แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพสำหรับนักท่องเที่ยวผู้สูงอายุชาวไทยในจังหวัดเชียงราย

วสันต์ กานต์วรรัตน์; อนุพงษ์  หมื่นชัยยะ; ญาณิศา  เรืองฤทธิ์

ผู้แต่ง

วสันต์ กานต์วรรัตน์ สาขาวิชาการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมบริการ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก
อนุพงษ์ หมื่นชัยยะ สาขาวิชาการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมบริการ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก
ญาณิศา เรืองฤทธิ์ วิทยาลัยการจัดการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยทักษิณ

คำสำคัญ:

การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ, นักท่องเที่ยวผู้สูงอายุ, การพัฒนาการท่องเที่ยว, องค์ประกอบการท่องเที่ยว

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการองค์ประกอบการท่องเที่ยว 6A ของนักท่องเที่ยวผู้สูงอายุชาวไทยที่มีต่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในจังหวัดเชียงราย และ 2) เสนอแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของผู้สูงอายุชาวไทยในจังหวัดเชียงราย โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุ 400 คน และผู้ให้ข้อมูลหลัก 15 คน ประกอบด้วยภาครัฐ สาธารณสุข ผู้สูงอายุ และผู้ประกอบการ ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุชาวไทยมีความต้องการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในจังหวัดเชียงรายในระดับมากที่สุด โดยด้านที่ได้รับความสำคัญสูงสุด คือ ด้านการให้บริการแหล่งท่องเที่ยว รองลงมา คือ ด้านที่พัก ถัดมาด้านสิ่งอำนวยความสะดวก ด้านการเข้าถึงการท่องเที่ยว ด้านสิ่งดึงดูดใจ และด้านกิจกรรม ตามลำดับ โดยแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของผู้สูงอายุชาวไทยในจังหวัดเชียงราย ด้านสิ่งดึงดูดใจควรพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเพื่อรองรับผู้สูงอายุควรเน้นที่ความเงียบสงบและการฟื้นฟูสุขภาพทั้งกายและใจ โดยพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงกับศาสนาและจิตวิญญาณ พร้อมความปลอดภัยและกิจกรรมช่วยลดความเครียด การคมนาคมควรปรับโครงสร้างพื้นฐานให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุ โดยให้มีเส้นทางเดินเท้าที่ปลอดภัยและการขนส่งที่สะดวกสบาย รวมถึงการปรับสิ่งอำนวยความสะดวกตามหลักการออกแบบสากลเพื่อให้สามารถเข้าถึงและใช้งานได้ง่ายสำหรับทุกคน โดยไม่จำกัดความสามารถทางร่างกายหรืออายุ และเพิ่มความสะดวกและความปลอดภัยในทุกมิติ ที่พักควรมีบรรยากาศเงียบสงบ ปลอดภัย และควรมีกิจกรรมท่องเที่ยวที่เน้นความผ่อนคลาย ส่งเสริมสุขภาพ การให้บริการจากเจ้าหน้าที่ควรมีทักษะและความรู้ในการดูแลผู้สูงอายุ พร้อมจุดบริการข้อมูลและปฐมพยาบาลเพื่อสร้างความมั่นใจและความปลอดภัยให้แก่ผู้สูงอายุในระหว่างการท่องเที่ยว

เอกสารอ้างอิง

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2567). รายงานประจำปี 2567. สืบค้นเมื่อ 1 มิถุนายน 2568, จาก https://www.tat.or.th/th/about-tat/annual-report.

ชลธิชา ทองประสม. (2565). การพัฒนาโปรแกรมกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในชุมชนจังหวัดลำพูน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 9(1), 85–100.

ณัฐธิดา พงษ์พานิช, ชาญชัย พงศ์พานิช, และ วราภรณ์ จิตตะมัย. (2566). การพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกในแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเพื่อรองรับผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 24(1), 101–115.

ธัญญารัตน์ มณีวงษ์, ศิริพร วิทยาพร, และ ชูเกียรติ บุญสิงห์. (2566). การจัดการที่พักเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวสูงอายุเชิงสุขภาพในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย. วารสารวิจัยการท่องเที่ยวไทย, 19(1), 23–39.

นลินี ศิริวงศ์ชัย, สุรศักดิ์ พงษ์อัครวัฒน์, และ วรางคณา อุทัยเลิศ. (2565). พฤติกรรมการเลือกกิจกรรมท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพของนักท่องเที่ยวสูงอายุในภาคเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยการท่องเที่ยวไทย, 18(3), 67–82.

