กรอบวิเคราะห์ความเสี่ยงทางการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย

Main Article Content

เมธี ศรีสุรักษ์
จันทรานุช มหากาญจนะ

บทคัดย่อ

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นถือเป็นองค์กรที่มีหน้าสำคัญในการจัดบริการสาธารณะขั้นพื้นฐานสำหรับประชาชน การที่องค์กรเหล่านี้มีฐานะทางการเงินการคลังที่เข้มแข็งย่อมเป็นหลักประกันถึงความต่อเนื่องในการจัดบริการสาธารณะ ดังนั้นการมีเครื่องมือที่ช่วยวิเคราะห์ความเสี่ยงโดยใช้ประโยชน์จากข้อมูลทางการเงินการบัญชีเพื่อบ่งชี้ว่าองค์กรมีขีดความสามารถทางการเงินที่เข้มแข็งหรืออยู่ในสภาวะอ่อนแอ สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนทั่วถึงหรือไม่ การรักษาวินัยทางการคลังขององค์กรเป็นอย่างไร รวมทั้งองค์กรใช้จ่ายทรัพยากรทางเงินอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลหรือไม่ จากสภาพปัญหาดังกล่าวนำไปสู่คำถามวิจัยที่ว่ามิติและตัวชี้วัดความเสี่ยงทางการเงินตัวใดที่เหมาะสมกับบริบทของท้องถิ่นไทย วัตถุประสงค์ในการศึกษาเพื่อพัฒนากรอบวิเคราะห์ความเสี่ยงทางการเงินการคลัง โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาล 3 รูปแบบ (นคร, เมือง, ตำบล) จำนวน 2,450 แห่ง เก็บรวบรวมข้อมูลทางการเงินการบัญชีระหว่างปีงบประมาณ พ.ศ. 2558 ถึง 2562 จากฐานข้อมูลระบบบันทึกบัญชีคอมพิวเตอร์ (e-LAAS) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เครื่องมือทางสถิติได้แก่ ค่าเฉลี่ย สหสัมพันธ์และการวิเคราะห์ความแปรปรวน  ผลการศึกษาครั้งนี้พบว่า กรอบวิเคราะห์ความเสี่ยงทางการเงินการคลังควรประกอบด้วยตัวชี้วัดอัตราส่วนทางการเงินจำนวน 17 ตัวชี้วัด แยกเป็น 4 มิติ ดังนี้ สภาพคล่องระยะสั้น สภาพคล่องระยะยาว ความพอเพียงทางงบประมาณและความพอเพียงในการจัดบริการสาธารณะ ผลทดสอบความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่นของตัวชี้วัดอยู่ในเกณฑ์ดี เหมาะสมที่จะใช้วัดความเสี่ยงทางการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ศรีสุรักษ์ เ., & มหากาญจนะ จ. (2023). กรอบวิเคราะห์ความเสี่ยงทางการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย. Journal of Politics and Governance, 13(2), 38–61. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jopag/article/view/263711
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมบัญชีกลาง. (2556). การบริหารความเสี่ยง. กรุงเทพมหานคร: กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง.

จริประภา อัครบวร, และภูมิพร ธรรมสถิตย์เดช. (2552). การบริหารความเสี่ยง. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.

จรัส สุวรรณนาลา. (2558). ประชาธิปไตยทางการคลังไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2550). การพัฒนาสุขภาพทางการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2551). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ การวิเคราะห์ความเข้มแข็งทางการคลังของเทศบาล. กรุงเทพมหานคร: คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2554). การวิเคราะห์ฐานะทางการเงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น.กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2555). กลยุทธ์การปรับตัวทางการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภายใต้ภาวะวิกฤต. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

วีระศักดิ์ เครือเทพ, และคณะ. (2557). รายงานการศึกษาฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาวิจัยเพื่อติดตามและประเมินผลการกระจายอำนาจไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี.

สมโภชน์ อเนกสุข. (2564). วิธีการเชิงปริมาณและวิธีการเชิงคุณภาพ สู่วิธีการวิจัยแบบผสม. e-Journal of Education Studies, Burapha University, 3(1), 1-16.

สำนักนโยบายการคลัง. (2562). รายงานความเสี่ยงทางการคลังประจำปีงบประมาณ 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักนโยบายการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง.

อุดม ทุมโฆสิต. (2545). การวิเคราะห์ฐานะทางการเงินการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: หอรัตนชัยการพิมพ์.

อัญชนา ณ ระนอง. (2553). การจัดการความเสี่ยงและภาวะวิกฤต. กรุงเทพมหานคร: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันพัฒนบริหารศาสตร์.

อัญชนา ณ ระนอง. (2554). ระเบียบวิธีวิจัย. กรุงเทพมหานคร: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันพัฒน บริหารศาสตร์.

Berne, R., & Schramm. (1986). The financial analysis of governments. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Brixi, P. H., & Schick, A. (2002). Government at risk: Contingent liabilities and fiscal risk. (eds.). Washington, DC: The World Bank.

Brown, K. W. (1993). The 10-point test of financial condition: Toward an easy-to-use assessment tool for smaller cities, Government Finance Review, 9, 21-26.

Brown, K. W. (1996). Tends in key ratio using the GFOA financial indicators databases 1898 – 1993, Government Financial Review, 9, 21-26.

Carmeli, A. (2002). A conceptual and practical framework of measuring performance of local authorities in financial terms: Analyzing the case of Israel, Local Government Studies, 28(1), 21-36.

Casal, R. C. & Gomez, E. B. (2011). Impact of size and geographic location on the financial condition of Spanish municipalities, Transylvanian Review of Administrative Sciences, 34, 22-39.

Chabotar, K. J. (1989). Financial ratio analysis comes to nonprofits. The Journal of Higher Education, 60(2), 188 – 208.

Chaney, B. A., Mead, D. M. & Sherman, K. R. (2002). The new governmental financial reporting model: What it means for analyzing governmental financial condition, Journal of Governmental Financial Management, 51(1), 26–31.

Chen, K. H. & Shimerda, T. A. (1981). An empirical analysis of useful financial ratios, Financial Management, 10(1), 51-60.

Clark, B. Y. (2015). Evaluating the validity and reliability of the financial condition index for local government. Public Budgeting & Finance, 35(2), 66-88.

Dennis, L. M. (2004). Determinants of Financial Condition: A study of US Cities. University of Central Florida Orlando, Florida.

Horrigan, J. O. (1965). Some Empirical bases of financial ratio analysis. The Accounting Review, 40(3), 558-568.

Kachigan, S. K. (1986). Statistical analysis. New York, NY: Radius Press.

Kamnikar, J. A., Kamnikar, E. & Deal, K. H. (2006). Assessing a state's financial condition. Journal of Government Financial Management, 55(3), 30-36.

Kloha, P., Weissert, C. S. & Kleine, R. (2005a). Developing and testing a composite model to predict local fiscal distress. Public Administration Review, 65(3), 313-323.

Kloha, P., Weissert, C. S. & Kleine, R. (2005b). Someone to watch over me: State monitoring of local fiscal conditions. AMERICAN REVIEW OF PUBLIC ADMINISTRATION, 35(3), 236-255.

Levine, H., Justice, J. B. & Scoresone, E. A. (eds.). (2013). Handbook of Local Government Fiscal Health. Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning.

Mercer, T. & Gilbert, M. (1996). A financial condition index for Nova Scotia municipalities, Government Finance Review, 12(5), 36–38.

Petersen, J. E. (1977). Simplification and standardization of state and local government fiscal indicators. National Tax Journal, 30(3), 299-311.

Rivenbark, W. C., Roenigk, D. J. & Allison, G. S. (2009). Communicating financial condition to elected officials in local government. Popular Government, 77(1), 4-13.

Rivenbark, W. C., Roenigk, D. J. & Allison, G. S. (2010). Conceptualizing financial condition in local government, Journal of Public Budgeting. Accounting & Financial Management, 22, 149-177.

Stockmer, D. (2019). Quantitative methods for the social sciences. Springer.

Stone, S. B., Singla, A., Comeaux, J. & Kirschner, C. (2015). A comparison of financial indicators: The case of Detriot. Public Budgeting & Finance, 35(4), 90 – 111.

Trussel, J. M. & Patrick, P. A. (2018). Assessing and ranking the financial risk of municipal governments: The case of Pennsylvania. Journal of Applied Accounting Research, 19, 81-101.

Turley, G., Robbins, G. & McNena, S. (2015). A framework to measure the financial performance of local government. Local Government Studies, 41(3), 401 – 420.

Wang, X., Dennis, L. & Tu, Y. S. J. (2007). Measuring financial condition: A Study of US states. Public Budgeting & Finance, 27(2), 1-21.

Zafra-Gómez, J. L., López-Hernández, A. M. & Hernández-Bastida, A. (2009). Developing a model to measure financial condition in local government. The American Review of Public Administration, 39(4), 425-449.

Zafra-Gómez, J. L., López-Hernández, A. M. & Hernández-Bastida, A. (2009b), Evaluating financial performance in local government: Maximizing the benchmarking value. International Review of Administrative Sciences, 75(1), 151-167.

Zafra-Gómez, J. L., López-Hernández, A. M. & Hernández-Bastida, A. (2009c), Developing an alert system for local governments in financial crisis. Public Money & Management, 29(3), 175-181.