อุปลักษณ์คำศัพท์อวัยวะร่างกายในภาษาพม่า

บทคัดย่อ

               ประสบการณ์ทางด้านร่างกายเป็นรูปธรรมถูกใช้เปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจสิ่งหนึ่งมากขึ้น เรียกกลวิธีการนี้ว่า อุปลักษณ์ กล่าวได้คือในขณะที่กำลังคิดสิ่งหนึ่งแต่พูดไปถึงอีกสิ่งหนึ่ง กระบวนการถ่ายโยงความหมายซึ่งเกิดขึ้นภายใต้ระบบปริชาน (cognition) งานวิจัยชิ้นนี้ๆ ได้ศึกษาความหมายของคำที่ใช้อุปลักษณ์ที่เกี่ยวกับคำศัพท์อวัยวะในภาษาเมียนมา โดยนำความหมายเปรียบเทียบมาวิเคราะห์หลักการคิดอุปลักษณ์ตามแนวคิดทฤษฎีอรรถศาสตร์ปริชานที่เสนอโดยเลคอฟและจอห์นสัน (Lakoff and Johnson 1980, 1999) ผลการศึกษาเป็นดังนี้ พบการใช้คำศัพท์อวัยวะร่างกายในการเปรียบเทียบทั้งหมด 18 คำ ได้แก่  ก้น ဖင္ กระดูก အရိုး คอ လည္ ใจ စိတ္ ,ႏွလံုး ตา မ်က္ ตับအသည္း เท้า ေျခ ท้อง ဝမ္း ปาก ပါးစပ္, ႏႈတ္ ฟัน သြား มือ လက္ ลิ้นလွ်ာ ไส้ အူ สมอง ဦးေႏွာက္ หู နား หน้า မ်က္ႏွာ  และ อก ရင္ และพบอุปลักษณ์อวัยวะร่างกายในภาษาเมียนมา พบอุปลักษณ์ 6 ประเภทดังนี้ 1.อุปลักษณ์การกระทำ 2.อุปลักษณ์ความรู้สึก 3. อุปลักษณ์นิสัย 4.อุปลักษณ์สภาพ และ 5. อุปลักษณ์สิ่งมีชีวิต ซึ่งการศึกษานี้จะเป็นประโยชน์ต่อไปในการศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ในภาษาพม่าต่อไป