ปัญหาทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิเด็กจากการถูกถ่ายภาพลงสื่อออนไลน์

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาปัญหาทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิความเป็นส่วนตัวของเด็กจากการถูกถ่ายภาพเผยแพร่ลงบนสื่อออนไลน์ ไม่ว่าโดยครอบครัว ผู้ปกครอง คนใกล้ชิดหรือบุคคลอื่นใด (2) ศึกษาปัญหาทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัวของเด็ก จากการถูกถ่ายภาพ ในกรณีที่เด็กมิได้ให้ความยินยอม และกรณีที่เด็กเล็กเกินกว่าจะสามารถให้ความยินยอมได้ โดยศึกษาจาก พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ.2546 จากการศึกษาพบว่าการคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัวของเด็กตามพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ.2546 มาตรา 27 ยังมีช่องว่างทางกฎหมาย 2 ประการ ได้แก่ (1) ประการแรก การที่ตัวบทกฎหมายบัญญัติโดยใช้คำว่า “ห้ามโฆษณาหรือเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับตัวเด็ก โดยเจตนาที่จะทำให้เกิดความเสียหาย” กรณีผู้ปกครองหรือบุคคลอื่นใดที่ถ่ายภาพเด็กเผยแพร่ลงบนสื่อออนไลน์ แม้บุคคลดังกล่าวจะไม่มีเจตนาทำให้เด็กได้รับความเสียหายก็ตาม แต่อาจเกิดความเสียหายแก่เด็กได้ เช่น เป็นช่องทางให้ผู้ร้ายหรือผู้ไม่หวังดีติดตามตัวเด็กได้โดยง่าย อันอาจนำไปสู่อาชญากรรมที่เด็กต้องตกเป็นเหยื่อในที่สุด (2) ประการที่สอง การถ่ายภาพเด็กลงบนสื่อออนไลน์ กรณีที่เด็กยินยอมหรือไม่ยินยอมก็ตาม แม้อาจมีเจตนาหรือไม่มีเจตนาให้เด็กได้รับความเสียหาย แต่สื่อออนไลน์นั้นมิใช่พื้นที่ส่วนตัว กล่าวคือ มีลักษณะเป็นสาธารณะที่บุคคลใดจะแสดงความคิดเห็นอย่างไรต่อตัวเด็กก็ได้ ซึ่งอาจนำไปสู่การข่มเหงรังแกทางออนไลน์ (Cyber bullying) ต่อเด็กได้ จากการศึกษา ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะให้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ.2546 ให้ครอบคลุมแก่กรณีที่เกิดขึ้นในปัจจุบันและครอบคลุม ไปถึงกรณีที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัวของเด็กอันอยู่ในฐานะเป็นมนุษย์คนหนึ่ง เพื่อมิให้ผู้ใดล่วงละเมิดได้ ไม่ว่าบุคคลนั้นจะเป็นคนในครอบครัวหรือบุคคลอื่นใดก็ตาม