เมืองศึกษาและกระบวนทัศน์ของความรู้เรื่องเมือง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่องเมืองเป็นพหุศาสตร์ ในความพยายามทำความเข้าใจเมืองและวิถีชีวิตเมือง การศึกษาเรื่องเมืองมาจากหลายสาขาร่วมกัน ทั้ง ด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ภูมิทัศน์กายภาพ และวัฒนธรรมที่รวมกันอยู่ในเมือง การศึกษาเรื่องเมืองใช้เครื่องมือที่เป็นแนวคิดจากหลายๆศาสตร์ เช่น สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ ศิลปะ การศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐศาสตร์เมือง วรรณกรรม และ รัฐศาสตร์ การศึกษาเรื่องเมืองเน้นทั้ง ลักษณะเฉพาะที่เป็นและเห็นอยู่ของเมือง และ รวมถึงการสำรวจความหมายและหน้าที่ของเมืองในสังคมขนาดใหญ่ การศึกษาเรื่องเมืองคือการศึกษากระบวนการที่สร้างรูปแบบการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ และ การเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ในด้านต่างๆในพื้นที่ การศึกษาเรื่องการจัดการเมือง (Urban Studies)ในประเทศไทยนั้น สามารถจำแนกกว้างๆ ได้ 5 สาขา คือ เศรษฐศาสตร์เมือง (Urban Economics)ในคณะเศรษฐศาสตร์ สาขาภูมิศาสตร์เมือง (Urban Geography)ในคณะภูมิศาสตร์ การวางแผนเมือง(Urban Planning) และการออกแบบชุมชนเมือง (Urban Design) ในคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ และการพัฒนาเมือง (Urban Development) ในคณะรัฐศาสตร์ อย่างไรก็ตามการศึกษาเรื่องเมืองในประเทศไทยยังมีความรู้จากแต่ละสาขาวิชาที่มีความกระจัดกระจาย แยกส่วนอยู่ บทความฉบับนี้จึงได้ อิงแนวคิดญาณวิทยา (Epistemology) ถึงการทบทวนกระบวนทัศน์(Paradigm) ของความรู้ในการศึกษาเรื่องเมืองในอดีตจนถึงปัจจุบัน โดยมีข้อโต้แย้ง (Argument) ว่าความรู้จากสาขาต่างๆ นั้นมีความแยกส่วน ซึ่งน่าจะไม่ทันต่อบริบทเมืองที่มีความซับซ้อนในพื้นที่เมืองและเป็นพลวัตรต่อเนื่องไปในอนาคต บทความฉบับนี้ จะเป็นพื้นฐานที่มีประโยชน์ต่อผู้ศึกษาเรื่องเมืองในอภิปรายต่อยอดเรื่องการเปลี่ยนย้ายกระบวนทัศน์ (Paradigm Shift) ของการจัดการความรู้ในเรื่องเมืองที่มีความครอบคลุมในการศึกษามากขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กีรติ บุญเจือ. (2521). ปรัชญาเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
กีรติ บุญเจือ. (2533). ปรัชญาสำหรับผู้เริ่มเรียน. พิมพ์ครั้งที่ 7 กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2551) หลักสูตรการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวางแผนภาคและเมือง. Online: http://www.cuurp.org/ A_department/A_thai/ a3/Th_a3_2.htm (Accessed 1 September 2558)
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. (2554). หลักสูตรหลักสูตรการผังเมืองบัณฑิต.Online: http://www.tds.tu.ac.th/th/programs /bachelor-up.html (Accessed 1 September 2558)
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2556). การวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิตสาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อมหลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2554. Online: http://www.arch.kmitl.ac.th/downloadFile/fd/M.Urban.pdf (Accessed 1 September 2558)
ชลลดา ทองศรี. (2547). ทีทรรศน์เกี่ยวกับเรื่องกระบวนทัศน์. มหาวิทยาลัยเที่ยงคืน, บทความวิชาการ, Online: http://v1.midnightuniv.org/midnight2545/document9773.html (Accessed 1 September 2558)
พีรพล ไตรทศาวิทย์. (2534). การพัฒนาเมืองและพื้นที่เฉพาะ. นิตยสารท้องถิ่น 31, 11 (พ.ย. 34), pp. 15-38.
ราชบัณฑิตยสถาน.(2524).พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ
วิทยา เรืองฤทธิ์ และฮอง ฉาง เซียะ. (2558). ก้าวให้พ้นกับดักของคริสตัลเลอร์จากแนวคิดแหล่ง กลางถึงฐานคติแบบเครือข่าย: การประยุกต์วิธีวิเคราะห์เครือข่ายทางสังคม อธิบายระบบชุมชนกรณีศึกษาในเมืองภูมิภาคโคราช.วารสารสงขลานครินทร์ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ , 21 (2) ฉบับ เมษายน – มิถุนายน 2558, หน้า 247- 283. http://kaekae.oas.psu.ac.th/ojs/psuhsej/ viewarticle.php?id=1130 (เข้าถึง 20 สิงหาคม 2558)
ศิวพงษ์ ทองเจือและรุจิโรจน์ อนามบุตร. (2554). บทบาทและการทางานของนกออกแบบชมชนเมองในประเทศไทย. วารสารวิชาการ ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์. มหาวิทยาลัยนเรศวร, ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 ตุลาคม 2553 - มีนาคม 2554.
