ความรอบรู้ด้านดิจิทัลของนักเรียน : แนวคิด และข้อเสนอแนะสู่แนวปฏิบัติเพื่อสร้างสมดุลการดำเนินชีวิตในบริบทที่เปลี่ยนแแปลง DIGITAL LITERACY OF STUDENTS: CONCEPTS AND RECOMMENDATIONS FOR PRACTICES TO ACHIEVE LIFE BALANCE IN A CHANGING CONTEXT
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
ตามความหมายความรอบรู้ทางดิจิทัล หมายถึง ทักษะสำคัญในยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อความสามารถในการวิเคราะห์ สร้างสรรค์ และใช้งานข้อมูลในสื่อดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นความจำเป็นของความรอบรู้ทางดิจิทัลด้านต่าง ๆ ในปัจจุบัน และความสำคัญของความรอบรู้ด้านดิจิทัลในกระบวนการเรียนรู้ของนักเรียน ทั้งด้านการประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล การนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อสร้างสรรค์และแก้ปัญหา และการปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมในสังคมออนไลน์ ผลการศึกษาพบว่า 1. การประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล ต้องมีทักษะในการประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล เพื่อป้องกันการรับข้อมูลที่ไม่ถูกต้องหรือบิดเบือน การตรวจสอบที่มาของข้อมูลการเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง และการวิเคราะห์เนื้อหาด้วยความระมัดระวัง 2. การนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อสร้างสรรค์และแก้ปัญหา ช่วยพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และความคิดเชิงวิเคราะห์แล้ว ยังเพิ่มโอกาสในการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ในสถานการณ์ต่าง ๆ การเรียนรู้เทคโนโลยีในเชิงลึกและรู้จักนำไปประยุกต์ใช้กับปัญหาจริงเป็นทักษะที่จำเป็น และ 3. การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมในสังคมออนไลน์ การแสดงออกอย่างเหมาะสมในสังคมออนไลน์ไม่เพียงแค่ป้องกันตนเองจากความขัดแย้ง แต่ยังช่วยส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในชุมชนออนไลน์ ข้อเสนอแนะคือการเรียนในยุคปัจจุบันนักเรียนจำเป็นต้องมีทักษะในการตรวจสอบแหล่งของข้อมูล ความถูกต้องและความน่าเชื่อถือ เพื่อป้องกันข้อมูลผิดพลาด นอกจากนี้ การใช้เทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์เพื่อพัฒนางาน และแก้ปัญหาเป็นสิ่งที่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังต้องมีความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติตนในสังคมออนไลน์อย่างมีจริยธรรมและรับผิดชอบเพื่อป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์และส่งเสริมการอยู่ร่วมกัน อย่างสร้างสรรค์บนโลกดิจิทัล
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2560). แผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560 - 2579). กรุงเทพฯ:
สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2562). สรุปผลการสำรวจข้อมูลสถานภาพการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศของประเทศไทย ปี พ.ศ.
กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
เข็มพร วิรุณราพันธ์. (บ.ก.). (2563). คู่มือการจัดการเรียนรู้เพื่อสร้างพลเมืองรู้เท่าทันสื่อ สำหรับระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย(Digital
Citizenship Management Skills - DCMSs). กรุงเทพฯ : มูลนิธิส่งเสริมสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.).
คณะกรรมการส่งเสริมการพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ. (2561). แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560-2565 (ผนวก
รวมแผนปฏิบัติการพัฒนาเด็กและเยาวชนแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560 – 2564). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: เจ. เอส. การพิมพ์.
ชลภัสส์ วงษ์ประเสริฐ และคณะ. (2556). พฤติกรรมสารสนเทศของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยขอนแก่น. วารสารมนุษยศาสตร์
สังคมศาสตร์, 30 (3), 157 – 196.
ณัฐพร พรหมมาศ และคณะ. (2567). การพัฒนาสื่อการเรียนรู้เทคโนโลยีความจริงเสมือนเพื่อเสริมสร้างความสามารถการแก้ปัญหาอย่าง
สร้างสรรค์ เรื่อง การแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน ในรายวิชาวิทยาการคำนวณสำหรับนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารเทคโนโลยีและ
สื่อสารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 7 (22), 116 – 126.
ธวัช เวศตัน. (2565). การสื่อสารเพื่อจัดการความขัดแย้งในการทำงานระหว่างบุคลากรต่างรุ่นของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน บริษัท การ
บินกรุงเทพ จำกัด (มหาชน). วารสารวิชาการการบิน การเดินทาง และการบริการ, 3 (1), 19 – 35.
ปารีรัฐ วิชัยดิษฐ์ และพรทิพย์ สัมปัตตะวณิช. (2565). ความสัมพันธ์ของการเปิดรับข้อมูลข่าวสารภายในองค์กร บรรยากาศการสื่อสารภายใน
องค์กรสัมพันธภาพระหว่างบุคคลกับการเข้าร่วมกิจกรรมขององค์กร. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์, 26 (3), 182-195.
พิชญาพร ประครองใจ และเอกรงค์ ปั้นพงษ์. (2562). รู้เท่าทันสื่อดิจิทัลบทบาทของผู้บริโภค. วารสารสื่อมวลชน, 7 (1), 133 – 146.
ภัทร์พิชชา ครุฆทางคะ และคณะ. (2565). การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านดิจิทัลของพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่ง จังหวัด
สมุทรปราการ. วารสารพยาบาลสภาพกาชาดไทย, 15 (2), 251 – 256.
ยุตติชน บุญเพศ และคณะ. (2567). การพัฒนาทักษะชีวิตในเด็กวัยเรียน. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยดุสิต, 20 (2), 153 – 169.
วรรณภา พิพัฒน์ธนวงศ์. (2557). ทักษะชีวิตวัยรุ่นไทยในศตวรรษที่ 21. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 24 (2), 39 – 63.
วิจารณ์ พานิช. (2557). การสร้างการเรียนรู้สู่ศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล.
ศิริลักษณ์ ดีเลิศไพบูลย์ และคณะ. (2566). การพัฒนาความรอบรู้ด้านดิจิทัลของพยาบาลวิชาชีพ. วชิรสารพยาบาล, 25 (1), 70 – 79.
สมพงษ์ จิตระดับ และพจนา อาภานุรักษ์. (2564). แนวทางการพัฒนาคุณภาพเยาวชนพลเมือง: การเปรียบเทียบกรอบความคิดแบบเติบโต
ของประเทศไทย สาธารณรัฐเอสโตเนีย และสิงคโปร์. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 16 (3), 406 – 414.
สายฝน เป้าพะเนา. (2555). การศึกษาสมรรถนะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการเรียนรู้ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาเขตวังไกลกังวล. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal, Silpakorn University,
(1), 541 – 561.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2562). พลเมืองดิจิทัล (Digital Citizenship). ค้นเมื่อ กรกฎาคม 18, 2567,
จาก https://www.thaihealth.or.th/?p=227343.
สำนักงานปลัดกระทรวงอุดมศึกษา. (2562). ทักษะดิจิทัล ก้าวสู่ พลเมืองในศตวรรษที่ 21. ค้นเมื่อ สิงหาคม 10, 2567,
จาก https://www.ops.go.th/th/content_page/item/1355-goto-citizens21st.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การมีการใช้เทคโนโลยี สารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2566. (ไตรมาส 4). ค้นเมื่อ มีนาคม 8,
, จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage /survey _detail/2024/20240229135937_ 44161.pdf
European Commission. (2020). Shaping Europe's Digital Future. Retrieved November 6, 2024,
from https://ec.europa.eu
Kemp, S. (2019). Digital in 2019: Global Internet Use Accelerates. Retrieved July 25, 2024,
from https://wearesocial.com/uk/blog/2019/01/digital-in-2019-global-internet-use-accelerates/.
Kiss, M. (2017). Digital skills in the EU labor market. Retrieved July 25, 2024, from https://op.europa.eu/
en/publication-detail//publication/cb9f359-e2c9-11e6-ad7c-01aa75ed71a1/language en.
Lu, G., Chen, T., & Ding, J. (2023). Research on the construction of digital literacy framework for citizens—Comparative
analysis based on five international digital literacy frameworks. Frontiers in Educational Research, 6 (30), 1-10.
https://doi.org/10.25236/FER.2023.063001
OECD. (2019). Skills for a Digital World. Retrieved July 1,2024, from https://www.oecd.org
UNESCO Institute for Statistics. (2023). Global framework for digital literacy skills. Retrieved September 12, 2024,
from https://uis.unesco.org/en/topic/digital-literacy.
UNESCO. (2018). Digital Literacy in Education. Retrieved November 6, 2024, from https://unesdoc.unesco.org
UNESCO. (2019). Recommendations on Assessment Tools for Monitoring Digital Literacy within UNESCO’s Digital
Literacy Global Framework. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
