แนวทางการพัฒนาระบบและศักยภาพการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของหน่วยงาน ซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562

บทคัดย่อ

พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 เป็นกฎหมายกลางที่กำหนดให้หน่วยงานภาครัฐและภาคประชาชนดำเนินกระบวนการไกล่เกลี่ยในรูปแบบและมาตรฐานเดียวกัน แต่ศักยภาพที่แตกต่างกันทำให้การบรรลุผลตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายแตกต่างกัน การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระบบและศักยภาพการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของหน่วยงานซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 และ 2. เพื่อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาระบบและศักยภาพการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของหน่วยงานซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ผู้วิจัยทำการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยศึกษาและวิเคราะห์พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 และเอกสารงานเขียนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ผลการศึกษาพบว่า 1. พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ได้วางระบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเชิงบูรณาการ (Integration) แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน คือ (1) ขั้นตอนต้นน้ำ (2) ขั้นตอนกลางน้ำ (3) ขั้นตอนปลายน้ำ เป็นการบูรณาการ การทำงานร่วมกันของหลายหน่วยงาน ทั้งราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักงานอัยการสูงสุด สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และภาคประชาชน ศักยภาพของผู้ไกล่เกลี่ย ยังมีข้อจำกัด เพราะผู้ไกล่เกลี่ยยังไม่มีความรู้ทางกฎหมายอย่างครอบคลุม และ 2. แนวทาง การพัฒนาระบบและศักยภาพการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท คือ
(1) ควรแก้ไขกฎหมาย ด้านคุณสมบัติของผู้ไกล่เกลี่ย
(2) ควรมีการอบรมความรู้ด้านกฎหมายเพิ่มเติม
(3) ควรเพิ่มหลักสูตรการเป็นผู้ไกล่เกลี่ยเฉพาะทาง
(4) ควรเพิ่มจำนวนศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน และเพิ่มจำนวนผู้ไกล่เกลี่ย ที่ขึ้นทะเบียนแล้วให้เพียงพอ