ทุนทางสังคม : การจัดการการท่องเที่ยวบนฐานชุมชนเชิงสร้างสรรค์ กรณีศึกษา เมืองโบราณเวียงสระ อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ 1) ศึกษาทุนทางสังคมที่ปรากฏในชุมชนเมืองโบราณเวียงสระ 2) ศึกษาบทบาททุนทางสังคมต่อการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ชุมชนเมืองโบราณเวียงสระ และ 3) ศึกษากระบวนการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ชุมชนเมืองโบราณเวียงสระ โดยการวิจัยเชิงคุณภาพเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเฉพาะเจาะจง คือ ปราชญ์ชาวบ้าน แกนนำชาวบ้าน กลุ่มเครือข่ายชุมชน ผู้นำระดับท้องถิ่น และบัณฑิตอาสาในพื้นที่ใช้วิธีสัมภาษณ์เชิงลึกการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีเชิงพรรณนาและวิเคราะห์เนื้อหานำข้อมูลมาสรุปและเสนอแนะ ผลการวิจัย พบว่า ทุนทางสังคมปรากฏ 1) ทุนทางทรัพยากรทางธรรมชาติ คือ เมืองโบราณเวียงสระ 2) ประเพณีเข้าฐาน 3) ทุนมนุษย์ คือ มโนราห์คณะพรจิตร และ 4) ทุนภูมิปัญญาและวัฒนธรรม คือ ปราชญ์ชาวบ้านด้านภูมิปัญญาต่าง ๆ เช่น พิธีกรรมทางศาสนา/ไสยศาสตร์ การนวดแผนโบราณซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่สั่งสมมาอย่างยาวนานจนเป็นบทบาทในการเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ร่วมกันและเกิดการเชื่อมความสัมพันธ์ของคนในชุมชนส่งผลให้คนชุมชนใกล้ชิดกันและสร้างการเรียนรู้เชื่อมโยงกับสังคมภายนอก ยังมีเครือข่ายหนุนเสริมจนเกิดการขยายองค์ความรู้และสื่อสารให้เกิดการรับรู้แก่สังคมภายนอก ดังนั้นการใช้ทุนทางสังคมที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและทุนมนุษย์และทุนสถาบันที่สร้างขึ้นจึงเป็นตัวเชื่อมในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของชุมชนและสามารถเพิ่มคุณค่าและมูลค่าของทุนทางสังคม โดยกระบวนการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ 5 ขั้นตอน 1) การคัดสรรกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในชุมชน 2) การพัฒนาองค์ความรู้ของแต่ละกิจกรรม 3) การทดลองนำเที่ยวในกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ 4) การประกาศกิจกรรมการท่องเที่ยวที่มีศักยภาพ และ 5) การประเมินผลกิจกรรมการท่องเที่ยว ผลการวิจัยสู่ข้อเสนอการให้ทักษะความรู้ด้านการจัดการการท่องเที่ยวแก่คนในชุมชนและทำให้นักท่องเที่ยวได้รับความรู้ความเข้าใจเพื่อการปฏิบัติตัวอย่างถูกต้องและควรมีแผนยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์แบบมีส่วนร่วมระดับชุมชนและภาคีภายนอก
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2549). ระบบการพัฒนาสังคมที่นำไปสู่ความมั่นคงของมนุษย์. กรุงเทพฯ: เทพเพ็ญวานิสย์.
เขมชาติ เทพไชย. (2527). รายงานการสำรวจขุดค้นทางด้านโบราณคดีบริเวณเมืองโบราณเวียงสระ อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. กรมศิลปกร: โครงการโบราณคดีประเทศไทย (ภาคใต้).
คัชพล จั่นเพชร, และพิทักษ์ ศิริวงศ์. (2017). การบูรณาการทุนทางวัฒนธรรมสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านชากแง้ว อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี. วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 10(1), 111-121.
จงจิตร อภิชาตกุล. (2563, 27 พฤษภาคม ). ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 7 [บทสัมภาษณ์].
จิราภรณ์ แก้วเจริญ. (สัมภาษณ์ 25 พฤษภาคม 2563). ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเมืองเวียง [บทสัมภาษณ์].
จิราพร ไชยเชนทร์, ธีรศักดิ์ อุ่นอารมย์เลิศ, และไชยยศ ไพวิทยศิริธรรม. (2560). การพัฒนารูปแบบการประยุกต์ใช้ทุนทางสังคมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว คลองร้อยสายเชิงสร้างสรรค์. วารสาร Veridian E-Journal, Silpakon University. ฉบับภาษาไทย มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 10(2), 2039-2053.
เจิมขวัญ ศรีสวัสดิ์, และชีวัน ขวัญธรรม. (2561). เส้นทางสู่… ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กต้นแบบด้านความปลอดภัยทางถนน. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
ดาริน วรุณทรัพย์. (2561). รูปแบบการจัดการทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์, ฉะเชิงเทรา.
นิตยา ปรูกระโทก. (2558). การสะสมทุนทางสังคมสู่การสร้างเสริมสุขภาวะชุมชน. วารสารวิถีสังคมมนุษย์, 3(2), 238-256.
พรจิตร ชูชื่น. (2563, 24 มิถุนายน). ครูภูมิปัญญา [บทสัมภาษณ์].
วรวุฒิ โรมรัตนพันธ์. (2548). ทุนทางสังคม. กรุงเทพฯ: โครงการสร้างเสริมการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.).
รัตตพล สุวรรณโชติ, และคณะ. (2558). โครงการแนวทางการพัฒนาพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเมืองเวียงสระเพื่อสร้างสำนึกรักท้องถิ่นอย่างมีส่วนร่วมระหว่างกลุ่มเยาวชน ครูภูมิปัญญาแลองค์กรท้องถิ่นอำเภอ
เวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น.
ศิริพร เพ็งจันทร์. (2560). ทุนทางสังคมและความเข้มแข็งของกลุ่มประชาสังคมพื้นที่สุราษฎร์ธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 9(3), 103-138.
สินาด ตรีวรรณไชย. (2564, 15 สิงหาคม). ทุนทางสังคม: ความหมายและความสำคัญ. ประชาไท. สืบค้นจาก http://www.prachatai.com/journal/2005/01/2262.
สุขกมล วงสวรรค์. (2555). พัฒนาการทางวัฒนธรรมของชุมชนโบราณวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานีจากหลักฐานทางโบราณคดี. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สุดแดน วิสุทธิลักษณ์. (2558). องค์ความรู้ว่าด้วยการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: คู่มือและแนวทางปฏิบัติ. คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เอนก นาคบุตร. (2545). ทุนทางสังคมและประชาสังคมในเมืองไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนเพื่อสังคม.
Portes, A. (1998). Social capital: its origins and applications in modern Sociology. Annual Review of Sociology, 24, 1-25.
Richards, G., and Raymond,C. (2000). Creativetourism. ATLAS News, 23, 16-20.
Richards, G. (2010a). Creative Tourism and Local Development. In Wurzburger, R. (Ed.). Creative Tourism A Global Conversation how to provide unique creative experiences for travelers worldwide: at present at the 2008 Santa Fe & UNESCO International Conference on Creative Tourism in Santa Fe. (pp. 78–90). New Mexico. USA.
Romana, K. (2013). Creative tourism as a source of innovativeness and sustainability in tourism. In An Enterprise Odyssey International Conference Proceedings. 1307-1320. Zageb: University of Zageb.
Smith, L.W. (2006), Experiental Tourism aroundthe World and at Home: Definitions and Standards. International Journal of Services and Standards, 2(1), 1-14.
