การวิเคราะห์นโยบายพัฒนาและเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากของรัฐบาล: กรณีศึกษาโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์นโยบายด้านการพัฒนาและเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากของรัฐบาลกรณีศึกษาโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) เพื่อเปรียบเทียบวิธีการดำเนินนโยบายด้านการพัฒนาและเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากระหว่างประเทศไทยและประเทศญี่ปุ่น (Comparison between OTOP and OVOP) และเพื่อเสนอแนะนโยบายนวัตกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากของประเทศไทยในโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ จากการศึกษาและวิเคราะห์ พบว่า โครงการ OTOP เป็นโครงการที่เป็นเครื่องมือในการลดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ระหว่างเมืองและชนบทหรือในพื้นที่ห่างไกลของประเทศ อย่างไรก็ดี โครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์เป็นโครงการและนโยบายประชารัฐที่รัฐบาลยังไม่สามารถบรรลุค่าเป้าหมายมูลค่าการเติบโตทางเศรษฐกิจหรือผู้ประกอบการ OTOP มีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องร้อยละ 30 จากปีฐานได้ ผลการศึกษาและเปรียบเทียบการดำเนินนโยบายด้านการพัฒนาและเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากระหว่างไทยกับญี่ปุ่น พบว่า ทั้งสองประเทศมีการดำเนินนโยบายที่แตกต่างกัน รัฐบาลไทยทำหน้าที่หลักในการขับเคลื่อนโครงการ OTOP (Active Role) ส่วนโครงการหนึ่งหมู่บ้านหนึ่งผลิตภัณฑ์ของญี่ปุ่นจะมีชาวบ้านในพื้นที่และผู้ว่าราชการเป็นผู้ขับเคลื่อนโครงการ ส่วนรัฐบาลกลางทำหน้าที่สนับสนุนให้โครงการดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ (Supporting Role) สำหรับข้อเสนอแนะเชิงนโยบายนวัตกรรมด้านอุปสงค์เน้นและให้ความสำคัญกับการทำวิจัยตลาดเพื่อสำรวจความต้องการของกลุ่มลูกค้าหรือผู้บริโภคเพื่อค้นหาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่สามารถตอบสนองความต้องการของตลาดได้อย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพ และด้านอุปทาน (Supply) กำหนดยุทธศาสตร์การสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์ (Product Differentiation Strategy) ให้กับสินค้า OTOP เป็นนโยบายและเป้าหมายในการดำเนินโครงการและพัฒนาสินค้าต่อไป