“ผู้ด้อยโอกาสใหม่” จากครอบครัวแรงงานข้ามชาติ: ผลกระทบจากประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC)

บทคัดย่อ

สืบเนื่องจากบทความ “ใครคือผู้ด้อยโอกาสคนต่อไป? ผลกระทบจากการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน” โดยศิรินันท์ กิตติสุขสถิต และคณะที่ได้นิยาม “ผู้ด้อยโอกาสใหม่” อันเกิดจากกรอบข้อตกลงMRAsของการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนปี พ.ศ. 2558 ซึ่งเบื้องต้นดูครอบคลุมดีเพราะฉายภาพอนาคตของแรงงานฝีมือทั้ง8กลุ่มสาขาอาชีพที่จะตกเป็นผู้ด้อยโอกาสกลุ่มใหม่ในประเทศปลายทางอันเกิดจากภาษาและวัฒนธรรม แต่สำหรับบทความนี้ได้ให้นิยามผู้ด้อยโอกาสใหม่ที่ลื่นไถลแตกต่างออกไป โดยใช้คำว่า “Neo Vulnerable” แทนอย่างจงใจ ทั้งนี้เมื่อเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนกลุ่มแรงงานไร้ฝีมือดูเหมือนจะเป็นผู้คนส่วนใหญ่ที่จะเคลื่อนย้ายไปประเทศปลายทางโดยเฉพาะประเทศไทยและมากกว่าครึ่งเป็นการกระทำแบบ “ลอดรัฐ” ที่ผิดกฏหมาย ภายใต้การจัดการโดยระบบทะเบียนราษฎร์จึงทำให้คนกลุ่มดังกล่าวกลายเป็นแรงงานข้ามชาติ ถูกกฎหมายที่ปะปนและกระจายไปตามแหล่งระบบผลิตสำคัญต่างๆ ทั่วประเทศที่ส่วนหนึ่งเริ่มสร้างสถาบัน “ครอบครัวข้ามชาติ” ขึ้นอันเป็นมูลเหตุของ “ผู้ด้อยโอกาสใหม่” ที่รัฐจะต้องรับภาระและส่งมอบความยุติธรรม ทั้งนี้แม้พันธกิจของการแต่งงานในเชิงสังคมวิทยาคือการทำหน้าที่ตามโครงสร้างระบบสังคมปกติ หากแต่กรณีดังกล่าวนี้กลับอยู่ในสายตาของผู้คนส่วนใหญ่ในลักษณะเดียดฉันท์และทำหน้าที่กวดไล่ให้แรงงานข้ามชาติ คู่ครอง ตลอดจนเด็กที่เกิดมาให้กลายเป็นคนชายขอบ บทความนี้เป็นการวิเคราะห์วาทกรรมภายใต้แนวคิด “ความเป็นชายขอบ” “การกลืนทางวัฒนธรรม”และ“โลกาภิวัตน์”โดยใช้ข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสารกอรปกับนำเสนอข้อมูลเชิงประจักษ์จากการสัมภาษณ์กลุ่มแรงงาน “ลอดรัฐ” ที่มีครอบครัวข้ามชาติเพื่อยืนยันให้เห็นว่าเด็กจากครอบครัวลักษณะดังกล่าวนี้ถูกลดทอนสิทธิพื้นฐานอย่างไรภายใต้นิยามการเป็นคนชายขอบของพลเมืองอาเซียน