การดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางภายใต้ระบบการผลิตยางพาราและข้าว ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

ปุรวิชญ์ พิทยาภินันท์; บัญชา สมบูรณ์สุข

ผู้แต่ง

ปุรวิชญ์ พิทยาภินันท์ คณะเทคโนโลยีและการพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง
บัญชา สมบูรณ์สุข คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่

คำสำคัญ:

การดำรงชีพ, ครัวเรือนเกษตรกร, ยางพารา, ระบบการผลิต, 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระบบการผลิตยางพาราและข้าวของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยาง และศึกษาการดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ กลุ่มตัวอย่าง คือ เกษตรกรชาวสวนยางที่มีระบบการผลิตยางพาราและข้าวจำนวน 51 ราย ซึ่งใช้การเลือกแบบเจาะจง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า วัตถุประสงค์หลักของระบบการผลิตยางพาราและข้าว คือ เพื่อเป็นอาชีพหลักของครัวเรือน เกษตรกรชาวสวนยางมีอายุค่อนข้างมาก แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมส่งผลมากที่สุดต่อการดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยาง ครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางมีทุนในการดำรงชีพโดยภาพรวมระดับน้อย ครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางส่วนใหญ่ได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง กลยุทธ์ในการดำรงชีพที่สำคัญของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยาง คือ การขอรับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางมีผลลัพธ์ในการดำรงชีพโดยภาพรวมระดับน้อย ผลการวิจัยที่ได้จะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อผู้กำหนดนโยบายของหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องสำหรับกำหนดนโยบายพัฒนาการผลิตยางพาราและข้าวที่เหมาะสมต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กีรติพร จูตะวิริยะ และพัชรินทร์ ลาภานันท์. (2557). เกษตรผสมผสาน: ยุทธศาสตร์การดำรงชีพของเกษตรกรอีสานภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์. วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง, 10(3), 25–48.

เกศสุดา สิทธิสันติกุล, บัญจรัตน์ โจลานันท์ และปรารถนา ยศสุข. (2558). การจัดการความรู้เพื่อกำหนดทางเลือกในการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ภัยแล้ง กรณีศึกษาเกษตรกรตำบลออนใต้ อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 6(1), 160–184.

คมสัน ศรีบุญเรือง. (2557). ยุทธวิธีการดำรงชีพของเกษตรกรอีสานในบริบทธุรกิจเกษตรและพลังงานทดแทน. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์, 7(1), 51–93.

จันทร์จีรา ปาลี และอนุรัตน์ อนันทนาธร. (2563). การสร้างความมั่นคงในการดำรงชีวิตของเกษตรกรในพื้นที่อุตสาหกรรมของประเทศไทย. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 4(1), 199–216.

จำนง จุลเอียด, พรชุลีย์ นิลวิเศษ, บำเพ็ญ เขียวหวาน และสมจิต โยธะคง. (2557). การส่งเสริมเพื่อการพึ่งพาตนเองของเกษตรกรชาวสวนยางในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 6(2), 146–155.

ชูชาติ ตันอังสนากุล และวรรณดี สุทธินรากร (2559). ทางออกเพื่อความมั่นคงในอาชีพของเกษตรกรผู้ปลูกยางพารา. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 31(1), 57–62.

ทรงชัย ทองปาน และนิธิมา เนื่องจำนงค์. (2562). “จากนาข้าวเป็นสวนยางพารา”: การเปลี่ยนแปลงวิถีการดำรงชีพ และความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนชาวนาริมแม่น้ำโขง จังหวัดบึงกาฬ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 10(1), 10–41.

ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2555). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS (พิมพ์ครั้งที่ 13). กรุงเทพฯ: เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.

บัญชา สมบูรณ์สุข, กนกพร ภาชีรัตน์ และ Chambon, B. (2553). การเปรียบเทียบการดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรชาวสวนยางระหว่างครัวเรือนที่ผลิตยางแผ่นดิบและครัวเรือนที่ผลิตน้ำยางสดในตำบลนาหมอบุญ อำเภอจุฬาภรณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช. สงขลา: คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์.

