นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI)

นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของวารสารดนตรีและการแสดง มหาวิทยาลัยขอนแก่น (MUSPAJ)

นโยบายเกี่ยวกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Generative AI

            วารสารแก่นดนตรีและการแสดง มหาวิทยาลัยขอนแก่น (MUSPAJ) ตระหนักดีว่าเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ได้เข้ามามีบทบาทในกระบวนการวิจัย การเขียนงานเชิงวิชาการ ตลอดจนกระบวนการสร้างสรรค์งานศิลปะ อย่างไรก็ตาม MUSPAJ ยังคงยึดมั่นในหลักการสำคัญด้านความซื่อสัตย์ทางวิชาการ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบของมนุษย์ และความน่าเชื่อถือขององค์ความรู้ทางวิชาการและศิลปะ

นโยบายฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อกำหนดแนวปฏิบัติสำหรับผู้เขียน ผู้ประเมินบทความ และกองบรรณาธิการ ในการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและเหมาะสมต่อกระบวนการวิจัยและการตีพิมพ์เผยแพร่

1. ประเภทของการใช้ AI MUSPAJ แบ่งการใช้ AI ออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้

1.1 การใช้ AI เพื่อช่วยสนับสนุนงาน (Assistive AI Use) หมายถึง การใช้ AI เพื่อช่วยในงานด้านเทคนิคหรือการจัดการ โดย AI มิได้สร้างเนื้อหาวิชาการหรือเนื้อหาสร้างสรรค์หลักของผลงาน ตัวอย่างเช่น การตรวจแก้ไวยากรณ์และการสะกดคำ การปรับปรุงภาษา การถอดเสียง (transcription) การจัดรูปแบบเอกสาร การช่วยจัดการบรรณานุกรม การแปลภาษา การช่วยเขียนโค้ดโปรแกรม การใช้ AI ในลักษณะดังกล่าวโดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องเปิดเผยในบทความ

1.2 การใช้ Generative AI หมายถึง การใช้ระบบ AI ที่สามารถสร้างเนื้อหาใหม่หรือเนื้อหาสังเคราะห์ เช่น ข้อความภาพ เสียง วิดีโอ งานสร้างสรรค์ทางศิลปะ การสรุปวิเคราะห์ หรือข้อมูลสังเคราะห์ เช่น ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot, Midjourney และ DALL·E หากมีการใช้ Generative AI ในลักษณะที่มีส่วนสำคัญต่อการเขียน การวิเคราะห์ การตีความ หรือการสร้างสรรค์ผลงานเช่นนี้ ผู้เขียนต้องเปิดเผยการใช้งานดังกล่าวอย่างโปร่งใส

1.3 การใช้ AI ที่ไม่เหมาะสมและมีลักษณะต้องห้ามสำหรับวารสาร การใช้ AI ในลักษณะต่อไปนี้ถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อจริยธรรมการตีพิมพ์ และไม่อนุญาตให้กระทำโดยเด็ดขาด ได้แก่

• การสร้างข้อมูล ผลการวิจัย การอ้างอิง หรือเอกสารอ้างอิงปลอม
• การสร้างบทสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ หรือข้อมูลภาคสนามที่ไม่เกิดขึ้นจริง
• การสร้างเอกสาร หลักฐาน หรือสื่อทางศิลปะปลอม
• การดัดแปลงภาพ เสียง วิดีโอ หรือหลักฐานวิจัยในลักษณะที่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด
• การใช้ AI เขียนรายงานประเมินบทความแทนผู้ทรงคุณวุฒิ
• การอัปโหลดต้นฉบับหรือเอกสารลับเข้าสู่ระบบ AI สาธารณะ
• การใช้ AI ปลอมแปลงตัวตนของผู้วิจัย ศิลปิน ผู้ให้ข้อมูล หรือผู้ประเมินบทความ
• การนำเสนอผลงานที่สร้างโดย AI เสมือนเป็นหลักฐานของกระบวนการสร้างสรรค์ โดยไม่มีการเปิดเผย

2. ผู้ประพันธ์และความรับผิดชอบ

            AI ไม่สามารถมีสถานะเป็นผู้ประพันธ์ (author) หรือผู้ร่วมประพันธ์ (co-author) ได้ เนื่องจาก AI ไม่สามารถรับผิดชอบทางกฎหมาย จริยธรรม หรือวิชาการต่อผลงานที่ตีพิมพ์ ผู้เขียนที่เป็นมนุษย์ยังคงต้องรับผิดชอบทั้งหมดต่อ ความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูล ความเป็นต้นฉบับของผลงาน การอ้างอิงและการให้เครดิตอย่างเหมาะสม จริยธรรมการวิจัย และเนื้อหาทั้งหมดที่ปรากฏในบทความ รวมถึงส่วนที่ได้รับความช่วยเหลือจาก AI การใช้ AI ไม่ถือเป็นการลดทอนความรับผิดชอบของผู้เขียน