สว่าง พงศ์ศิริพิพัฒน์(แปล). (2556). ข่ายใยแห่งชีวิต [THE WEB OF LIFE] ความเข้าใจใหม่ด้านวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับระบบที่มีชีวิต. ฟริตจอฟ คาปร้า(เชียน), กรุงเทพ:มูลนิธิโกมลคีมทอง.
สิทธิพร ภิรมย์รื่น. (2541). การวางแผนและผังชุมชนเมือง ประสบการณ์ของสหรัฐอเมริกา. กรงเทพฯ : คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
Alonso, W., 1964, Location and Land Use, Harvard University Press, Cambridge, MA.
American Planning Association (2015). What is Planning? Online: https://www.planning.org/ aboutplanning/whatisplanning.htm (Accessed 24 August 2558).
Brown, D.M. (1974). Introduction to Urban Economics. New York, Academic Press.
Burgess, E.W. (1925). Growth of the City. Chicago: The University of Chicago Press.
Capra, F. (1986). The Concept of Paradigm and Paradigm Shift. Re-Vision,.9 (1), 3.
Capra, F. (1996). Web of Life. New York : Anchor Books.
Castells, Manuel. (1996). The Rise of the Network Society. Malden, MA: Blackwell.
Christaller, Walter. (1966[1933]). Central Places in Southern Germany. (Charlisle W. Baskin Tran.). Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.
Garrison,W. L. ( 1960). Connectivity of the Interstate Highway System. Papers and Proceedings of the Regional Science Association, 6 (1), 121– 138.
Guba, E.G. (1990). The Paradigm Dialogue. London: Sage Publication.
Hoyt, Homer. 1933. One Hundred Years of Land Values in Chicago. Chicago: The University of Chicago Press.
Kuhn, T.S. (1970). The Structure of Scientific Revolutions. (Second Edition). Chicago : The University of Chicago Press.
L¨osch, August. (1954). The Economics of Location (W. H. Woglom and W. F. Stolper trans.). New Haven, CT: Yale University Press.
McKenzie, Roderick Duncan. (1933).The Metropolitan Community. New York: McGraw-Hill.
New York University (2015). Urban Informatics. Center for Urban sciences and Progress, Online: http://cusp.nyu.edu/urban-informatics/ (Accessed 26 August 2558).
O'Sullivan, A. (2003). Urban economics. Boston, Mass: McGraw-Hill/Irwin.
Quigley, John M. (2008). "urban economics". The New Palgrave Dictionary of Economics (2nd ed.).
Smith, Adam. (2000). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. E. Cannan (ed.), New York: Modern Library.
Sorokin, Pitrim; and Carle Clark Zimmerman. 1929. Principles of Rural and Urban Sociology. New York: Henry Holt & Co.
Spreiregen., P.D. (1965). Urban design: the architecture of towns and cities. New York: McGraw-Hill.
Thompson, Wilbur R. (1965). A Preface to Urban Economics. Baltimore: The Johns Hopkins Press.
University of Northeastern (2014). Urban Informatics, School of Public Policies and Urban Affairs, Online: http://www.northeastern.edu/cssh/policyschool/graduate-programs/urban-informatics/ (Accessed 26 August 2558).
University of Oslo (2013). Urban Development. Faculty of Social Science. Online: http://www.sv.uio.no/iss/english/research/subjects/urban-development/ (Accessed 24 August 2558).
University of Pennsylvania. About Penn Urban Studies. School of Arts and Sciences. Online: https://www.sas.upenn.edu/urban/about (Accessed 24 August 2558).
University of Warrick (2015). Unban informatics and Analytics. Online: http://www2.warwick.ac.uk/fac/cross_fac/cim/study/msc-urban-informatics-and-analytics/ (Accessed 26 August 2558).
Urban Design Group (2011). What is Urban Design? Online: http://www.udg.org.uk/about/what-is-urban-design (Accessed 24 August 2558).
Sassen, Saskia. (1991). The Global City: New York, London, Tokyo. Princeton: Princeton University Press.
Urban Studies (2015). Urban Studies at Yale. Online: http://urbanstudies.yale.edu/ (Accessed 24 August 2558)
Wingo, Lowdon Jr., 1961, Transportation and Urban Land Use, The Johns Hopkins Press, Balti-more, MD.
Zopf, Yanan (2015). Three recommendations on urban development for inclusive growth in India, The World Economic Forum. Online: http://www.weforum.org/news/three-recommendations-urban-development-inclusive-growth-india (Accessed 25 August 2558)