บัวพันธ์ พรหมพักพิง. (2555). ความอยู่ดีมีสุข. มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์, 29(2), 23–50.

บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. (2549). เทคนิคการสร้างเครื่องมือรวบรวมข้อมูลสำหรับการวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: จามจุรีโปรดักท์.

พลากร สัตย์ซื่อ และปุรวิชญ์ พิทยาภินันท์. (2561). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของเกษตรกรชาวสวนยางจากปัญหาราคายางพาราตกต่ำในอำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 37(3), 71–84.

รอยล จิตรดอน. (2560). สถานการณ์ฝนและน้ำประเทศไทย. วารสารวิชาการสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตร, 1(1), 1–9.

วณิชชา ณรงค์ชัย และรักชนก ชำนาญมาก. (2562). ทุนในการดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรเขตเมือง อำเภอกระนวน จังหวัดขอนแก่น วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่, 11(1), 179–203.

วิไลวัลย์ แก้วตาทิพย์. (2560). ความเดือดร้อนของเกษตรกรชาวสวนยางพาราในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. แก่นเกษตร, 45(4), 693–702.

สมบูรณ์ เจริญจิระตระกูล, อริศรา ร่มเย็น และพลากร สัตย์ซื่อ. (2560). พัฒนาการระบบการปลูกพืชร่วมยางในภาคใต้: ปัญหาและอุปสรรคในการขับเคลื่อน. Kasetsart Journal of Social Sciences, 38(2), 588–599.

โสภณ มูลหา, ทรงเกียรติ ซาตัน, มนชาย ภูวรกิจ, ปรีชา ทับสมบัติ และธนัญชัย เฉลิมสุข. (2558). ยุทธศาสตร์การดำรงชีพของครัวเรือนเกษตรกรในชุมชนบ้านคำไผ่ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการแพรวากาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์, 2(1), 80–111.

อัศวเทพ ศุภเจริญกูล, อุทัย ปริญญาสุทธินันท์, เกษตรชัย และหีม และบัญชา สมบูรณ์สุข. (2562). สหกรณ์กองทุนสวนยาง: ยุทธวิธีการดำรงชีพของเกษตรกรชาวสวนยางพาราภายใต้สถานการณ์ราคายางที่ผกผัน กรณีศึกษาชุมชนบ้านวังพา ตำบลทุ่งตำเสา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 10(2), 248–258.

อาแว มะแส. (2558). การส่งเสริมการดำรงชีพอย่างยั่งยืนในชนบทด้วยการพัฒนาบนฐานชุมชน. วารสารพัฒนาสังคม, 17(1), 89–110.

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of Psychological Testing (5th ed.). New York: HarperCollins.

Department for International Development. (1999). Sustainable Livelihoods Guidance Sheets. London: Department for International Development.

Longpichai, O., Perret, S. R., and Shivakoti, G. P. (2012). Role of livelihood capital in shaping the farming strategies and outcomes of smallholder rubber producers in southern Thailand. Outlook on Agriculture, 41(2), 117–124.

Muangkaew, T., and Shivakoti, P. G. (2005). Effect of livelihood assets on rice productivity: a case study of rice based farming in Southern Thailand. Journal of ISSAAS, 11(2), 63–83.

Nunnally, J. C. (1978). Psychometric Theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.

Pensuk, A., and Shresthra, R. P. (2008). Effect of paddy area conversion to rubber plantation on rural livelihoods: a case study of Phatthalung watershed, Southern Thailand. GMSARN International Journal, 2, 185–190.

Somboonsuke, B., and Wettayaprasit, P. (2013). Agricultural System of Natural Para Rubber Smallholding Sector in Thailand: System, Technology, Organization, Economy, and Policy Implication. Bangkok: Extension and Training Office (ETO), Kasetsart University.