ปิยธิดา เพียรลุประสิทธิ์, จิราภา ปราเดรา ดิเอส, และ ชัชชญา ยอดสุวรรณ. (2567). แนวทางการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในรีสอร์ทในจังหวัดเชียงราย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 30(2), 46-61.

พนารัตน์ เชิดชู. (2565). ความต้องการของนักท่องเที่ยวสูงอายุที่มีต่อที่พักเพื่อสุขภาพในจังหวัดเชียงราย. วารสารวิทยาการจัดการเพื่อการพัฒนา, 7(2), 112–125.

พรทิพย์ สำราญวดี. (2564). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเดินทางท่องเที่ยวของผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี, 10(2), 154-167.

วิมลรัตน์ ศรีธรรมมา. (2565). ความต้องการด้านสิ่งอำนวยความสะดวกของผู้สูงอายุในการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิจัยการท่องเที่ยวไทย, 18(2), 88–99.

ศุภกานต์ ไชยวงศ์. (2566). รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับนักท่องเที่ยวสูงวัยในเส้นทางท่องเที่ยวสุขภาพจังหวัดแพร่. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 15(2), 74–89.

สิริกาญจน์ อังคสุวรรณ, พิชชาภา สันติสุข, และ ณัฐภัทร ติระวัฒนกุล. (2566). ความพึงพอใจของผู้สูงอายุที่มีต่อกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในพื้นที่ภาคกลางของประเทศไทย. วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน, 14(2), 112–129.

สาโรช เผือกบัวขาว และวิภวานี เผือกบัวขาว. (2564). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี, 11(2), 4-10.

อัศวิน แสงพิกุล. (2556). การวิเคราะห์ข้อมูลการแปลความหมายและการนำเสนอข้อมูล ระเบียบวิธีวิจัยด้านการท่องเที่ยวและการโรงแรม. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

Aston, A. S. (2022). Wellness tourism development in the hotel industry: Tourist perspective. Journal of Tourism and Hospitality Management, 10(2), 35–48.

Boeije, H. (2010). Analysis in Qualitative Research. London: SAGE Publications Ltd.

Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97-116.

Carson, D., & Macbeth, J. (2020). The role of service quality in enhancing senior tourists’ experiences and loyalty. Journal of Tourism Management, 42(1), 56–67.

Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques. 3rd ed. John Wiley & Sons.

Huang, Y., Zhang, L., & Liu, H. (2022). Senior tourists’ expectations and satisfaction with services in health tourism destinations in China. Tourism Review, 77(3), 824–837.

KPMG Phoomchai Business Advisory Ltd. (2024). Thailand's ageing society: The opportunities for businesses in Thailand. Retrieved July 1, 2025, from https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/th/pdf/2024/07/Thailand-ageing-society-the-opportunities-for-businesses-inthailand.pdf.

LH Bank Research. (2024). SME Industry Outlook 2024: Medical Tourism and Wellness Cluster. Retrieved July 1, 2025, from https://www.lhbank.co.th/getattachment/f026f0bf-5458-4228-9ff2-d3b61e 44a3c4/economic-analysis-SME-Industry-Outlook-2024-Medical-Tourism-and-Wellness-Cluster

Papatheodorou, A., & Tsartas, P. (2021). Service quality in health tourism for senior citizens: An exploratory study. Tourism and Hospitality Research, 21(2), 142–155.

Shahrabi, F. M., & Ramezanloo, M. (2023). The role of wellness tourism in tourist’s spiritual health (Case study; Baghestan Recreation and Tourism Village). International Journal of Tourism, Culture and Spirituality, 6(2), 97–123.

Smith, M., & O’Sullivan, M. (2021). Health and wellness tourism: The role of nature and spiritual experience. Journal of Tourism and Health, 12(1), 45–59.

Tan, C. L., Rahman, N. A. A., & Ismail, W. K. W. (2022). Wellness tourism preferences among elderly travelers in Malaysia. Asia-Pacific Journal of Innovation in Hospitality and Tourism, 11(2), 123–137.

The Nation Thailand. (2024). NESDC report an eye-opener on Thailand’s ageing population. Retrieved July 1, 2025, from https://www.nationthailand.com/thailand/general/40037217

World Health Organization. (2021). Decade of healthy ageing: Baseline report. Retrieved July 1, 2025, from https://www.who.int/publications/i/item/9789240017900.

Zhou, Y., & Lee, M. (2023). Natural healing environments and the wellbeing of senior health tourists in China. Journal of Travel and Health Promotion, 6(1), 78–94.