บทบาทขององค์กรด้านคนพิการและหน่วยงานภาครัฐที่มีต่อสิทธิในการเข้าถึงบริการขนส่งสาธารณะของคนพิการ: ศึกษากรณีการได้มาซึ่งสิทธิของคนพิการ ในการเข้าถึงรถโดยสารแบบชานต่ำ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ประการแรก เพื่อศึกษาบทบาทขององค์กรด้านคนพิการต่อการได้มาซึ่งสิทธิในการเข้าถึงรถโดยสารแบบชานต่ำ ประการที่สอง เพื่อศึกษาบทบาทของหน่วยงานภาครัฐต่อการดำเนินการจัดหารถโดยสารแบบชานต่ำ ประการสุดท้าย เพื่อเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงบทบาทของหน่วยงานภาครัฐ ในประเด็นการเข้าถึงสิทธิของคนพิการในการใช้บริการต่าง ๆ ของหน่วยงานภาครัฐ งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวนทั้งสิ้น 6 คน คือ นายสุภรธรรม มงคลสวัสดิ์, นายอุดมโชค ชูรัตน์, นายธีรยุทธ สุคนธวิท, นายวรยุทธ์ กิจกูล, นายวันเสาร์ ไชยกุล และนางอาภาณี มิตรทอง, การวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง และการสืบค้นข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากอินเตอร์เน็ต ผลการวิจัย พบว่า องค์กรด้านคนพิการมีความพยายามที่จะสนับสนุนผลักดันให้ภาครัฐจัดหารถโดยสารแบบชานต่ำผ่านการเคลื่อนไหวในรูปแบบต่าง ๆ ในขณะที่หน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) กลับมีความพยายามที่จะละเลยความต้องการของคนพิการ และพยายามที่จะผลักดันรถโดยสารแบบชานสูงซึ่งเป็นรถโดยสารแบบเดิม สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างมากโดยเฉพาะในช่วงของรัฐบาลนางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อย่างไรก็ตาม ภายหลังการรัฐประหาร เมื่อปี พ.ศ.2557 รัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา แสดงออกให้เห็นถึงความเอาใจใส่ต่อความต้องการของคนพิการด้วยการสนับสนุนการจัดหารถโดยสารแบบชานต่ำ และส่งผลให้มีรถโดยสารแบบชานต่ำจำนวนมากมาให้บริการในกรุงเทพฯ ดังเช่นที่ปรากฏในปัจจุบัน สำหรับข้อเสนอแนะสำหรับหน่วยงานภาครัฐ คือ ต้องทำความเข้าใจคนพิการและสิทธิของคนพิการในมิติของการเป็นส่วนหนึ่งของพลเมือง ไม่สร้างความแปลกแยกแตกต่างหรือตอกย้ำการเลือกปฏิบัติในเชิงนโยบายสาธารณะที่มีต่อคนพิการ