อำนาจและสิทธิธรรมของกษัตริย์ในตำนานสร้างบ้านแปลงเมืองของชนชาติไท ในดินแดนสุวรรณภูมิตอนบน

บทคัดย่อ

ตำนานสร้างบ้านแปลงเมือง ตำนานเมือง พงศาวดารเมือง เรียกรวม ๆ ว่า “ตำนานประวัติศาสตร์” ของชนชาติไท มีความสำคัญในฐานะเป็นเอกสารเก่าแก่ที่สุดในการบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับที่มาของชุมชนหรือประวัติศาสตร์รัฐ/อาณาจักร บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ตำนานประวัติศาสตร์ของชนชาติไท ว่ามีความเชื่อมโยงกับอำนาจและสิทธิธรรมของกษัตริย์ในการปกครองบ้านเมือง หรือรัฐ/อาณาจักรของชนชาติไทในดินแดนสุวรรณภูมิตอนบนหรือไม่ อย่างไร ผลการศึกษาสรุปได้ว่า ตำนานประวัติศาสตร์มีโครงสร้างส่วนใหญ่ประกอบด้วยสองส่วน คือ ส่วนที่เป็นปรัมปราคติ กล่าวถึงที่มาของกษัตริย์อันเป็นต้นวงศ์ของกษัตริย์ยุครัฐ/รัฐอาณาจักรอย่างพิสดารโดยเฉพาะการลงมาจากฟ้าหรือสวรรค์หรือสืบเชื้อสายมาจากผู้เป็นใหญ่บนฟ้าตามความเชื่อของสังคมไทโบราณโดยมีชื่อเรียกแตกต่างกันไป เช่น พญาแถน ผีแถน ขุนผีฟ้า ขุนสาง ส่วนที่สอง เป็นยุคประวัติศาสตร์หรือรัฐ/รัฐอาณาจักรว่าด้วยการสร้างบ้านแปลงเมืองของกษัตริย์ ซึ่งมีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์และเป็นปฐมวงศ์ของราชวงศ์ปกครองรัฐ มีการสืบทอดอำนานกันต่อมาตามสันตติวงศ์โดยใช้แนวคิดความเป็นทิพย์ภาวะของกษัตริย์ และการขยายอำนาจผ่านเลือดบริสุทธิ์เป็นกลไกลหลักในการปกครอง โดยนัยนี้ตำนานประวัติศาสตร์หรือตำนานสร้างบ้านแปลงเมืองของชนชาติไทในดินแดนสุวรรณภูมิตอนบน จึงมีความสัมพันธ์กับกระบวนการสร้างอำนาจ การอ้างอิงอำนาจ และสิทธิธรรมของกษัตริย์หรือเจ้าผู้ครองนครในการปกครองไพร่ฟ้าประชาชนอย่างมีนัยสำคัญ