การบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด 2) ศึกษาวิธีการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด และ 3) เสนอแนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด ปีการศึกษา 2568 จำนวน 345 คน เครื่องมือที่ใช้ในเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วย ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารสถานศึกษาและด้านศาสนา จำนวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
1) สภาพการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.11, S.D. = 1.00) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าอยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ การมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหา ( = 4.12, S.D. = 1.02) รองลงมาคือ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ( = 4.11, S.D. = 0.99) การมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลง ( = 4.10, S.D. = 0.99) และการมีส่วนร่วมในการตั้งเป้าหมาย ( = 4.09, S.D. = 0.99) ตามลำดับ 2) วิธีการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ประกอบด้วย 4 ด้าน คือ 1) การตั้งเป้าหมาย โดยใช้หลักทาน แบ่งปันข้อมูลและทรัพยากรให้ครูร่วมกำหนดทิศทางองค์กร 2) การตัดสินใจ โดยใช้หลักปิยวาจา สื่อสารอย่างให้เกียรติเพื่อสร้างความไว้วางใจ 3) การแก้ปัญหา โดยใช้หลักอัตถจริยา ร่วมลงมือช่วยเหลือและให้คำแนะนำ และ 4) การเปลี่ยนแปลง โดยใช้หลักสมานัตตตา ปฏิบัติอย่างเสมอภาคและเคารพความคิดเห็นเพื่อสร้างความสามัคคี 3) แนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 โดยภาพรวมมีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.55, S.D. = 0.73) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านความเหมาะสมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ( = 4.60, S.D. = 0.73) รองลงมาคือ ด้านความเป็นประโยชน์ ( = 4.57, S.D. = 0.81) และด้านความเป็นไปได้ ( = 4.52, S.D. = 0.72) ตามลำดับ สังเคราะห์เป็นองค์ความรู้ได้ตามรูปแบบ PROMMIN MODEL ที่เน้นการเปิดพื้นที่ให้ครูร่วมคิดร่วมทำในทุกขั้นตอนตั้งแต่การตั้งเป้าหมาย การตัดสินใจ การแก้ปัญหา และการเปลี่ยนแปลง โดยอาศัยหลักธรรมเป็นฐานเพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมและความยั่งยืนในองค์กร
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ). (2525). พุทธศาสนากับคนรุ่นใหม่และสังคมไทยในอนาคต. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สุขภาพใจ.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ.9 ราชบัณฑิต. (2548). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุดคำวัด. วัดราชโอรสาราม กรุงเทพมหานคร: ช่อระกา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2550). ธรรรมนูญชีวิต. (พิมพ์ครั้งที่ 82). กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิมพ์สวย จำกัด.
ทาโร ยามาเน่. (2516). สถิติ: การวิเคราะห์ขั้นแนะนำ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). นิวยอร์ก: ฮาร์เปอร์ แอนด์ โรว์พับลิเคชันส์.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
ประกอบ กรรณสูตร. (2543). สถิติเพื่อการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: ด่านสุทธาการพิมพ์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). ข้อเสนอการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ. 2552-2561). (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สวอนส์เบิร์ก, อาร์. (2539). การจัดการและภาวะผู้นำสำหรับผู้บริหารการพยาบาล. (พิมพ์ครั้งที่ 2). บอสตัน: โจนส์ แอนด์ บาร์ตเลตต์.
อุทัย บุญประเสริฐ. (2545). การบริหารจัดการศึกษาโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน. กรุงเทพทานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ฉลาด จันทรสมบัติ. (2553). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น. การบริหารและพัฒนา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2(1) (เมษายน): 176-177.
พระมหาเมืองมนต์ จกฺกธมฺโม (ศรีปัตตา)และคณะ. (2568). รูปแบบการมีส่วนร่วมการบริหารสถานศึกษาตามหลักพุทธธรรมสําหรับโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1. เสียงธรรมจากมหายาน, 11(1) (กุมภาพันธ์): 1.
สุริยา ชานกันและอาคม อึ่งพวง. (2565). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3. วิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 15(1) (มีนาคม): 397.
เหมภัส เหลาแหลม. (2564). การมีส่วนร่วมของครูในการบริหารงานวิชาการในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2. วิทยานิพนธ์ ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยรังสิต.
“พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542”. ราชกิจจานุเบกษา 116. (สิงหาคม 2542): ตอนที่ 74 ก. หน้า 1-26.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด. ข้อมูลสารสนเทศ ครู/บุคลากรในสังกัด. สืบค้นเมื่อ 11 เมษายน 2568, จาก https://sesao-ret.go.th/.
ภาษาอังกฤษ
Chalat Chantarasombat. (2010). Community Participation in Educational Management for Local Development. Journal of Administration and Development Mahasarakham University, 2(1) (April): 176-177.
National Education Act B.E. 2542 (1999). Royal Thai Government Gazette 116. (August 1999): Part 74 A. Page 1-26.
Phra Dharmakosacarya (Buddhadasa Bhikkhu). (1982). Buddhism with the New Generation and Thai Society in the Future. Bangkok: Sukkhaparpjai Publishing.
Phra Dharmakittiwong (Thongdee Suratecho). (2005). Dictionary for Buddhist Studies: Kham Wat Series. Wat Ratchaorasaram. Bangkok: Chor Raka.
Phra Brahmagunabhorn (P.A. Payutto). (2007). Constitution for Living. 82nd ed. Bangkok: Pimsuay Co., Ltd.
Yamane, Taro. (1973). Statistics: An Introductory Analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row Publications.
Boonchom Srisaard. (2017). Introduction to Research. (10th ed). Bangkok: Suwiriyasarn.
Prakob Kannasoot. (1999). Statistics for Behavioral Sciences Research. (3rd ed). Bangkok: Darn Suttha Press.
Prasan Prommana. (2009). Participatory Management. Annual Report 2009. Ban Promnimit School, Primary Educational Service Area Office Sakaeo Zone 1.
Phramaha Muangmon Jakkadhammo (Sripatta) et al. (2025). Participatory Model of School Administration Based on Buddhist Principles for Primary Schools under Chonburi Primary Educational Service Area Office 1. Voice of Mahayana Dhamma, 11(1) (February): 1.
Secondary Educational Service Area Office Roi Et. Information on Teachers/Staff in the Jurisdiction. [Online]. Available: https://sesao-ret.go.th/ [11 April 2025].
Office of the Education Council, Ministry of Education. (2009). Proposals for Second-Decade Education Reform (2009-2018). (2nd ed). Bangkok: Office of the Education Council.
Suriya Chankan and Arkom Ungpuang. (2022).Participatory Management of School Administrators under Khon Kaen Primary Educational Service Area Office 3. Journal of Academic and Research, North Eastern University, 15(1) (March): 397.
Swansburg, R. (1996). Management and Leadership for Nurse Managers. 2nd ed. Boston: Jones and Bartlett.
