การพัฒนาทักษะการผลิตสื่อด้วยสมาร์ทโฟนของผู้สูงอายุ : กรณีศึกษามหาวิทยาลัยวัยที่สามนครเชียงราย

บทคัดย่อ

        งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงมุมมองและมิติของความคิดสร้างสรรค์ในการผลิตสื่อของผู้สูงอายุในมหาวิทยาลัยวัยที่สามนครเชียงราย   โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยการอบรมกลุ่มผู้สูงอายุที่สนใจในการผลิตสื่อคลิปวีดิโอด้วยสมาร์ทโฟน และสัมภาษณ์เชิงลึกนักวิชาชีพด้านการผลิตสื่อ นักวิชาการสายการปฏิบัติงานด้านการผลิตสื่อ เพื่อนำมุมมองและผลการศึกษาในมิติของความคิดสร้างสรรค์ ไปพัฒนาผลงาน  คลิปวีดิโอ และนำไปสู่แนวทางในการพัฒนาด้านความคิดสร้างสรรค์ของกลุ่มผู้สูงอายุ ซึ่งสามารถสรุปผลการวิจัยได้ดังนี้

         มุมมองความคิดสร้างสรรค์ที่สะท้อนผ่านการผลิตคลิปวีดิโอด้วยสมาร์ทโฟนของผู้สูงอายุ ส่วนหนึ่งเกิดจากปัญหาในการผลิตงาน เมื่อมีปัญหาในระหว่างกระบวนการทำงาน ผู้สูงอายุจึงหาทางแก้ไขปัญหานั้น ซึ่งเป็นวิธีการที่สร้างสรรค์ น่าสนใจในอีกมุมหนึ่ง เช่น ผู้สูงอายุต้องการใช้เพลงประกอบ หรือดนตรีประกอบคลิปวีดิโอที่นอกเหนือจากแอปพลิเคชันตัดต่อมีมาให้ จึงใช้การอัดเสียงเข้าสู่โทรศัพท์สมาร์ทโฟนเพื่อให้ได้เพลงหรือดนตรีที่ต้องการ เข้ากับบริบทงาน ถือเป็นคิดแก้ไขปัญหาที่สร้างสรรค์ ซึ่งผู้สูงอายุมีวิธีการที่แตกต่างจากนักวิชาชีพ และนักวิชาการ แต่ได้ผลลัพธ์ที่ออกมาเหมือนกัน นอกจากนั้น ความคิดสร้างสรรค์ของผู้สูงอายุยังพบได้จากการคิด ข้อความ (Caption) การใช้ตัวการ์ตูน หรือเทคนิคพิเศษ (Effect)  ที่มาจากแอปพลิเคชันตัดต่อ และความคิดสร้างสรรค์จากการเลือกเพลงประกอบที่นอกเหนือจากที่แอปพลิเคชันมีมาให้

            โดยปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อกระบวนการคิดสร้างสรรค์การผลิตคลิปวีดิโอของผู้สูงอายุ คือ เทคโนโลยี ที่ผู้สูงอายุต้องเรียนรู้ใหม่และปรับตัวให้ทัน ทำให้มีผลต่อการพัฒนาผลงาน รวมถึงระยะเวลาในการเรียนรู้เทคนิคต่างๆเพื่อสร้างสรรค์ผลงาน ต้องช้าและตรงประเด็นเพื่อให้เข้าใจได้มากที่สุด  และปัจจัยสำคัญคือประสบการณ์ของผู้สูงอายุ ที่แต่ละคนมีไม่เท่ากัน จึงมีผลให้การผลิตงานคลิปวีดิโอต่างกัน

            สำหรับแนวทางการพัฒนามุมมองความคิดสร้างสรรค์ในการผลิตสื่อให้กับผู้สูงอายุคือ การจัดอบรมด้วยเนื้อหาที่สั้นและเน้นในประเด็นที่น่าสนใจอย่างต่อเนื่องเป็นระยะๆ ป้องกันการลืม ทั้งด้านเทคนิคใหม่ๆจากแอปพลิเคชันตัดต่อ และด้านการคิดเล่าเรื่อง โดยผ่านการทำแบบฝึกหัดที่ไม่ซับซ้อน แต่สร้างกระบวนการคิดให้เกิดกับผู้สูงอายุ