วาทกรรมยุทธศาสตร์จีน : คอลัมน์ “สี จิ้นผิงกับนโยบายหนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง”

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวาทกรรมของประธานาธิบดีสี จิ้นผิงจากคอลัมน์“习近平与一带一路” (สี จิ้นผิงกับนโยบายหนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง) ซึ่งเผยแพร่ในเว็บไซต์ทางการของรัฐบาลจีน(https://www.yidaiyilu.gov.cn) ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2566 - 30 มิถุนายน พ.ศ. 2567 ตัวบทภาษาจีนที่รวบรวมจำนวน 334 เรื่อง ใช้แนวคิดการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis) ซึ่งมุ่งเน้นศึกษาอำนาจวาทกรรมที่มีต่อสังคม ผลการวิจัยพบว่า วาทกรรมของประธานาธิบดีสี จิ้นผิงมุ่งถ่ายทอดประเด็นสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) นำเสนออุดมการณ์ของจีนซึ่งกำหนดจุดยืนทางความคิดหลักคือวางตัวเป็นมิตรประเทศต่อนานาชาติ 2) ใช้ประเด็นการสื่อสารวาทกรรมแสดงออกให้เห็นว่าจีนต้องการให้นานาชาติร่วมมือกันเพื่อสร้างประโยชน์และโชคชะตาโลกที่ดีร่วมกัน 3) กำหนดวัตถุประสงค์ยุทธศาสตร์จากวาทกรรมต้องการให้นานาชาติเคารพนโยบายจีนเดียว ธำรงไว้ซึ่งสันติภาพและความปลอดภัยของโลก รักษาความเป็นธรรมและความยุติธรรมในระดับนานาชาติ ผลจากการศึกษาเป็นการวิเคราะห์สื่อที่สะท้อนมุมมองของรัฐบาลจีน แสดงให้เห็นถึงอุดมการณ์และอำนาจวาทกรรมที่สร้างให้ผู้รับสารเห็นถึงอนาคตโลกที่สดใสหากร่วมมือกับจีน ซึ่งต้องเคารพอธิปไตยของจีนเป็นสิ่งสำคัญ แม้ว่าผู้รับสารอาจเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย แต่เมื่อประสบปัญหาหรือมีความจำเป็น อาจนำประเด็นที่วาทกรรมสื่อคือ การเคารพอธิปไตยของจีนและร่วมมือกับจีนมาเป็นหนึ่งในแนวทางการแก้ไขปัญหาของตนในที่สุด นอกจากนี้ยังพบสิ่งที่น่าสนใจคือ แม้นโยบาย“หนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง” มีเป้าหมายหลักคือ สร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจ หากแต่ผู้วิจัยพบว่า วาทกรรมดังกล่าวกลับมุ่งเน้นนำเสนอเรื่องอุดมการณ์ทางการเมืองอย่างแยบยลเข้มแข็ง และรูปแบบกลวิธีกลับเป็นไปอย่างสุภาพ อ่อนโยน อบอุ่น เอื้ออาทร มีเหตุผล และจริงใจ