20(10), 1-9.