3. การเปิดเผยการใช้ AI

ผู้เขียนต้องเปิดเผยการใช้ Generative AI ที่มีบทบาทสำคัญในการจัดทำต้นฉบับ ผลงานสร้างสรรค์ หรือผลลัพธ์การวิจัย การเปิดเผยควรระบุ ชื่อเครื่องมือ AI รุ่นของระบบ (หากมี) วัตถุประสงค์ของการใช้งาน และขอบเขตการมีส่วนร่วมของ AI โดยผู้เขียนจะต้องระบุข้อความเปิดเผยการใช้ AI ไว้ใน

• แบบฟอร์มนำส่งบทความ
• กิตติกรรมประกาศ (Acknowledgements) หรือ
• หัวข้อ “การเปิดเผยการใช้ AI” ก่อนรายการอ้างอิง

ตัวอย่างข้อความเปิดเผย

ผู้เขียนได้ใช้ ChatGPT (OpenAI, GPT-5) เพื่อช่วยในการปรับปรุงภาษาและการจัดระบบเนื้อหาระหว่างการจัดเตรียมต้นฉบับ ทั้งนี้ การวิเคราะห์ การตีความ และการเรียบเรียงขั้นสุดท้ายทั้งหมดได้รับการตรวจสอบและรับรองโดยผู้เขียน ซึ่งยังคงเป็นผู้รับผิดชอบต่อเนื้อหาทั้งหมดของบทความ

4. การใช้ AI ในงานสร้างสรรค์และงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ

            เนื่องจาก MUSPAJ เป็นวารสารด้านดนตรี การแสดง นาฏศิลป์ ละคร และศิลปะสหวิทยาการ จึงตระหนักดีว่า AI อาจถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างสรรค์และการวิจัยทางศิลปะ ในกรณีที่ AI เป็นส่วนหนึ่งของวิธีวิทยาการวิจัยหรือกระบวนการสร้างสรรค์ ผู้เขียนต้องอธิบายอย่างชัดเจนถึง บทบาทของ AI ในกระบวนการสร้างสรรค์ วิธีการสร้างผลลัพธ์ด้วย AIความสัมพันธ์ระหว่าง AI กับผู้สร้างสรรค์ที่เป็นมนุษย์ และความสำคัญเชิงแนวคิดของ AI ต่อคำถามวิจัยหรือการสร้างสรรค์นั้น ภาพ เสียง บทละคร การเคลื่อนไหว วิดีโอ หรือผลงานที่สร้างโดย AI ต้องไม่ถูกนำเสนอเสมือนเป็นการปฏิบัติจริงของกระบวนการซ้อม การแสดง หรือการวิจัย เว้นแต่จะมีการระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นผลงานที่สร้างหรือช่วยสร้างโดย AI

5. สำหรับผู้ประเมินบทความและกองบรรณาธิการ

            ผู้ประเมินบทความและกองบรรณาธิการต้องรักษาความลับของต้นฉบับและเอกสารที่ยังไม่ได้เผยแพร่อย่างเคร่งครัดห้ามอัปโหลดต้นฉบับ รายงานการประเมิน หรือเอกสารทางบรรณาธิการเข้าสู่ระบบ AI สาธารณะหรือแพลตฟอร์ม Generative AI เนื่องจากอาจกระทบต่อความลับ ทรัพย์สินทางปัญญา และจริยธรรมการตีพิมพ์ AI อาจถูกใช้ได้เฉพาะในงานสนับสนุนทางบรรณาธิการที่ไม่กระทบต่อข้อมูลลับหรือความน่าเชื่อถือทางวิชาการ การตัดสินใจด้านบรรณาธิการยังคงเป็นหน้าที่ของมนุษย์เท่านั้น

6. ความซื่อสัตย์ทางวิชาการและการดำเนินการของวารสาร

            การไม่เปิดเผยการใช้ AI หรือการใช้ AI อย่างไม่เหมาะสม อาจถือเป็นการละเมิดจริยธรรมการตีพิมพ์ MUSPAJ ขอสงวนสิทธิ์ในการขอคำชี้แจงหรือให้แก้ไขต้นฉบับ ปฏิเสธการตีพิมพ์ ถอนบทความที่เผยแพร่แล้ว หรือดำเนินการอื่นตามนโยบายจริยธรรมการตีพิมพ์ของวารสาร โดยวารสารอาจดำเนินการตรวจสอบเพิ่มเติม หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความเป็นต้นฉบับ ความถูกต้อง ความเป็นผู้ประพันธ์ หรือความน่าเชื่อถือของผลงาน

7. การทบทวนและพัฒนานโยบาย

          เนื่องจากเทคโนโลยี AI มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว MUSPAJ จะทบทวนและปรับปรุงนโยบายนี้อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานจริยธรรมการตีพิมพ์ระดับสากล และพัฒนาการของการวิจัยและการสร้างสรรค์ร่วมสมัยทางศิลปะและวิชาการ

กองบรรณาธิการวารสารแก่นดนตรีและการแสดง
21 พฤษภาคม 2569