การจัดการขยะในชุมชนเมือง: อำนาจและการมีส่วนร่วมของประชาชน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการขยะในชุมชนเมืองอีสาน ในมิติอำนาจและ การมีส่วนร่วมของประชาชนและเพื่อเปรียบเทียบการจัดการขยะในชุมชนเมืองและชุมชนชานเมือง ในมิติอำนาจและการมีส่วนร่วมของประชาชน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน คณะกรรมการชุมชนและประชาชนผู้ร่วมในกิจกรรมการจัดการขยะในชุมชนซึ่งเป็นผู้ให้ข้อมูลหลัก (key informants) จำนวน 35 คน แบ่งเป็นตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน คณะกรรมการชุมชน และประชาชน โดยสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า จัดการขยะในชุมชนเมืองอีสาน ในมิติอำนาจและการมีส่วนร่วมของประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีการกำหนดนโยบายการกระจายอำนาจให้กับชุมชน ตลอดทั้งการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการชุมชน ผู้นำชุมชนซึ่งเป็นผู้ขับเคลื่อนในการจัดการชุมชน โดยมีการสร้างความเข้าใจและอาศัยความร่วมมือจากเครือข่ายชุมชน ประชาชน เพื่อให้ชุมชนตระหนักถึงการจัดการขยะโดยชุมชน โดยเฉพาะมีความเข้าใจในการคัดแยกขยะในครัวเรือน การปลูกจิตสำนึกให้กับเยาวชน โดยยึดหลักการมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน นอกจากนั้นเมื่อเปรียบเทียบการจัดการขยะในชุมชนเมืองและชุมชนชานเมือง ในมิติอำนาจและ การมีส่วนร่วมของประชาชน ได้แก่ ชุมชนโนนหนองวัด 1 ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น และพื้นที่ชานเมือง ได้แก่ ชุมชนหัวถนน ในเขตเทศบาลตำบลพระลับ พบว่า เป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการจัดการขยะโดยผู้นำชุมชนและคณะกรรมการชุมชนได้มีบทบาทในการจัดการชุมชนเกิดเครือข่ายในชุมชน จากการศึกษาวิจัยในบริบทสภาพทั่วไปในเขตเมืองย่อมมีความหลากหลายทางนิเวศวิทยา ประชากรที่เข้ามาพักอาศัยในเขตเมืองย่อมมีความแออัดมากกกว่าเขตชานเมือง การปฏิสัมพันธ์ของคนในเมืองก็ย่อมน้อยกว่าในเขตชานเมือง