การเมืองของปกรณัมในการสถาปนาระบอบความจริงของชาวมีนังกาเบา

บทคัดย่อ

มีนังกาเบาเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งใน 300 กลุ่มชาติพันธุ์ของอินโดนีเซียซึ่งเป็นประเทศที่มีประชากรมากเป็นอันดับที่ 4 ของโลก มีนังกาเบาเป็นสังคมระบบที่สืบเชื้อสายทางมารดาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก บทความฉบับนี้คือความพยายามในการศึกษาวรรณกรรมมีนังกาเบา 3 เรื่อง ได้แก่ ตำนานควายชนะ ตำนานอเล็กซานเดอร์กับลูกชายทั้ง 3 คน และ ตำนานกษัตริย์อาทิตยวรมัน ด้วยวิธีวิทยาแบบหลังสมัยใหม่ ด้วยสมมติฐานว่า “ชาวมีนังกาเบาสถาปนาความจริงด้วยตำนานทั้ง 3 เรื่องในฐานะของวาทกรรมเพื่อสร้างความหนักแน่นให้ตำนานนั้นจนกลายเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ผลจากการศึกษาพบว่า จากการที่เนื้อหาของตำนานจึงไม่อาจจะแยกออกจากลักษณะความคิดพื้นฐานของผู้เขียนตำนาน เนื้อหาในวรรณกรรมนั้นจึงสะท้อนให้เห็นภาพความขัดแย้งระหว่างชาติพันธุ์ อีกทั้งยังมีบทบาทในการผลิตสร้างสำนึกของผู้ชนะ ในขณะเดียวกันก็ประณามหยามเหยียดผู้พ่ายแพ้ ยิ่งประกอบกับการเลือกช่วงเวลาตีพิมพ์อาทิ ตำนานควายชนะที่สื่อนัยของอุดมการณ์ชาตินิยมอย่างชัดเจน ส่วนตำนานอเล็กซานเดอร์กับลูกชายทั้ง 3 คน และตำนานกษัตริย์อาทิตยวรมันที่นอกจากจะเป็นประวัติศาสตร์ที่มาของกษัตริย์คนแรก ยังสื่อนัยความต้องการจะลืมเรื่องราวต้นกำเนิดที่ต่ำต้อยกว่าชาวศรีวิชัยของชาวสุมาตราที่เติบโตในชวา ทั้งยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงอิทธิพลของวัฒนธรรมอินเดียที่เกิดขึ้นร่วมสมัยกับตำนานนั้น ๆ กรณีศึกษาตำนาน 3 เรื่องของชาวมีนังกาเบา จึงสะท้อนการสถาปนาเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์บนความภาคภูมิใจ ของกลุ่มชาติพันธุ์ของตนเหนือกลุ่มอื่นเพื่อแย่งชิงอำนาจทางการปกครองของรัฐโบราณ แต่เมื่อตำนานถูกผลิตซ้ำในปัจจุบันก็กลายเป็นการสร้างอัตลักษณ์และอำนาจที่เปลี่ยนไปจากการรับใช้ รัฐโบราณหรือชนเผ่ากลายมาเป็นรับใช้รัฐ ชาติ หรือชาตินิยม