ปัญหาการพัฒนาประชาธิปไตยของรัฐราชการไทย ในระบอบประชาธิปไตยครึ่งใบ (2523-2531)

บทคัดย่อ

การนำแนวคิดระบอบประชาธิปไตยครึ่งใบกลับมาใช้เพื่อแก้ไขภาวะวิกฤตของรัฐราชการไทยถูกถกเถียงถึงอย่างมากจากทั้งตัวแสดงทางการเมืองและแวดวงทางวิชาการในช่วงการร่างรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2558 บทความนี้จึงขอนำเสนอปัญหาจากระบอบประชาธิปไตยครึ่งใบในช่วงรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ โดยการอธิบายเปรียบเทียบพัฒนาการเชิงสถาบันของระบอบประชาธิปไตยครึ่งใบ ด้วยมุมมองจากแนวคิดสถาบันนิยมใหม่เชิงประวัติศาสตร์เป็นหลัก เสริมด้วยแนวคิดความสัมพันธ์ระหว่างรัฐและสังคม และแนวคิดโครงสร้างนิยม ซึ่งพบว่าระบอบประชาธิปไตยครึ่งใบได้สร้างค่านิยมแบบศักดินาราชูปถัมภ์ให้แก่สังคมไทย ทำให้ระบบรัฐราชการมีความเข็มแข็งและสร้างเครือข่ายกับตัวแสดงนอกระบบราชการ ส่งผล ต่อการพัฒนาประชาธิปไตยที่ไม่ก้าวหน้า เพราะเมื่อเกิดวิกฤตการณ์ในด้านเศรษฐกิจหรือการเมือง จะไม่ยอมใช้กระบวนการตามระบอบประชาธิปไตยเพื่อแก้ไขปัญหา แต่กลับยอมรับให้อำนาจรัฐราชการและเครือข่ายเข้ามาแก้ไขปัญหาแทนสถาบันทางเศรษฐกิจและการเมือง ดังนั้นการจะนำระบอบนี้กลับมาใช้อีกครั้งต้องคำนึงถึงปัญหาการพัฒนาประชาธิปไตยของรัฐไทยในระยะยาว