พลังเด็กและเยาวชนสร้างเสริมสุขภาวะในชุมชนชนเผ่าพื้นเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ในยุคโควิด-19

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้พัฒนาขึ้นภายใต้การประเมินโครงการพลังเด็กและเยาวชนสร้างเสริมสุขภาวะชุมชนชนเผ่าพื้นเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2564 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบจากการดำเนินโครงการฯ ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงประเมินผล แบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยคือ เด็ก เยาวชน และพี่เลี้ยงโครงการ รวมจำนวน 60 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสนทนากลุ่ม และการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม ผลการศึกษา พบว่า ผลผลิตจากการดำเนินโครงการฯ เกิดขึ้นสามประการคือ ประการที่ 1 เกิดแกนนำและการพัฒนากลุ่มเด็กและเยาวชนชาติพันธุ์ ในพื้นที่ดำเนินโครงการ ประการที่ 2 เกิดกลไกเชิงบูรณาการในการขับเคลื่อนโครงการสุขภาวะชุมชน และประการที่ 3 เกิดพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์จากการทำงานร่วมกัน
ในขณะเดียวกัน คณะผู้วิจัยยังพบว่า ภายใต้สถานการณ์โควิด-19 ถือเป็นปัจจัยเร่งเชิงบวกที่ส่งผลให้เกิดผลลัพธ์และผลกระทบอย่างเชื่อมโยงกัน โดยผลลัพธ์จากการดำเนินโครงการฯ คือ 1) เกิดการรวมกลุ่มและขยายกลุ่มแกนนำเด็กและเยาวชน 2) เด็กและเยาวชนมีเวลาเพื่อศึกษา และตระหนักรู้เกี่ยวกับสุขภาวะและภูมิปัญญาของชุมชน และ 3) เด็กและเยาวชนมีการประยุกต์ใช้แอปพลิเคชันให้เป็นประโยชน์ระหว่างการดำเนินโครงการ ในขณะเดียวกัน ผลกระทบจาก การดำเนินโครงการฯ ก็พบว่าการแพร่ระบาดของโควิด-19 เป็นสถานการณ์ที่พลิกวิกฤตเป็นโอกาสให้แก่กลุ่มเด็ก เยาวชน และชุมชน อย่างน้อยสองประการคือ การสร้างอาชีพและรายได้จาก การขายของออนไลน์ และการสร้างพื้นที่ในการนำเสนอสินค้าที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน