ปัญหาทางกฎหมายของกฎนิคหกรรมตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์ในมิติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา: ศึกษากรณีเขตปกครองคณะสงฆ์ในจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “ปัญหาทางกฎหมายของกฎนิคหกรรมตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์ในมิติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา: ศึกษากรณีเขตปกครองคณะสงฆ์ในจังหวัดมหาสารคาม” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบหลักการลงโทษผู้กระทำผิดตาม กฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2521 กับหลักการดำเนินคดีแก่ผู้กระทำผิดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกภาคสนามกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ รวม 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มพระสังฆาธิการชั้นต้นและเป็นนักวิชาการทางด้านพระพุทธศาสนา จำนวน 2 รูป และเจ้าหน้าที่สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดมหาสารคามจำนวน 1 คน รวมจำนวน 3 คน ผลการศึกษาวิจัย พบว่า หลักการลงโทษผู้กระทำผิดตาม กฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม กับหลักการดำเนินคดีแก่ผู้กระทำผิดตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา มีการบัญญัติถ้อยคำและมีหลักการแทบจะถอดแบบการดำเนินคดีอาญาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติแทบทุกเรื่อง เพียงแต่ มีความแตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ในขั้นตอนของการไต่สวนมูลฟ้อง, การสาบานตนของพยาน, ในเรื่องการยื่นอุทธรณ์จะไม่มีข้อห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง การพิจารณาสั่งให้รับหรือไม่ให้รับอุทธรณ์หรือในเรื่องสิทธิในการมีทนายความของโจทก์หรือจำเลย เป็นต้น ปัจจุบัน กฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคมเป็นกฎที่สร้างขึ้นเลียนแบบการพิจารณาคดีอาญาของศาลยุติธรรมในฝ่ายอาณาจักร ซึ่งไม่เหมาะสมที่จะนำมาใช้กับพระภิกษุสงฆ์ เนื่องจากองค์คณะ ผู้พิจารณาชั้นต้น หรือชั้นอุทธรณ์หรือชั้นฎีกานั้น จะมีความรู้เฉพาะในด้านพระธรรมวินัยเท่านั้น แต่ไม่มีความเชี่ยวชาญทางด้านกฎหมายของฝ่ายอาณาจักร ทั้งในด้านเทคนิค ภาษา การประยุกต์ ใช้กฎหมาย จึงทำให้ไม่สามารถที่จะนำมาใช้ในทางปฏิบัติได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ทำให้ การพิจารณา ไม่เป็นไปตามขั้นตอนของกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม และไม่เป็นไปตามพระธรรมวินัย จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่พระสังฆาธิการที่มีตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์ทุกระดับ ตลอดจนพระภิกษุสามเณร และพุทธศาสนิกชนทั่วไป จะต้องศึกษา นิคหกรรมในพระวินัยและกฎมหาเถรสมาคม (ฉบับที่ 11) ว่าด้วยการลงนิคหกรรม ให้มีความรู้ความเข้าใจ เพื่อจะได้ปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง