การบริหารจัดการองค์ความรู้ในการใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งเพื่อแก้ปัญหาโรคขี้ขาว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรคขี้ขาวในกุ้งเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งในด้านการลดลงของผลผลิตและรายได้อย่างต่อเนื่องซึ่งมาจากการอักเสบของลำไส้กุ้งที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย การดูดซึมอาหารในลำไส้ไม่ดี จากการสำรวจในพื้นที่ตำบลสระสี่มุม อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม พบว่าเกษตรกรส่วนใหญ่ประสบปัญหาดังกล่าว ดังนั้น การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานของเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งที่เข้าร่วมโครงการการใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยในบ่อเลี้ยงกุ้งในพื้นที่ตำบลสระสี่มุม และ 2) ประเมินการบริหารจัดการองค์ความรู้ในการใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งเพื่อแก้ปัญหาโรคขี้ขาว การวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงสำรวจ โดยเก็บข้อมูลจากประชากร 20 คน ซึ่งเป็นผู้ให้ข้อมูลหลัก โดยการคัดเลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสถิติแบบพรรณนา โดยใช้ค่าความถี่และค่าร้อยละ
ผลการวิจัยพบว่า 1) เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งที่เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ (ร้อยละ 60.00) เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 31-40 ปี (ร้อยละ 40.00) และมีระดับการศึกษาสูงสุดระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 45.00) ซึ่งข้อมูลพื้นฐานนี้ใช้ในการวางแผนการสื่อสาร ตลอดจนออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้องกับระดับความรู้ของเกษตรกร และ 2) ผลประเมินการบริหารจัดการองค์ความรู้ในการใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งเพื่อแก้ปัญหาโรคขี้ขาว พบว่า เกษตรกรสามารถนำองค์ความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะในด้านการป้องกันและลดความรุนแรงของปัญหาโรคขี้ขาวในกุ้ง จากการทดลองใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยในอัตรา 10 ลิตรต่อไร่กับบ่อเลี้ยงกุ้งจำนวน 20 บ่อของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ พบว่า การประยุกต์ใช้ความรู้ดังกล่าวส่งผลเชิงบวกต่อระบบการเลี้ยงกุ้งในหลายด้าน ซึ่งการใช้จุลินทรีย์หน่อกล้วยส่งผลให้เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งมีต้นทุนที่เพิ่มขึ้นเพียง 220 บาท
1-2,5-6ภาควิชาส่งเสริมและนิเทศศาสตร์เกษตร คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน, นครปฐม
3-4สาขาเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน, นครปฐม
7ภาควิชาบริหารธุรกิจและการบัญชี คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน, นครปฐม
*Corresponding author E-mail: aon400480@gmail.com
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและข้อคิดเห็นของบทความที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้เป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (ม.ป.ป.). จุลินทรีย์หน่อกล้วย. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 10 มกราคม 2567 จากhttps://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20210315111209_1_file.pdf
กรมพัฒนาที่ดิน. (2554). การผลิตปุ๋ยหมักโดยใช้สารเร่งซุปเปอร์ พด.1. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 15 มกราคม 2567 จาก www.ldd.go.th/menu_5wonder/PDF/PD1.pdf.
กรมส่งเสริมการเกษตร สำนักงานเกษตรอำเภอกำแพงแสน. (2565). บริบทของพื้นที่และจำนวนเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตรในตำบลสระสี่มุม ปีการผลิต 2564/2565. นครปฐม: กรมส่งเสริมการเกษตร.
กองนโยบายและแผนพัฒนาการประมง. (2565). สถานการณ์สินค้ากุ้งทะเลและผลิตภัณฑ์ในช่วง 3 เดือนแรก ปี พ.ศ. 2565. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 10 มกราคม 2567 จากwww.fisheries.go.th/strategy/fisheconomic/Monthly%20report/Shrimp/1.กุ้งทะเล%203%20เดือน%2065.pdf.
กานตกานท์ เทพณรงค์. (2557). ประสิทธิภาพการใช้น้ำหมักชีวภาพ และอีเอ็มบอลในการบำบัดน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวาริชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
แก้วตา ลิ้มเฮง เสาวภา เขียนงาม พัชรินทร์ สายพัฒนะ ธีรวุฒิ ชูลิธรรม และอรุณ โพร่ขวาง. (2563). ผลของการให้อาหารสำเร็จรูปที่ผสมน้ำหมักกล้วยต่อการเจริญเติบโตและปริมาณกล่มแบคทีเรียผลิตกรดแลคติกและแบคทีเรียกลุ่มวิบริโอในการเลี้ยงก้งขาวแวนนาไม (Litopenaeus vannamei). วารสารแก่นเกษตร. 48 (ฉบับพิเศษ 1), 959-966.
พิมลวรรณ เกตพันธ์ รพี ดอกไม้เทศ ธำรง เมฆโหรา และธัญญลักษณ์ สีทาวัน. (2564). การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนจากการผลิตหูหนูของกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่เห็ดหูหนู อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม. 8(2), 111-124.
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งสมุทรสาคร. (2560). โรคขี้ขาวในกุ้งขาวแวนนาไม. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 10 มกราคม 2567 จากwww4.fisheries.go.th/local/file_document/20170421131716_file.pdf.
สมเกียรติ วิทิตธนกิจ. (2552). การบริหารจัดการ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สมศักดิ์ ธีระพงษ์. (2561). พืชสมุนไพรและสารประกอบทางเคมี: ประโยชน์และการใช้งาน.กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิทยาการ.
สำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้. (2565). การผลิตน้ำหมักจุลินทรีย์จากหน่อกล้วยและผลไม้. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 15 มกราคม 2567 จาก https://kb.mju.ac.th/article.aspx?id=3615.
เอกพล รัตนพนธ์ (2562). ต้นทุนและผลตอบแทนการเลี้ยงกุ้งขาวแวนนาไม ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี หลังผลกระทบจากโรค EMS. เอกสารวิชาการฉบับที่ 1/2562. สํานักงานประมงจังหวัดสุราษฎร์ธานี. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 15 มกราคม 2567 จาก https://hectortarr.arda.or.th/api/uploaded_file/ZJbM_14S_9I05ZOVoIsiB.
องค์การบริหารส่วนตำบลสระสี่มุม. (2565). บริบทของพื้นที่ตำบลสระสี่มุม อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม. [ออนไลน์] ค้นเมื่อ 15 มกราคม 2567 จาก https://www.sasimum.go.th/index/.
Chester, I., and Herbert, W. (1987). Management: A function for achieving organizational objectives. New York: Harper & Row.
Chongchorhor, C., Wongboonmak, S., Jakae, O., and Phailahan, P. (2024). Investigation of the knowledge management best practices used by the national outstanding rice seed farmers in Kamphaeng Phet, Thailand. TLA Research Journal. 17(1), 16-30.
Cui, J. (2025). The explore of knowledge management dynamic capabilities, AI‑Driven knowledge sharing, knowledge‑based organizational support, and organizational learning on job performance: Evidence from Chinese technological companies. {Online]. Retrieved January 13, 2024 from: https://doi.org/10.48550/arXiv.2501.02468.
Flick, U. (2018). An introduction to qualitative research (6th ed.). London: SAGE Publications.
Goh, J. X. H., Tan, L. T-H, Law, J. W-F., Ser, H-L., Khaw, K-Y., Letchumanan V., Lee L-H., Goh, B-H. (2022). Harnessing the potentialities of probiotics, prebiotics, synbiotics, paraprobiotics, and postbiotics for shrimp farming. Reviews in Aquaculture. 14, 1478-1557.
