Khuet: the perspective of environmental ethics
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Generally, humans, being co-existent in the natural world with other living and
non-living beings, get involve with the environmental surroundings. The environmental problems, hereby, become the problems for all. All concerns, to solve the environmental problems with a perspective holding that merely human beings are the center of all and have intrinsic value leading to an attitude that all ethical performances serve human interests and focus on merely human interests, are not able to figure the environmental problems out completely. Environmental ethics is thus, emergingly, to build up a rectified perspective to natural world, paving ethical obligations towards natural environments.
“Khuet” is Lanna archaic traditional taboos are essentially important for Lanna people. In past, agriculture was the importance for Lanna people’s sustenance and, consequently, linked them dependently to the natural world. So, there are Khuet regarding to natural world. This research, based on qualitative research, aims to analyze the perspective of environmental ethics in “Khuet” which builds up the relationship between Lanna people and the natural world. The study indicates the perspective of environmental ethics in “Khuet”, especially, issuing in enlarging the ethical boundary to include natural environments or natural world. That is, the natural world possesses the ethical status, although the ethical status cannot be addressed as “intrinsic value”, it still places Lanna people’s ethical obligations towards the natural environments, and leads to that the natural world, as possesses ethical status, is subject to be venerated.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กฤษฎาภรณ์ อินทรวิเชียร. (2548). การศึกษาสภาพวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชาวล้านนา จากจิตรกรรมฝาผนังประเภทภาพกาก สมัยพุทธศตวรรษที่ 25 ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ [รายงานการศึกษาเฉพาะบุคคล ปริญญาศิลปศาสตร์บัณฑิต (โบราณคดี), ภาควิชาโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร].
การประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่ององค์ความรู้เรื่อง “ขึดในล้านนา”. (2541). สำนักศิลปะและวัฒนธรรม สถาบัน
ราชภัฏลำปาง.
เกษม จันทร์แก้ว. (2558). วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ขวัญฟ้า ศรีประพันธ์. (2544). ความคิดทางปรัชญาในพิธีกรรมข้าวของล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
คมเนตร เชษฐพัฒนวนิช (บรรณาธิการ). (2539). ขึด : ข้อห้ามในล้านนา. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ชนินทร์ เขียวสนุก. (2554). แนวคิดเชิงปรัชญาในการรักษาแบบแพทย์พื้นบ้านล้านนาโดยวิธีนวดตอกเส้น. เชียงใหม่: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
เนื่องน้อย บุญยเนตร. (2526). หน้าที่ทางจริยธรรมของมนุษย์ต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
เนื่องน้อย บุญยเนตร. (2537). จริยศาสตร์สภาวะแวดล้อมทางธรรมชาติ: โลกทัศน์ในพุทธปรัชญาและปรัชญาตะวันตก. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประเสริฐ ณ นคร. (2521). มังรายศาสตร์. ภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร.
พัฒนา ราชวงศ์, ธัญลักษณ์ ศรีโพธิ์, และ กัมปนาท ปยะธำรงชัย. (2559). มนุษย์กับสิ่งแวดล้อม (Man and Environment). รัตนสุวรรณการพิมพ์.
พระครูอดุลสีลกิตต์. (2555). ขึด-อุบาทว์ และวิธีแก้แบบล้านนา. บีเอสดี การพิมพ์ จำกัด.
พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์, วีระพงษ์ แสง-ชูโต และ วิโรจน์ อินทนนท์. (2557). พิธีกรรมในวิถีชีวิตล้านนาจากคัมภีร์โบราณ (The Rituals in Lan Na Lifestyle based on Manuscripts). สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์. (2559). ล้านนาวิถีทัศน์: ปทัสถานสังคมคุณภาพวิเคราะห์ด้วยมุมมองทางอภิปรัชญาและ
จริยศาสตร์ (Lanna Ways at Grace: The Qualitive Social Norms through the Metaphysical and Ethical Perspective Analysis). โครงการล้านนาคดีศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
มณี พะยอมยงค์. (2529). วัฒนธรรมล้านนาไทย. ไทยวัฒนาพานิช.
ลมูล จันทร์หอม. (2529). วิเคราะห์กฎหมายล้านนาโบราณ เล่มที่ 1. ภาควิชาภาษาไทย วิทยาลัยครูเชียงใหม่.
วิถี พานิชพันธ์. (2548). วิถีล้านนา. สำนักพิมพ์ซิลค์เวอร์ม.
วิทย์ วิศทเวทย์. (2564). ปรัชญาทั่วไป. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิวัฒน์ เตมียพันธ์. (2533) ภูมิปัญญาเชิงช่าง [เอกสารประกอบการสัมมนาเชิงวิชาการ เรื่อง ภูมิปัญญาชาวบ้านล้านนา, ศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่].
วิสิฏฐ์ คิดคำส่วน. (2551). แนวคิดเรื่องมนุษย์ในคัมภีร์ปฐมมูลมูลี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
วิโรจน์ อินทนนท์. (2554). ความคิดล้านนา [เอกสารประกอบการสอน, สาขาวิชาปรัชญาและศาสนา
คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
ศรีเลา เกษพรหม. (2539). ขึด. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศรีเลา เกษพรหม. (2541). ลัวะเยียะไร่ ไทใส่นา. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศรีเลา เกษพรหม. (2551). วิถีชีวิตคนเมือง. สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สงวน โชติสุขรัตน์. (2529). ตําราพิธีส่งขึดและอุบาทว์แบบพื้นเมืองเหนือ. ประเทืองวิทยา.
สงวน โชติสุขรัตน์. (2562). ประเพณีไทยภาคเหนือ. ศรีปัญญา.
สนั่น ธรรมธิ. (2543). การทำนาแบบโบราณล้านนา. โรงพิมพ์ ส. ทรัพย์การพิมพ์.
สนั่น ธรรมธิ. (2556). ประเพณีสำคัญล้านนา. สำนักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม.
สมฤดี วิศทเวทย์. (2536). ปรัชญาของจอห์น ล็อค. สำนักพิมพ์ประกายพรึก.
สิทธิ์ บุตรอินทร์. (2522). โลกทัศน์ชาวไทยลานนา (The Worldview of Thai Lanna People). สาขาวิชาปรัชญา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สุวรัฐ แลสันกลาง. (2541). แนวคิดเชิงปรัชญาเรื่องขึดในล้านนา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
โสรัจจ์ หงศ์ลดารมภ์. (2562). ปรัชญาทั่วไป (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว. (2544). สังคมและวัฒนธรรมล้าน จากคำบอกเล่า. โรงพิมพ์ ส. การพิมพ์.
อิสนันท์ วิวัฒนรัตนบุตร, พหล โกสิยะจินดา, ระพี บุษเปลื้อง, และ ณัฐพล อ่อนปาน. (2556). หลักชีววิทยา 2. สำนักพิมพ์แมคกรอ-ฮิล.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ. มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.
Callicott, J. B., & Frodeman, R. (editors in chief). (2009). Encyclopedia of Environmental Ethics and Philosophy (Vol. 1). Macmillan Reference USA.
Curry, P. (2006). Ecological Ethics: An Introduction. Polity Press.
Davis, R. B. (1984). Muang Metaphysics: A Study of Northern Thai Myth and Ritual. Pandora.
Descartes, R. (2017). Mediations on First Philosophy. Translated and edited by John Cottingham (2nd edition). Cambridge University Press.
Desjardins, J. R. (1993). Environmental Ethics: An Introduction to Environmental Philosophy. Wadsworth Publishing Company.
Devall, B., & Sessions, G. (1985). Deep Ecology: Living as if Nature Mattered. Peregrine Smith Books.
Kant, I. (2007). Critique of Pure Reason. Translated, edited and with an Introduction by Marcus Weigelt. Penguin Books Ltd.
Krech, S., McNeil, J. R., & Merchant, C. (editors). (2004). Encyclopedia of World Environmental History. Routledge.
Leopold, A. (1949). A Sand County Almanac and Sketches Here and There. Oxford University Press.
Lovelock, J. (2007). The Revenge of Gaia: Why the Earth is Fighting Back and How We can Still Save Humanity. Penguin Books.
Lovelock, J. (2016). Gaia: A New Look at Life on Earth. Oxford University Press.
MacKinnon, B. (2011). Ethics: Theory and Contemporary Issues, Concise (2nd edition). Wadsworth, Cengage Learning.
Naess, A. (1989). Ecology, Community and Lifestyle. Cambridge University Press.
Naess, A. (2016). Ecology of Wisdom. Penguin Classics.
Rajadhon, P. A. (1988). Essays on Thai Folklore. Inter-Religious Commission for Development.
Rolston III, H. (2020). A New Environmental Ethics: the Next Millennium for life on Earth (2nd Edition). Routledge Taylor & Francis Group.
Singer, P. (1993). Practical Ethics (2nd ed.). Cambridge University Press.
Singer, P. (2009). Animal Liberation. Harper Collins Publishers.
Stone, C. (1974). Should Trees have Standing? Towards Legal Rights for Natural Objects. Kaufmann.
Taylor, P. (2011). Respect for Nature. Princeton University Press.
Teng, T., & Yifan, D. (Eds). (2009). Environment and Development (Vol. II). EOLSS.
VanDeVeer, D., & Pierce, C. (1994). The Environmental Ethics and Policy Book: Philosophy, Ecology, and Economics. Wadsworth Publishing Company.
