เชิดฉานในวัฒนธรรมดนตรีไทย

摘要

              บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาที่มา ความหมาย และเอกลักษณ์ด้านทำนองของเพลงเชิดฉาน โดยสำรวจการบรรเลงเพลงเชิดฉานในวงปี่พาทย์ในบริบทต่าง ๆ ของวัฒนธรรมดนตรีไทย เช่น การบรรเลงประกอบพิธีกรรมในพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ การบรรเลงประกอบการแสดงโขน เรื่องรามเกียรติ์ตอนพระรามตามกวาง และการบรรเลงในเพลงชุดโหมโรงกลางวัน จากการสัมภาษณ์เชิงลึกประกอบกับการวิเคราะห์ทำนองเพลงเชิดฉาน พบว่า เพลงเชิดฉานมีความสัมพันธ์กับเพลงเชิดในลักษณะของการนำทำนองบางส่วนของเพลงเชิดชั้นเดียวมาขยายสำนวน จังหวะหน้าทับเพลงเชิดฉานมีรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะแตกต่างจากหน้าทับเพลงอื่น ๆ