แบบแผนกระบวนการสร้างอำนาจทางการเมืองภาคประชาชน ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแบบแผนกระบวนการสร้างอำนาจทางการเมืองภาคประชาชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Key Informants) เก็บรวบรวมข้อมูลในระดับกลุ่มแกนนำและประชาชนผู้เข้าร่วมในขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือจำนวน 60 คน (อีสานเหนือ และอีสานใต้) ซึ่งผู้วิจัยเลือกผู้ให้ข้อมูล ที่สำคัญหรือผู้รู้เหล่านี้อย่างเจาะจง (Purposive selection) เนื่องจากเห็นว่าเป็นผู้ที่มีความรู้ ความสามารถเหมาะสมที่จะให้ข้อมูลและสามารถตอบวัตถุประสงค์การวิจัยได้เป็นอย่างดี โดยมีคุณสมบัติ คือ 1) เคยมีประสบการณ์ในการเข้าร่วมขบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองมาแล้ว ไม่ต่ำกว่า 1 ครั้ง 2) มีอุดมการณ์ทางการเมืองอย่างแรงกล้า การเลือกผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญเหล่านี้ ผู้วิจัยใช้วิธีการสอบถามคนต่อคน เพื่อให้คนที่ถูกถามบอกต่อ (snowball technique) คนใดที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด ผลการวิจัยพบว่า การที่ภาคประชาชน สามารถสร้างแบบแผนกระบวน การสร้างอำนาจทางการเมืองของตนให้เกิดความเข้มแข็งขึ้นได้นั้น เกิดจากการรวมกลุ่มทางการเมืองที่มีความเข้มแข็ง มีการบริหารจัดการกลุ่มอย่างมีแบบแผน มีขั้นตอนการจัดระเบียบองค์กร (organization) โดยมีองค์กรต่าง ๆ เข้าร่วมและแต่ละองค์กรมีกลยุทธ์หรือเป้าหมายเฉพาะ มีการประสานงาน และอุดมการณ์ร่วมกัน มีการพัฒนาไปสู่การจัดการองค์กรร่วมกัน มีการพัฒนากลยุทธ์ต่าง ๆ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย และปฏิบัติการ (action) นำไปสู่การระดมทรัพยากรเพื่อการจัดองค์กร (mobilization) ประชาชนเกิดความตระหนักรู้ในอำนาจหน้าที่ของตน และสามารถใช้อำนาจหน้าที่นั้น ในการรวมกลุ่ม และเป้าหมายในการสร้างกลุ่มดังกล่าวให้ภาคประชาชนเกิดความเข้มแข็งมากขึ้น (People Organization-PO) กลุ่มแต่ละกลุ่มมีการเชื่อมต่อกันเป็นกลุ่มใหญ่ โดยกลุ่มมีการสร้างความสัมพันธ์แบบการเชื่อมต่อในระดับความแข็งแรงอย่างมาก จึงนำไปสู่การสร้างแบบแผนกระบวนการสร้างอำนาจทางการเมืองภาคประชาชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีความเข้มแข็งมากขึ้น